Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026
Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026
Ενός έστι χρεία
«Η συγκλονιστική περίοδος που διανύει -ως ένα σημείο, μαζί με ολόκληρο τον κόσμο,- ο τόπος μας καταδείχνει και αποκαλύπτει πως εκείνο που κυριότατα μας λείπει και που αποτελεί το πολυδύναμο προζύμι της κοινωνικής μας ζωής είναι ένα και μόνο: ο πατριωτισμός.
»Αν όλοι οι άρχοντες μας εζούσαν και συμπεριφέρονταν με πατριωτισμό, αν όσοι πλάθουν την παιδεία και τον πνευματικό πολιτισμό του τόπου μας εμφορούνταν από ευγενή πατριωτισμό, στέρεο και ουσιώδη, αν τέλος όλοι οι Έλληνες δεν ήταν τυφλωμένοι από την εγωπάθεια και τον κομματικό φανατισμό και εζούσαν με υψηλή αφοσίωση και θερμή καρδιά αγάπης προς την πατρίδα, τότε όλα, μα όλα τα ζοφερά δεδομένα της πνευματικής, πολιτικής , κοινωνικής και οικονομικής μας ζωής θα ήταν τελείως διαφορετικά. Δεν έχουμε πατριωτισμό, για τούτο η Ελλάδα κινδυνεύει. Το “εγώ” κατατρώγει το “εμείς”. Και θα ‘ρθει μια ώρα που ενώ όλοι οι τριγυρινοί μας, καθώς έγραφε Μακρυγιάννης, θα πανηγυρίζουν και θα χαίρονται, εμείς θα κλαίμε… Εκτός κι αν ξυπνήσει μέσα μας έγκαιρα ο πατριωτισμός…». Η «ΕΥΘΥΝΗ»
Ευθύνη, τχ. 231 (Μάρτιος 1991) 146.
Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026
Δεν είναι προδοσίες είναι φυσικά επακόλουθα
Η μεθόδευση για το καλώδιο
Προφανώς, το Παρίσι ενδιαφέρεται για την ομαλή ολοκλήρωση του έργου, αλλά δεν πολυενδιαφέρεται για την προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Είχε συμφέρον να ξεπεράσει τον τουρκικό σκόπελο και το γεγονός ότι η Αθήνα ήθελε το ίδιο, χωρίς να “λερώσει τα χέρια της” και να κατηγορηθεί για απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων, διευκόλυνε τα πράγματα. Από την πρώτη στιγμή που οι Μητσοτάκης - Γεραπετρίτης έβαλαν στο παιχνίδι τη γαλλική εταιρεία, είχα προειδοποιήσει –από αυτές τις στήλες και σε ηχητικά σχόλιά μου– για τη μεθόδευση που παρακολουθούμε αυτές τις ημέρες.
Όλα, λοιπόν, δείχνουν ότι η μεθόδευση έφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα για την Άγκυρα, η οποία πήρε την αναγνώριση της δικαιοδοσίας της, έστω και αν την πήρε από το Παρίσι και όχι από την Αθήνα. Η Τουρκία εξέδωσε, βεβαίως, αντι-NAVTEX, ως απάντηση στην ελληνική και κυπριακή, αλλά, όπως μας διαβεβαίωσε ο Φιντάν, όλα είναι τακτοποιημένα. Δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας! Αλλά και η κυβέρνηση Μητσοτάκη βολεύτηκε. Παρέκαμψε τον τουρκικό σκόπελο, χωρίς να εκτεθεί ευθέως, αλλά έχοντας υπονομεύσει καίρια ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ναι μεν δεν γνωρίζουμε το ακριβές περιεχόμενο της επίσημης γνωστοποίησης-ενημέρωσης που παρείχε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών η Γαλλίδα πρέσβης, αλλά είναι σαφές ότι αναγνωρίστηκε η τουρκική δικαιοδοσία. Είναι προφανές πως αυτό το γεγονός έχει ήδη μπει στον σχετικό τουρκικό διπλωματικό φάκελο και θα το βρούμε μπροστά μας σαν απόδειξη εγκυρότητας της “Γαλάζιας Πατρίδας”. Αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί τους Μητσοτάκη-Γεραπετρίτη, οι οποίοι ουδόλως ενδιαφέρονται για το τι θα αφήσουν στους διαδόχους τους.
ΠΗΓΕΣ:
Tony Hadley: Μελαγχολικός και Ρομαντικός!!!
ΠΗΓΗ: Tony Hadley
Oh, the good life
Full of fun, seems to be the ideal
Mm, the good life
Lets you hide all the sadness you feel
You won't really fall in love
For you can't take the chance
So please be honest with yourself
Don't try to fake romance
It's the good life
To be free and explore the unknown
Like the heartaches
When you learn you must face them alone
Please remember, I still want you
And in case you wonder why
Well, just wake up
Kiss the good life, goodbye
Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026
Μαύρες σημαίες
Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ
Στους πολιτικάντηδες δεν άρεσε η κινητοποίηση και η απαίτηση των κτηνοτρόφων της Λέσβου να κατέβουν από την εξέδρα των επισήμων. Πράγματι, στη φετινή 114η επέτειο απελευθέρωσης της Μυτιλήνης (8 Νοεμβρίου 1912), οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου παρέδωσαν ένα σπάνιο μάθημα πολιτικής και κοινωνικής αξιοπρέπειας. Αντιμέτωποι με την απόγνωση του αφθώδους πυρετού και της κυβερνητικής αδιαφορίας, δεν ζήτησαν να ακυρωθεί ο εορτασμός και η παρέλαση. Ζήτησαν το αυτονόητο: να αποσυρθούν οι πολιτικάντηδες από το βάθρο της εξουσίας και της παραεξουσίας. Ηρωικό και απόλυτα ξεγυμνωτικό το άδειασμα των τελευταίων από απλούς ανθρώπους.
