Εύκολο και βολικό να θεωρητικολογείς, δύσκολο να είσαι «αληθινός νεωκόρος της Εκκλησίας»

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Κανέναν δεν έπεισε ο Σεβ. Πολυανής και Κιλκισίου κ. Βαρθολομαίος, στη συνέντευξη που έδωσε στο Σπύρο Χαριτάτο και την Αλεξάνδρα Χατζηγεωργίου, στην εκπομπή «Καθαρές Κουβέντες». Έστριψε δια του αρραβώνος, προσπαθώντας να δικαιολογήσει την προκλητικότατη αύξηση του μισθολογίου των Αρχιερέων. Η αναφορά του στην περιουσία που η Εκκλησία έχει δώσει στο Κράτος ως «ελάχιστο αντίδωρο» στη μισθοδοσία του κλήρου γενικότερα, συνιστά κατάφωρη άρνηση της ακτημοσύνης, στην οποία οφείλει να ζει ο Σεβασμιώτατος μοναχός, μιας έχει και την ιδιότητα του μοναχού. Μην ξεχνά ότι οι Αρχιερείς πρέπει να προέρχονται από την τάξη των μοναχών. Εκτός κι αν αρέσκεται να υπηρετεί την Εκκλησία μόνο ως κοσμικός Αρχιερέας. Αλλά ούτε επί της ουσίας απάντησε στον Σεβ. Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης κ. Συμεών, που ζήτησε την απόσυρση της σχετικής διάταξης αύξησης του μισθολογίου, κάνοντας λόγο για διασυρμό των Ιεραρχών, αμφισβητώντας μάλιστα ότι υπήρξε πάγιο αίτημα της Εκκλησίας για αύξηση των αποδοχών τους. Η απάντηση του Σεβ. κ. Βαρθολομαίου στον Σεβ. Νέας Σμύρνης κ. Συμεών: «η Εκκλησία είναι σώμα ελευθερίας και ότι κάθε Αρχιερέας έχει δικαίωμα να εκφράζει δημόσια τη γνώμη του, χωρίς εκφοβισμό ή περιορισμό», είναι μόνο για αφελείς.

Να θυμίσω στον Σεβ. κ. Βαρθολομαίο:

• Τον πλούσιο νεανίσκο που ρωτά τον Χριστό τι πρέπει να κάνει για να κερδίσει την αιώνια ζωή, με τον Χριστό να του απαντά: «Ει θέλεις τέλειος είναι, ύπαγε πώλησόν σου τα υπάρχοντα και δος πτωχοίς» (Ματθ. 19, 21).
• Την Επί του Όρους Ομιλία, όπου ο Χριστός λέγει: «Μη μαζεύετε για τον εαυτό σας θησαυρούς σ’ αυτή τη γη, που το σαράκι κι η σκουριά τους καταστρέφουν και που οι κλέφτες τρυπούν τον τοίχο και τους κλέβουν. Αλλά να μαζεύετε για τον εαυτό σας θησαυρούς στον ουρανό, που ούτε το σαράκι κι η σκουριά τους καταστρέφουν, και που οι κλέφτες τρυπούν τον τοίχο και τους κλέβουν. Γιατί όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας» (Ματθ. ΣΤ΄, 19-21)· στην ωραία μετάφραση του Ντίνου Χριστιανοπούλου. (2007). Η Επί του όρους Ομιλία του Κυρίου: Από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. Ε΄- Ζ΄. Αθήνα: Μπιλιέτο, σ. 23.
• Την Παραβολή του άφρονος πλουσίου, όπου ο πλούσιος γκρεμίζει τις αποθήκες του για να χτίσει μεγαλύτερες, πιστεύοντας ότι θα εξασφαλίσει το μέλλον του. Με τον Χριστό να λέγει: «Άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου· α δε ητοίμασας τίνι έσται;» (Λουκ. 12, 20).
• Να θυμίσω, επίσης, στον Σεβασμιώτατο κ. Βαρθολομαίο τον ΙΣΤ΄Λόγο του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος, αφιερωμένο στην φιλαργυρία και την ακτημοσύνη: «Φιλάργυρός έστιν εααγγελίων μυκτηριστής, καί παραβάτης εκούσιος. Ο κτησάμενος αγάπην, διεσκόρπισε χρήματα· ο δε λέγων αμφοτέροις συζείν, εαυτόν ηπάτησεν»· ΚΛΙΜΑΞ Ιωάννου του Σιναΐτου. Κείμενο επί τη βάσει χειρογράφου της εν Άθω Ιεράς Μονής Αγίου Διονυσίου. Το πρώτον εκδοθέν υπό Σωφρονίου ερημίτου. Δαπάνη των εκ Ραιδεστού αδελφών Σ. Κεχαγιόγλου. Νυν δε επανεκδιδόμενον υπό του Εκδοτικού Οίκου «Αστήρ». Εις Β΄ έκδοσιν. Βάσει της εν Κωνσταντινουπόλει εκδόσεως 1883. Εκ του τυπογραφείου Κ. Α. Βρεττού, εκδ. Αστήρ – Αλ. & Ε. Παπαδημητρίου, Αθήνα 1979, σ. 98, και σε μετάφραση: «Φιλάργυρος είναι εκείνος που καταφρονεί τις ευαγγελικές εντολές και τις παραβαίνει ενσυνείδητα. Όποιος απέκτησε αγάπη διεσκόρπισε χρήματα. Όποιος όμως ισχυρίζεται πως συμβαδίζει στην ζωή του και τα δύο, αυτοαπατήθηκε», Αγίου Ιωάννου Σιναΐτου, Κλίμαξ. Μετάφραση: Αρχιμανδρίτου Ιγνατίου Πουλουπάκη. Εισαγωγή: Ιωάννου Κορναράκη. Επίμετρο: Ιωάννου Φουντούλη, εκδ. Imago. Αθήνα 1983, σσ. 248-249.
• Να θυμίσω στον Σεβ. κ. Βαρθολομαίο το: «Ξύπνα παππά, ξύπνα λαέ!», επίκαιρο σύνθημα του παπα- Γιώργη Πυρουνάκη, όχι μόνον για την περίοδο που ειπώθηκε, επίκαιρο και σήμερα.
• Τέλος, να θυμίσω στον Σεβ. κ. Βαρθλομαίο το «Φως στο λαό: Λαός φωτισμένος ποτέ γελασμένος» του θεολόγου συγγραφέα Γιώργου Γρατσέα, με πολύ καλές αναφορές στον πλούτο και τη φτώχεια, με τους φτωχούς να ευαγγελίζονται.