Κατά πως γράφει κι ο Στρατής Μυριβήλης:
«Ευλογημένος να 'ναι ο τίμιος ιδρώτας που στάζει από τα μέτωπα των ξωμάχων και ποτίζει τούτο το αυλακωμένο χώμα. Είναι η σπονδή που δέχεται η μάνα γη για να μερώσει, να ανοίξει τα σπλάχνα της και να θρέψει τα παιδιά της. Αυτοί οι άνθρωποι, οι σκαμμένοι από τον ήλιο και την αρμύρα, κρατούν στα ροζιασμένα χέρια τους το μυστικό της ίδιας της ζωής».
«Ήταν πλασμένος από το σκληρό πουρνάρι των βουνών μας και το καθαρό ασβεστόχωμα. Άνθρωποι που δεν έμαθαν να σκύβουν το κεφάλι σε κανέναν αφέντη, που η περηφάνια τους ήταν το μόνο τους βιος και τη φύλαγαν σαν άσβηστο καντήλι».
Τελικά, η εξέδρα, σε μια γιορτινή ημέρα ελευθερίας, απέκτησε μια πρωτόγνωρη, καθαρτική από την διαφορά αισθητική. Αντί για κομπιναδόρους και διεφθαρμένους πολιτικάντηδες με τα «ξύλινα», υποκριτικά λογίδριά τους —είτε έξω από ναούς είτε πριν και μετά τις παρελάσεις— η εξέδρα γέμισε από κτηνοτρόφους με τα παιδιά τους και τα πανό διαμαρτυρίας. Γέμισε από εκείνους δηλαδή που παράγουν, εκείνους που πονούν πραγματικά τον τόπο τους. Μια επέτειος απελευθέρωσης που απέκτησε, επιτέλους, το πιο σύγχρονο και αληθινό της νόημα.
Μπράβο στον Δήμαρχο Μυτιλήνης που, τουλάχιστον, όρθωσε ανάστημα και έσωσε τη μαθητική παρέλαση. Αίσχος για την κυβερνητική ξεφτίλα, που προτίμησε να ακυρώσει τη στρατιωτική παρέλαση. Και, φυσικά, θλιβερή, σχεδόν γκροτέσκα, η εικόνα των πολιτικάντηδων που μπροστά στην τοπική τηλεόραση, ψέλλισαν με περίσσιο θράσος πως «είναι με το μέρος των κτηνοτρόφων».
Αν το κράτος απαιτεί να γίνουμε το όργανο μιας αδικίας προς τον εαυτό μας ή τον συνάνθρωπό μας, τότε σπάμε τον νόμο, κατά τους φιλοσόφους της πολιτικής ανυπακοής (λ.χ., Χάνα Άρεντ). ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!!!
ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: lesvosnews
Άγγελοι, Αρχάγγελοι και Απελευθέρωση της Λέσβου το 1912
Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ
Στην ιστορική διαδρομή της Λέσβου, η 8η Νοεμβρίου συνιστά έναν κομβικό σταθμό, όπου διασταυρώνονται οργανικά η εθνική και η θρησκευτική συνείδηση των κατοίκων της. Η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί την απελευθέρωση του νησιού από τον οθωμανικό ζυγό το 1912, μετά από 452 έτη, ένα γεγονός που στο συλλογικό υποσυνείδητο της τοπικής κοινωνίας συνδέεται αναπόσπαστα με τη θρησκευτική λατρεία. Η βαθιά πίστη στον Ταξιάρχη –όπως μαρτυρείται από το πλήθος των ναών και των παρεκκλησίων που είναι αφιερωμένα σε αυτόν ανά τη λεσβιακή ύπαιθρο– υπερβαίνει την τυπολατρική θρησκευτικότητα. Αντίθετα, αποτελεί δομικό στοιχείο μιας βιωματικής κατήχησης, η οποία εγγράφει την παρουσία των αγγελικών δυνάμεων σε κάθε έκφανση του καθημερινού και ιστορικού βίου των πιστών. Υπό την έννοια αυτή, ο συνεορτασμός της απελευθέρωσης του νησιού με τη Σύναξη των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ και των λοιπών Επουρανίων Ταγμάτων αποκτά μια σύνθετη, εθνοθρησκευτική διάσταση.
Σύμφωνα με τη δογματική και λειτουργική πνευματολογία του Νίκου Ματσούκα, οι άγγελοι ορίζονται ως λειτουργικά πνεύματα, τα οποία διακονούν το έργο της Θείας Οικονομίας και της σωτηρίας του ανθρώπου. Ως ασώματες οντότητες ιεραρχούνται οντολογικά ως κατώτερες του Θεού αλλά ανώτερες του ανθρώπου. Το έργο τους είναι κατεξοχήν φωτοδοτικό, εκπεμπόμενο ως θεία έλλαμψη. Τα φωτοδοτικά αυτά πνεύματα προσδίδουν νόημα σε αυτό που ο φυσικός Γιώργος Γραμματικάκης ορίζει μεταφορικά ως «φωτεινά σκιρτήματα της ιστορίας».
Αναμφίβολα, η συστηματική σύμπλευση θρησκευτικών εορτών και εθνικών επετείων αποτελεί αντικείμενο έντονης κριτικής στο πλαίσιο της σύγχρονης κοινωνιολογικής, πολιτικής και ιστορικής προσέγγισης. Οι επικριτές αυτής της οργανικής σύνδεσης (συχνά οριζόμενης ως «εθνοθρησκευτικός πατριωτισμός») επισημαίνουν τον κίνδυνο εργαλειοποίησης της θρησκευτικής πίστης για την εξυπηρέτηση εθνικιστικών αφηγημάτων ή την ενίσχυση μιας ετεροπροσδιοριζόμενης συλλογικής ταυτότητας. Από τη σκοπιά αυτή, η εθνικοποίηση θρησκευτικών συμβόλων, καθώς φαίνεται, αλλοιώνει την οικουμενική και υπερβατική διάσταση της θεολογίας, εγκλωβίζοντάς την σε στενά εθνικά και ιστορικά όρια.
.jpg)
Ωστόσο, στην περίπτωση της Λέσβου, η συγκεκριμένη σύνδεση δεν λειτουργεί ως μια άνωθεν επιβεβλημένη ιδεολογική κατασκευή, αλλά ως ένα αυθεντικό πολιτισμικό φαινόμενο λαϊκής ευσέβειας με βαθιές ιστορικές ρίζες. Οι ιερές μορφές των Αρχαγγέλων λειτουργούν εδώ ως συλλογικά αρχέτυπα και σύμβολα επιβίωσης, καθώς η θρησκευτική λατρεία αποτέλεσε για αιώνες το κύριο καταφύγιο διατήρησης της ταυτότητας των υπόδουλων κατοίκων του Λέσβου. Όπως επισημαίνει ο ιστορικός των θρησκειών Μίρτσεα Ελιάντε στο έργο του Εικόνες και Σύμβολα, «κάθε κουλτούρα είναι ένα συμβάν μέσα στην ιστορία». Κατά συνέπεια, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ –με επίκεντρο την εμβληματική μορφή του στον Μανταμάδο– λειτουργεί για την τοπική κοινότητα ως δίαυλος προς μια υπεριστορική πραγματικότητα, όπου η θρησκευτική μεταφυσική συναντά οργανικά το κορυφαίο ιστορικό γεγονός του 1912, χωρίς να εκπέφτει σε στείρο εθνικισμό.
Υ.Γ. «Προχώρησε στο εσωτερικό του ναού. Ένιωσε να πλημμυρίζει από τη γνώριμη μυρουδιά του λιβανιού, την μυρουδιά του ξύλου από τα στασίδια, τα παγκάρια και τα ψαλτήρια. Ήταν το μέρος εκείνο όπου είχαν εναποθέσει τις προσδοκίες τους από τον Άγιό τους γενιές και γενιές των χωριανών του, ο καθένας καταθέτοντας τα δικά του θέλω, όλοι τους όμως κάτω από την ίδια σκέπη. Ήταν το μέρος εκείνο που όλοι έψαχναν την λύτρωση.
»Πήρε μια λαμπάδα από το παγκάρι και προχώρησε προς την ανάγλυφη εικόνα του Ταξιάρχη. Ο μελαμψός Άγιός τους στεκόταν εκεί μπροστά του. Αξιώθηκε να ανάψει το κερί του, να γονατίσει μπροστά του και να νιώσει την γεύση του αγιασμένου πηλού στα χείλη του. Ήταν ο δικός τους Άγιος, πλασμένος από λάσπη και αίμα των σφαγμένων μοναχών, που έγινε Θεϊκός από έναν καλόγερο που βρήκε, εκείνη την τρομερή ώρα, την χάρη να πλάσει τον Αρχάγγελο.
»Κοντά χίλια χρόνια πέρασαν από την επιδρομή των Σαρακηνών κουρσάρων, που με εντολή του ξακουστού για την αγριότητά του αρχιπειρατή Σιρχάν είχαν βάλει σκοπό να λεηλατήσουν τούτο το μοναστήρι που βρισκόταν κοντά στην παλιά πολιτεία του Στένακα, για να πει το κρασί του στο χρυσό δισκοπότηρο που λειτουργούσαν οι καλόγεροι.
»Όμως ο τόπος τούτος είχε την ευλογία: μέσα σε εκείνη τη σφαγή, ένας μοναχός, ο δόκιμος Γαβριήλ να σωθεί και συντετριμένος και απελπισμένος να σκύψει και να μαζέψει το αίμα των συντρόφων του, για να τους κρατήσει εκεί στο μοναστήρι και να τους μετουσιώσει στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Νωρίτερα είχε βιώσει ένα όραμα: η στέγη του ναού μετατράπηκε σε μια φουρτουνιασμένη θάλασσα και ανάμεσα στα κύματα ξεχώρισε η πελώρια μορφή ενός στρατιώτη, που γεμάτος οργή πρόταξε το σπαθί του και έτρεψε τους πειρατές σε φυγή. Αυτόν τον οργισμένο στρατιώτη, προστάτη τους παντοτινό, λάξευσε και άφησε αναλλοίωτο στους αιώνες ο μοναχός Γαρβιήλ.