Είναι εύκολο και βολικό να θεωρητικολογείς. Δύσκολο, όμως, να είσαι «αληθινός νεωκόρος της Εκκλησίας», κατά Θανάση Ν. Παπαθανασίου.

Δεν χωρά αμφιβολία πως οι Αρχιερείς της Ελλαδικής Εκκλησίας, όσον αφορά στη σχέση τους με την Πολιτεία, οφείλουν να βάλουν στην άκρη παγιωμένες βεβαιότητες. Είναι καιρός πια για τα πρώτα ρήγματα στην μακαριότητά τους.

Joaquin Salvador Lavado «Quino», Το σκάκι των τάξεων [Πρόβλημα: Τα μαύρα παίζουν και κάνουν ματ, όποτε τους αρέσει]· το συγκεκριμένο σκίτσο του Αργεντινού δημιουργού Quino αποτελεί μια ευφυή κοινωνική σάτιρα που αποδομεί τις ταξικές ανισότητες. Χρησιμοποιώντας το σκάκι ως μεταφορά, καυτηριάζει το γεγονός ότι οι κανόνες δεν είναι ίδιοι για όλους και πως η άρχουσα τάξη («τα μαύρα») επιβάλλει τη θέλησή της εκτός των ορίων της κανονικότητας. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Χριστιανισμός και Κόσμος: Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου. IΤΥΕ - ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ. Αθήνα 2024, σ. 25.

Η μνήμη είναι του παρελθόντος

ΠΗΓΗ: Dire Straits

ΠΗΓΗ: Dire Straits

ΠΗΓΗ: Kingdom of Madness

«Το έχω σε σομόν, σας κάνει;»

Κάθε μέρα που περνάει η διαδικασία επιλογής από το πολλαπλό βιβλίο γίνεται όλο και χειρότερη. Το αίτημα πολλών χρόνων το σχολείο, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές να πάψουν να εγκλωβίζονται στις σελίδες του ενός «ιερού» διδακτικού εγχειρίδιου, κινδυνεύει να ακυρώσει το κεφαλαιώδες σημαίας ζήτημα το σχολείο να αναβαθμιστεί μέσω του πολλαπλού βιβλίου. Οι εκδότες κάνουν φανερούς τους λόγους τους: μέσω της διαφήμισης των σχολικών βιβλίων που εξέδωσαν, ενδιαφέρονται για κέρδος τους. Η διαφήμιση παίρνει διαστάσεις τύπου: «το έχω σε σομόν, σας κάνει;» Όποιος έχει διαβάσει το βιβλίο του Γιώργου Δαρδανού, «Όταν η γάτα γλείφει τη λίμα», θα καταλάβει τι εννοώ. «Κύριος οίδε» τι θα ζήσουμε όταν το πολλαπλό βιβλίο μπει στις σχολικές τάξεις… «Θα γελάει ο κάθε πικραμένος», όπως λέει φίλος και συνάδελφος... Α.Ι.Κ.