»Πόσο δικό τους είχαν τον Ταξιάρχη! Ένιωθαν το βλέμμα του από τα μεγάλα κατάμαυρα μάτια, ακουμπούσαν το δάκρυ τους στο μάγουλό του, αισθάνοντας την χαρά του αλλά και την θλίψη του. Ένας ανεξήγητος και αξεπέραστος δίαυλος επικοινωνίας είχε αναπτυχθεί μεταξύ τους. Σ' αυτόν ακουμπούσαν όλοι τα ντέρτια τους, σ' αυτόν τις χαρές τους. Μπροστά του δεν ξεχώριζε κανένας, ούτε πλούσιος, ούτε φτωχός, ούτε προύχοντας, ούτε παρακατιανός. Μα και ο φόβος για όποιον τυχόν έβλαπτε τον διπλανό του, στεκόταν σαν μέγγενη πάνω από τα κεφάλια τους, γιατί ο Άγιος αγρίευε και τιμωρούσε, τους ήξερε όλους καλά! Ήταν ένα συντοπίτης τους. Και πάντα έπαιρνε το σωστό μήνυμα και με αυτό πορευόταν»· απόσπαμα από το εξαιρετικό μυθιστόρημα της Κατερίνας Καραμανώλη, Γιαγκίνι, εκδ. Ταξιδευτής, Αθήνα 2026, σσ. 68-69.
Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026
Giorgio Agamben: Φιλόσοφος της αντίστασης και της ελευθερίας
Ο αναρίθμητος λαός
Tου Τζόρτζιο Αγκάμπεν
Μετάφραση - Eισαγωγικό Sημείωμα: Αναστάσιος Θεοφιλογιαννάκος
[Στο κείμενό του «Ο αναρίθμητος λαός», ο Αγκάμπεν υποστηρίζει ότι ο λαός δεν είναι ένα αριθμητικό άθροισμα ατόμων ούτε συγκροτείται στη βάση μιας κοινής ταυτότητας. Το γνήσιο πολιτικό στοιχείο προκύπτει, αντίθετα, από την απουσία ενός κοινού ταυτοτικού χαρακτηριστικού που θα επέτρεπε την κατάταξη των ανθρώπων σε ορισμένα, μετρήσιμα σύνολα. Ως παράδειγμα αναφέρει τη φυλετική ενότητα των ναζιστών.
Ο λαός δεν μπορεί να περιοριστεί σε καμία ενιαία και κλειστή ολότητα. Είναι μια πλήρης και ακέραιη παρουσία μέσα στον καθένα μας, αλλά όχι ως μετρήσιμο σύνολο. Από αυτή την άποψη, ο λαός είναι πάντοτε ένα «μη-όλον», ένα «αναρίθμητο υπόλοιπο», ό,τι αντιστέκεται και απομένει σε κάθε προσπάθεια ταυτοτικού προσδιορισμού του ή επίπλαστης ενοποίησής του στο σώμα μιας κοινής παράταξης που λατρεύει τον ίδιο Θεό, ασπάζεται την ίδια ιδεολογία, επιδιώκει τους ίδιους σκοπούς και ακολουθεί τους ίδιους ηγέτες.- A.Θ.]
Ένα από τα θεμελιώδη πολιτικά προβλήματα –αν όχι το πιο επιτακτικό– είναι το πώς να σκεφτούμε μια μη αριθμήσιμη πολλαπλότητα (ή ένα μη αριθμήσιμο πλήθος). Ως πολιτική έννοια, ο λαός έχει πράγματι νόημα μόνο υπό τον όρο ότι δεν είναι αριθμήσιμος· αν μπορεί να καταμετρηθεί, τότε το καθοριστικό δεν είναι πλέον ο λαός ως τέτοιος, αλλά μια αριθμητική ποσότητα, η λεγόμενη πλειοψηφία, μέσα στην οποία ο λαός διαλύεται σύμφωνα με τον διεστραμμένο μηχανισμό των εκλογών ή των δημοψηφισμάτων. Ο λαός –όπως και το ανθρώπινο γένος– δεν είναι ένα σύνολο αποτελούμενο από αριθμήσιμες ενικότητες: ο «λαϊκός» ή «γενολογικός» χαρακτήρας –δηλαδή ο πολιτικός χαρακτήρας– πρέπει να ανήκει εξ ολοκλήρου στον κάθε άνθρωπο καθεαυτόν. Αυτό επιχείρησε να σκεφτεί ο Μαρξ με την έννοια του Gattungswesen («γενολογικό ον»), η οποία προσδιορίζει κάθε άνθρωπο και όχι μια αριθμήσιμη ποσότητα. Εφόσον κάθε άνθρωπος «αναφέρεται στον ίδιο του τον εαυτό ως στο γένος που είναι παρόν και ζωντανό», αυτό το γένος δεν μπορεί να είναι ένα αριθμητικό άθροισμα ατόμων, αλλά είναι μια πραγματικότητα ουσιωδώς και πλήρως παρούσα στον καθένα. Αν ο λαός, όπως και το γενολογικό ον, αριθμείται, τότε διαιρείται όχι μόνο σε πλειοψηφία και μειοψηφία, αλλά και σε φατρίες, μεταξύ των οποίων εγκαθιδρύεται αναγκαστικά ένας εμφύλιος πόλεμος. Ο Χομπς, στον Λεβιάθαν, επιχείρησε να ξεπεράσει αυτή τη δυσκολία, υποθέτοντας ένα αριθμήσιμο πλήθος, το οποίο ονομάζει multitudo μη ενωμένο και το οποίο συγκροτείται σε ενότητα στο σώμα του φορέα της κυρίαρχης εξουσίας· τούτο όμως σημαίνει ότι ο λαός δεν αποκτά ενότητα παρά μόνο καταργούμενος στο τεχνητό πρόσωπο του κυρίαρχου.