Φαρσοκωμωδία η επιλογή του πολλαπλού βιβλίου

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

«Τα σχολικά βιβλία είναι παρτιτούρες: ο ήχος που θα βγάλουν εξαρτάται από το δάσκαλο, τον μαέστρο δηλαδή της σχολικής τάξης, εξαρτάται από τη γνώση, την ευαισθησία, την προπαρασκευή, τον κόπο του και βεβαίως από την ικανότητά του να ενορχηστρώνει τους μαθητές της τάξης του». ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. (2017). Για το σχολείο. Αθήνα: Πόλις, σ. 46.

Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα γύρω από το πολλαπλό βιβλίο παραπέμπει σε ντίλερ. Εκδότες, άλλοι σοβαροί κι άλλοι φοντιστηριάρχες, με αβάντα κάποιους συγγραφείς, αξιολογητές και συντονιστές, στους εκπαιδευτικούς προτείνουν τα δικά τους διδακτικά πακέτα. Και σαν μην έφτανε αυτό, πέραν της προχειρότητας του ΥΠΑΙΘΑ για την επιλογή βιβλίων, ουκ ολίγοι εκπαιδευτικοί ρωτούν ο ένας τον άλλο ποιο βιβλίο να επιλέξουν. Αδυνατούν –δεν το πιστεύω- να μπουν στη διαδικασία επιλογής ενός σχολικού εγχειριδίου τόσο για τους ίδιους όσο και για τους μαθητές τους; Σ’ αυτό το παιχνίδι της προπαγάνδας, καθημερινά οι σχολικές μονάδες δέχονται και μέιλ για να προωθήσουν στους εκπαιδευτικούς ενημερωτικά βίντεο και ημερίδες.

Προσωπική θέση εκφράζω: συγγραφείς, αξιολογητές και συντονιστές οφείλουν να μην μπαίνουν στον πειρασμό να διαφημίζουν και να «προτείνουν» τα βιβλία τους. Κι αυτό διότι τέτοιες πρακτικές παραβιάζουν την παιδαγωγική και διδακτική δεοντολογία, η οποία αποτελεί το σύνολο των ηθικών αρχών και των επαγγελματικών κανόνων που καθοδηγούν όχι μόνο το έργων των εκπαιδευτικών αλλά και των μαθητών. Το να διαφημίζω και να «προτείνω» το δικό μου διδακτικό πακέτο δεν διασφαλίζω ούτε τον σεβασμό, ούτε την ισοτιμία, ούτε την προστασία των μαθητών, ούτε βέβαια προάγω ένα ασφαλές και αντικειμενικό μαθησιακό περιβάλλον. Αμεροληψία, ισότητα, παιδαγωγική ελευθερία, επιστημονική ευθύνη και σεβασμός της προσωπικότητας των μαθητών, είναι βασικοί πυλώνες του εκπαιδευτικού έργου. Ας σταματήσει, λοιπόν, εδώ αυτή φαρσοκωμωδία. Εκτιθέμεθα αρνητικά, δεν το καταλαβαίνουμε;

«Το νερό στην Ανθρωπόκαινο Εποχή: Οικοθεολογικές και Επιστημονικές Προοπτικές»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο   Τ Υ Π Ο Υ 

Διεθνές Συνέδριο με θέμα: «Το νερό στην Ανθρωπόκαινο Εποχή: Οικοθεολογικές και Επιστημονικές Προοπτικές» θα πραγματοποιηθεί στο Συνεδριακό Κέντρο «Θεσσαλία» στα Μελισσάτικα του Βόλου, στις 19 και 20 Ιουνίου 2026. Το Συνέδριο διοργανώνεται από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου σε συνεργασία με την Κοιν.Σ.Επ. «ζΒόλος».