Πώς να σκεφτούμε, λοιπόν, ένα μη αριθμήσιμο πλήθος; Η λαϊκότητα και η πολιτικότητα δεν είναι προσδιορίσιμες ιδιότητες που, όπως η φυλετική ενότητα για τους ναζιστές, μπορούν να αποδοθούν σε κάθε άτομο. Προκύπτουν, αντιθέτως, από την απουσία ενός κοινού ταυτοτικού στοιχείου, που καθορίζει την ένταξη του ατόμου στο ένα ή στο άλλο σύνολο, στη μία ή στην άλλη τάξη, και το καθιστά, ως τέτοιο, αριθμήσιμο. Όπως το προλεταριάτο κατά τον Μαρξ, ο λαός δεν μπορεί να συμπίπτει με τον εαυτό του· είναι καταστατικά μη-όλος. Αν επιχειρήσουμε να τον συλλάβουμε ως όλον, αντιστέκεται σε κάθε ορισμό, και αυτή η αντίσταση, αυτό το αναρίθμητο υπόλοιπο είναι ο λαός, είναι το γνήσιο πολιτικό στοιχείο.
ΠΗΓΗ: Frear
Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026
«October» - «New Year's Day»: πολιτική ανυπακοή!
ΠΗΓΗ: U2
Σε καιρούς υποτιθέμενης τάξης, με την καταστολή να είναι παρούσα, η «αταξία» και η επανάσταση είναι απαραίτητες, με εκφραστές κυρίως τους νέους. Δύο μουσικά κομμάτια των U2, το «October» και το «New Year's Day», δίνουν τον τόνο της πολιτικής ανυπακοής. Το πρώτο, από τον ομώνυμο δίσκο «October», φέρνει στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από τη μελαγχολική αποτίμηση της κοινωνικοπολιτικής παγωνιάς και παρακμής που βιώνει αυτόν τον καιρό η γηραιά ήπειρος, ενώ το δεύτερο, από τον δίσκο «War», αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ευθείας ρήξης με την υποτιθέμενη «τάξη» της εποχής μας, η οποία επιβάλλεται με καταστολή. Μια νεολαία που με πράξεις «αταξίας» αντιστέκεται απέναντι στο κατεστημένο, μια νεολαία που διαδηλώνει και αμφισβητεί την πολιτική εξουσία, παραμένει ζωντανή απέναντι στη θανατίλα που μας επιβάλλεται. Σήμερα, η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμα πιο επιτακτική, καθώς οι νέοι έρχονται αντιμέτωποι με τη θεσμική αδράνεια των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων απέναντι σε υπαρξιακές κρίσεις, η κλιματική κατάρρευση και η οικονομική ασφυξία· όταν οι νόμιμοι δίαυλοι διαλόγου αποδεικνύονται ανεπαρκείς για να προστατεύσουν το μέλλον τους, η διατάραξη της κανονικότητας είναι η μόνη υπεύθυνη στάση. Άλλωστε, το δικαίωμα στην πολιτική ανυπακοή έχει βαθιές ρίζες στην πολιτική φιλοσοφία. Τα φιλοσοφικά παραδείγματα είναι επίκαιρα. Το δικαίωμα στην επανάσταση το υποστήριξε ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ και ο Τζον Λοκ, αναδεικνύοντας το «Κοινωνικό Συμβόλαιο» για την προστασία της ζωής και της ελευθερίας, ενώ η Χάνα Άρεντ βλέπει την πολιτική ανυπακοή ως συλλογική πολιτική πράξη. Α.Ι.Κ.
ΚΑΛΗΜΕΡΑ!!!
«Εἶχα φτάσει τόσο μακριὰ ποὺ ἔνιωθα στὸν ὦμο μου τὸ στεναγμό τοῦ Θεοῦ, / ἡ Μεγάλη Ἄρκτος περπατοῦσε ἀθόρυβα ἀφήνοντας ἀσημένια ἴχνη στὸ δρόμο. / Τὰ βράδια εἶναι συνήθως λυπημένα σὰν ἕνα ταξίδι ποὺ τελείωσε. / Οἱ δόξες δὲν ἔχουν καμιὰ σημασία κάτω ἀπ' τὶς μηλιὲς».
Τάσος Λειβαδίτης, «Γαμήλιο ἀπόβραδο», Τὰ χειρόγραφα τοῦ φθινοπώρου, ἐκδ. Κέδρος, Ἀθήνα 2003, 117.
«Στὴ γαλήνη τῆς μνήμης
οἱ γραμμὲς καὶ τὸ φῶς».
Ἱερομονάχου Συμεὼν, Συμεὼν μνῆμα, ἐκδ. Ἄγρα, Ἀθήνα 1994, χ. ἀ.
ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Νίκη Ελευθεριάδη
Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026
Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026
Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026
ΗΠΑ: Χριστιανική θρησκευτικότητα καὶ Ὀρθοδοξία
Προλογικό τχ. 179.
Φέτος –γιὰ τὴν ἀκρίβεια στὶς 4 Ἰουλίου– συμπληρώθηκαν 250 χρόνια ἀπὸ τὴν ὑπογραφὴ τῆς «Διακήρυξης τῆς Ἀνεξαρτησίας», ἡ ὁποία σήμανε τὴν ἵδρυση τοῦ κράτους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Ἦταν τὸ 1776, σὲ μιὰ πόλη μὲ βαρύ, ἐμβληματικὸ ὄνομα. Φιλαδέλφεια! Εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὀνόματα ποὺ χρειάζεται ἀδιάκοπα καὶ ἔμπρακτα νὰ δίνεις ἐξετάσεις γιὰ νὰ ἐπαληθεύεις ἢ γιὰ νὰ διαψεύδεις τὸ σημαινόμενό τους. Προερχόμενο γὰρ ἀπὸ τὴν λέξη φιλαδελφία, τὸ ὄνομα τῆς πρώτης πρωτεύουσας τῶν ΗΠΑ παραπέμπει σὲ ἕνα δίλημμα θεμελιακό: ἂν ἡ ἀγάπη σου ἐξαντλεῖται σὲ ὅσους ὁρίζεις ὡς ἀδέρφια σου (ἄρα, ποιούς;) ἢ ἄν, ἀντιθέτως, ἡ ἀγάπη σου εἶναι ἀδερφικὴ πρὸς ὅλους…
Πρὶν ἀπὸ 23 χρόνια (τὸ 2003) εἴχαμε κάνει τὸ πρῶτο ἀφιέρωμά μας στὶς ΗΠΑ, προσεγγίζοντας διάφορες παραμέτρους τῆς ἰδιοπροσωπίας της (ἀντίστοιχα, τὸ 1988 κάναμε τὸ πρῶτο ἀφιέρωμά μας στὴν Ρωσία καὶ τὸ 2020 τὸ δεύτερο). Μὲ τὸ πρόσφατο δὲ ἀφιέρωμά μας στὸν Παγκόσμιο Νότο σκιαγραφήσαμε τὸ πλαίσιο ποὺ διαμορφώνεται πλέον σὲ ὅλη τὴν ὑφήλιο. Τώρα ἐρχόμαστε μὲ ἐτοῦτο τὸ τεῦχος στὴν τρέχουσα ἀμερικανικὴ πραγματικότητα.
Τὸ τεῦχος τὸ συνθέτουμε σὲ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποία κορυφώνονται μὲ νέες μορφὲς οἱ ἀνταγωνισμοὶ γιὰ παγκόσμια ἡγεμονία (ἡγεμονία παραχρῆμα οἰκονομική, πολιτικὴ καὶ πολιτισμική). Σήμερα οἱ ΗΠΑ μὲ τὴν ἰδιαίτερη φυσιογνωμία τους παραμένουν ἰσχυρὸς διεκδικητής, ἀλλὰ σὲ μιὰ οἰκουμένη ἡ ὁποία γίνεται πολυπολικὴ καὶ φέρνει σὲ κρίσιμες καταστάσεις τὸν Δυτικὸ κόσμο. Ἡ τρέχουσα ἀμερικανικὴ πραγματικότητα εἶναι πολὺ σύνθετη, μὲ ποικίλες δυναμικὲς καὶ διαφορετικὰ πρόσημα σὲ κάθε ἐπίπεδο: ἀπὸ τὴν πολιτικὴ καὶ τὴν διακυβέρνηση μέχρι τὰ κινήματα πολιτῶν καὶ τὸν πολιτισμό. Ἐπιλέξαμε λοιπὸν νὰ ἑστιάσουμε στὴν ἑξῆς πλευρά, ἡ ὁποία καὶ ἀποτυπώνεται στὸν τίτλο τοῦ ἀφιερώματος: Χριστιανικὴ θρησκευτικότητα καὶ Ὀρθοδοξία στὶς ΗΠΑ. Δηλαδή:
Δομικὸ χαρακτηριστικὸ τῶν ΗΠΑ εἶναι ἡ πεποίθηση ὅτι θεμελιώνονται στὴν χριστιανικὴ θρησκευτικότητα – παρὰ τὸν διακηρυγμένο διαχωρισμὸ κράτους καὶ θρησκευτικῶν κοινοτήτων (ἤδη ἀπὸ τὶς ἀπαρχές, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν ἄφιξη Πουριτανῶν καὶ ἄλλων Εὐρωπαίων ἀποίκων στὴν βόρεια Ἀμερικὴ πολὺ πρὶν ἀπὸ τὴν συγκρότηση τοῦ κράτους), μαζὶ μὲ τὴν καταστατικὴ ἔμφαση στὴν φιλελεύθερη ἀστικὴ δημοκρατία. Μέσα σ’ αὐτὴ τὴν συνθήκη οἱ ΗΠΑ βρίσκονται σήμερα σὲ ἰδιαίτερη ταραχή, μὲ κολοφώνα τοὺς λεγόμενους πολιτισμικοὺς πολέμους, δηλαδὴ σφοδρὲς ἀντιπαραθέσεις σχετικὰ μὲ τὶς ἀξίες καὶ τὰ ἤθη, τὴν παράδοση καὶ τὴν ἀνατροπή. Εἶναι μία νέα κατάσταση σὲ μία χώρα ὅπου ἡ διελκυστίνδα μεταξὺ πολυπολιτισμικότητας καὶ μονοφωνίας συνιστᾶ διαχρονικὸ στοιχεῖο τῆς ἀμερικανικότητας. Σ’ αὐτὴ τὴν συγκυρία λοιπὸν ἐμφανίστηκε κάτι ἀκόμα, τὸ ὁποῖο ἤδη ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 2025 μεγάλα ἀμερικανικὰ δημοσιογραφικὰ Μέσα τὸ ἀνέδειξαν ὡς χτυπητὴ καὶ ἀλλόκοτη εἴδηση: ἕνα κύμα μεταστροφῶν πρὸς τὶς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες τῆς χώρας.
Νιώσαμε λοιπὸν ὅτι χρειάζεται νὰ ἐξετάσουμε αὐτὴ τὴν συγκυρία, ποὺ ἀφορᾶ τόσο τὸ ρίζωμα καὶ τὴν μακροχρόνια παρουσία τῶν Ὀρθόδοξων κοινοτήτων στὴν ἀμερικανικὴ πραγματικότητα, ὅσο καὶ τὴν στάση τους ἀπέναντι στὴν πρόσφατη διόγκωση τοῦ ἐνδιαφέροντος γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία. Χρειάζεται νὰ τὴν ἐξετάσουμε δίχως αὐτοδοξαστικοὺς πανηγυρισμούς, ὥστε ἡ χαρὰ ἀπὸ τὴν αἴσθηση ὅτι μεγαλώνει τὸ βεληνεκὲς τῆς Ὀρθοδοξίας στὴν κοινωνία νὰ μὴν λειτουργήσει ὡς κολυμπήθρα τοῦ Σιλωὰμ γιὰ ὅσα ἡμαρτημένα θρονιάζονται στὸν Ὀρθόδοξο κόσμο. Καὶ βέβαια τὸ εἰδικὸ βάρος τῆς Ὀρθόδοξης παρουσίας δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλῶς δογματικῶν διακηρύξεων, ἀλλὰ ἀφορᾶ καὶ κρίσιμες ἐπιλογές, στάση ζωῆς. Ἕνα παράδειγμα ἀντὶ πολλῶν: Ἡ ἱεροποίηση τῆς ἰσχύος καὶ ἡ ἐπευλόγηση τοῦ πολέμου κρίνει καίρια ὅποιον διατείνεται ὅτι εἶναι χριστιανός. Καθόσον (γιὰ νὰ θυμηθοῦμε τὸν ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ ὅταν μὲ ἀφορμὴ τὸ πολεμικὸ Ἰσλὰμ ἔκλεινε τὴν πόρτα στὴν ἐξουσιαστικὴ ἐργαλειοποίηση τῆς θρησκείας) εἶναι τραγικὸ κάποιοι ὄχι μόνο νὰ διαπράττουν αἱματοχυσίες καὶ ἐξανδραποδισμούς, ἀλλὰ ἐπιπλέον νὰ φρονοῦν ὅτι συμφωνεῖ μαζί τους ὁ Θεός («Οὐ μόνον αὐτοὶ τὰ τοιαῦτα πράττουσιν, ἀλλ’ ὢ τῆς παρανοίας, καὶ τὸν Θεὸν συνευδοκεῖν τούτοις οἴονται»). Καμίνι ἀπὸ τὸ ὁποῖο περνοῦν οἱ δογματικὲς διακηρύξεις μας…
Τὸ ἀφιέρωμά μας λοιπὸν ἀρθρώνεται πέριξ τῶν ἑξῆς πέντε ἀξόνων:
– Ἀμερικανικὴ ἰδιοπροσωπία (ἀμερικανικότητα) καὶ ἐκκλησιαστικὴ ταυτότητα (γράφουν ὁ π. Γρηγόριος Ἔντουαρντς καὶ ὁ Χρῆστος Ντουράντε).
– Πόλεμοι πολιτισμῶν (πολιτισμικοὶ πόλεμοι) (γράφει ὁ Ἀριστοτέλης Παπανικολάου).
– Μοναχισμὸς καὶ εἰδικὰ τὰ μοναστήρια τοῦ Γέροντα Ἐφραὶμ τῆς Ἀριζόνας (γράφουν ὁ π. Λάμπρος Καμπερίδης καὶ ἡ Φράνσις Κωσταρέλου).
– Ποικιλία τῶν μεταστροφῶν στὴν Ὀρθοδοξία καὶ ποιμαντικὰ ζητήματα (γράφουν ὁ π. Παναγιώτης Παπαγεωργίου, ὁ π. Βασίλειος Θερμὸς καὶ ὁ π. Γρηγόριος Τζένσεν).
– Προσωπικὴ ματιὰ καὶ ἀξιολόγηση τῆς ἀμερικανικῆς «ψυχῆς» (συζητήσεις μὲ τὸν Στέλιο Ράμφο καὶ τὸν Γιάννη Κιουρτσάκη).
Αὐτοὶ οἱ ἄξονες διασταυρώνονται σὲ κάποια σημεῖα, καθὼς ὁρισμένα ζητήματα θίγονται ἀπὸ διαφορετικοὺς συγγραφεῖς, μὲ τὴν ματιὰ τοῦ καθενός. Ὅτι ὁ ἀναγνώστης θὰ διαπιστώσει συγκλίσεις καὶ ἀποκλίσεις, συμφωνίες καὶ σημεῖα διαφωνίας, εἶναι αὐτονόητο – καὶ χρειαζούμενο, ἄλλωστε, γιὰ συζητήσεις μὲ νόημα. Τὰ δοκίμια τοῦ τεύχους τέλος ἐπικουροῦνται ἀπὸ ἀποσπάσματα βιβλίων ποὺ ἀφοροῦν τὶς ΗΠΑ στὴν διαχρονία τους καὶ βοηθοῦν στὴν ἑρμηνεία τοῦ παρόντος.
Αὐτὰ προσώρας.
Θ.Ν.Π.
ΠΗΓΗ: ΣΥΝΑΞΗ
Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026
«Et tam movetur»
Σαράντος Καργάκος, «Et tam movetur», Ευθύνη, τχ. 264 (Δεκέμβριος 1993) 583-585.
Τρεις δεκαετίες πριν, το παραπάνω δοκίμιο του αξέχαστου ο Σαράντου Ι. Καργάκου είναι επίκαιρο. Πραγματεύεται την κρίση που διέρχεται η σύγχρονη Ευρώπη στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, εξετάζοντας τόσο τις απαισιόδοξες όσο και τις αισιόδοξες προοπτικές για το μέλλον της. Η Ευρώπη χαρακτηρίζεται από σοβαρά προβλήματα, όπως η υπογεννητικότητα και η δημογραφική γήρανση («Ήπειρος Γερόντων»). Παράλληλα, ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η Ευρώπη επαναλαμβάνει ιστορικά λάθη, έχοντας υποστεί τις συνέπειες δύο Παγκόσμιων Πολέμων, ενώ σήμερα έρχεται αντιμέτωπη με την αναβίωση της βίας και του νεοναζισμού από μια απογοητευμένη νεολαία. Στο κοινωνικό πεδίο, διαφαίνεται ένας άτυπος διαχωρισμός των πολιτών σε τάξεις, καθώς και ο κίνδυνος κοινωνικής υποταγής λόγω του ραγδαίου πολλαπλασιασμού των μεταναστών και των προσφύγων στο εσωτερικό της.
Ωστόσο, ο Καργάκος αναδεικνύει και την άλλη όψη του νομίσματος, προτείνοντας μια πιο αισιόδοξη ερμηνεία. Το γκρέμισμα του Τείχους του Βερολίνου συμβολίζει την απαρχή μιας μεταβατικής εποχής προς έναν «κόσμο χωρίς σύνορα». Η κρίση της Ευρώπης, τη χρονιά (1993) που ο Καργάκος έγραφε το δοκίμιό του και που στο περιοδικό Ευθύνη το συμπεριέλαβε στο αφιέρωμα με τίτλο: «Η κόπωσης της Ευρώπης», δεν ερμηνεύεται απαραίτητα ως το τέλος της Ευρώπης, αλλά ως μια φυσιολογική διαδικασία ωρίμανσης ή ως μια δημιουργική «εφηβεία», καθώς η ενιαία Ευρώπη βρίσκοταν ακόμα υπό διαμόρφωση.
Καταλήγοντας, ο συγγραφέας τονίζει ότι η ιστορική πείρα δεν ταυτίζεται με τα γηρατειά. Η Ευρώπη του Πνεύματος διατηρεί μια βαθιά πολιτισμική δύναμη που αντιστέκεται στη σήψη. Παρά τις ανησυχητικές ενδείξεις, η ευρωπαϊκή ήπειρος συνεχίζει να εξελίσσεται και όπως δηλώνει ο λατινικός τίτλος (παραπέμποντας στον Γαλιλαίο), «Κι όμως κινείται». Α.Ι.Κ.
Αξιολύπητος παιδισμός
Με τόσο γενικό ξεσηκωμό σ’ ολάκερη την Ευρώπη δεν είναι η πρώτη φορά που πολιτικοί ηγέτες της επιδεικνύουν ένα αξιολύπητο παιδισμό. Σαν να μην καταλαβαίνουν τίποτα, αρνούνται να αποδεχθούν πόσο πολύπλοκος είναι ο σημερινός πραγματικός κόσμος. Αρνούνται και τις τεράστιες ευθύνες που τους αναλογούν, οι οποίες γίνονται βρόχος στο λαιμό τους. Μόνο που αυτός ο βρόχος είναι και βρόχος στη Δημοκρατία, την οποία έχουν καταντήσει φθαρμένη λέξη. Πρόκειται για πολιτικά αθύρματα της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας. Α.Ι.Κ.
ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: SLpress
Καλό Μήνα
[…] Ο ίδιος αδιατάρακτος Νοέμβρης
με σημαίες παντού χτεσινής του βροχής
παραδομένα στη γύμνια τα δέντρα-
δυο τρία φύλλα μόνον εστασίαζαν υπάρχοντας.
Το στρογγυλό λιβάδι σαν περιβραχιόνιο
στην ελεύθερη εξάπλωση της φύσης
και πάλι έσκυβα να πιω μέσα απ’ την ίδια ακινησία
που έπιναν σκυμμένα εκείνα τα μουλάρια.
Αστραφτερή η διάταξη του ήλιου πάνω στο τρίχωμά τους
δεμένη χαλαρά σε ζουζουνιού κορμό
για να μη φύγει. […]
ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ. Νοέμβρης. [1972]. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: paletaart – Χρώμα & Φώς
Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026
Οἱ μέρες τοῦ ’31 πού ἔστρωσαν τόν δρόμο γιά τήν Κατοχή καί τό Ὁλοκαύτωμα στήν Θεσσαλονίκη
Εἶστε πράγματι, ὅπως λέει ὁ Ἐγγονόπουλος –καί ἔχετε ἐπαναλάβει σέ ἕτερη, περισσότερο πρόσφατη, συνέντευξή σας–, «νοσταλγοί μιᾶς πόλεως πού δέν ὑπάρχει πιά» παρά μόνο στήν λογοτεχνία;
Ὁ καθείς κουβαλάει μιάν φαντασιακή ἐκδοχή τῆς πόλης ἐντός του. Ἡ γειτονιά του, τά κρίσιμα μέρη, οἱ συναντήσεις, οἱ ἡλικίες, οἱ ἐμπειρίες, ἡ μυθοποίηση διά τῆς μνήμης. Ἐξ ἄλλου, κάθε πόλη ἀλλάζει κάθε στιγμή, τά πάντα ἐξελίσσονται καί μεταβάλλονται – ἄρα, ἀναπόφευκτα, ὅλοι μας εἴμαστε νοσταλγοί μιᾶς πόλεως πού δέν ὑπάρχει πιά καί πού ἀνέκαθεν ὑπῆρχε μέσα μας ἀποσπασματικά καί δυναμικά, ὡς ἀφαίρεση καί ὡς ὑποκειμενική πρόσληψη μιᾶς θρυμματισμένης ἀντανάκλασης.
Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026
Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2026
«Όραμα Ελληνικό»
ΚΩΣΤΑΣ Ε. ΤΣΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. (1992). «Όραμα Ελληνικό», στο: Αυτοψία της Εποχής. Δοκίμια. Αθήνα: Οι Εκδόσεις των Φίλων, σσ. 191-196.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)