Οι ομιλητές του συνεδρίου είναι οι παρακάτω: Δρ Frances Kostarelos (Πανεπιστήμιο Governors State, Ιλλινόις, ΗΠΑ), Δρ Αικατερίνη Τσαλαμπούνη (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Επίσκοπος Συνάδων Αντώνιος (Vrame) (Κολλέγιο Τιμίου Σταυρού, Βοστώνη, ΗΠΑ), Δρ Christina Nellist (Παν-Ορθόδοξη Μέριμνα για τα Ζώα, Ηνωμένο Βασίλειο), Δρ Chris Durante (Πανεπιστήμιο Αγίου Πέτρου, Νέα Υερσέη, ΗΠΑ), Θεόδωρος Σδρούλιας (Αρχιτέκτων και Δημοσιογράφος, Βόλος), Δρ Άγις Παπαδόπουλος (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ΕΥΑΘ), Δρ Νικήτας Μυλόπουλος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Θεοδότα Νάντσου (WWF Ελλάδος), Δρ Ελένη Αντωνοπούλου (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Δρ Shelly Kumar (Πανεπιστήμιο Governors State, Ιλλινόις, ΗΠΑ), Δρ Thomas Insua (Πανεπιστήμιο Οξφόρδης, ΗΒ), Μιχάλης Στύλας και Βασίλειος Τηλιακός (Κοιν.Σ.Επ. «ζΒόλος»).

Η παρακολούθηση του Συνεδρίου είναι ελεύθερη για το κοινό. Θερμή παράκληση για τη δήλωση συμμετοχής στη φόρμα https://forms.gle/1eHCK9H9LUdYzbCi9

Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής.

Θα υπάρχει μετάφραση από και προς την αγγλική και την ελληνική γλώσσα.

ΠΗΓΗ: ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΟΛΟΥ

Αστική Ελλαδική Εκκλησία: Mε αφορμή τη σκανδαλώδη αύξηση των μισθών των Αρχιερέων

Fritz Eichenberg, Ο Χριστός στο συσσίτιο (Christ in the breadline). ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Φάκελος Μαθήματος. Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου: Θρησκεία και Κόσμος. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ», σ. 26· [από το Θεματικό Πεδίο: Προκλήσεις και τη Διδακτική Ενότητα: Πλούτος].

ΣΥΝΑΞΗ, τχ. 114 (Απρίλιος - Ιούνιος 2010), σσ. 10-12.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: ΓΕΡΟΜΟΡΙΑΣ

Με αφορμή μια ενημέρωση από Σχολικό Σύμβουλο

Της Εύης Παπασπύρου

Ήρθε η μέρα της «μεγάλης» ενημέρωσης για το πολλαπλό βιβλίο. Καθίσαμε στις καρέκλες μας, όπως τόσες φορές έχουμε ζητήσει από τους μαθητές μας να κάνουν, έτοιμοι να ακούσουμε, να μάθουμε, να καταλάβουμε. Άλλωστε, δε μας ζητούν να διαλέξουμε χρώμα για τις κουρτίνες της τάξης. Μας ζητούν να επιλέξουμε το βιβλίο με το οποίο θα μάθουν γράμματα, ιστορία και επιστήμες χιλιάδες παιδιά.

Η παρουσίαση ξεκίνησε με ένα Power Point. Ένα Power Point που κατάφερε το δύσκολο: να μιλά για τα νέα βιβλία χωρίς να γνωρίζει ακριβώς πόσα βιβλία υπάρχουν. Στην Α΄ Δημοτικού ένα βιβλίο, στη Δ΄ Δημοτικού ένα βιβλίο… εκτός από το μικρό πρόβλημα ότι τα βιβλία είναι περισσότερα.

Και τότε ήρθε η λύση στο μεγάλο πρόβλημα του χρόνου. Πώς θα αξιολογήσουμε δεκάδες βιβλία μέσα σε λίγες ημέρες; Με ένα μικρό «κόλπο». Να ανοίξουμε, λέει, μια συγκεκριμένη ενότητα – ας πούμε την ενότητα 10 – σε όλα τα βιβλία και να συγκρίνουμε ποιο την παρουσιάζει καλύτερα. Για μια στιγμή νιώσαμε ανακούφιση (;!).

Τόσα χρόνια πανεπιστήμια, παιδαγωγικές σχολές, επιμορφώσεις, μεταπτυχιακά, εμπειρία μέσα στην τάξη, άγχος για τη μάθηση των παιδιών… και τελικά η επιλογή του σχολικού βιβλίου μπορεί να κριθεί από την Ενότητα 10. Ποιος ξέρει; Ίσως αύριο να επιλέγουμε και γιατρούς εξετάζοντας μία μόνο ακτινογραφία. Να διαλέγουμε σπίτι κοιτάζοντας μόνο το μπάνιο.

Η παρουσίαση συνεχίστηκε. Μάθαμε ότι τα παιδιά δε θα χρειάζεται να κουβαλούν βιβλία στο σπίτι. Θα υπάρχουν QR codes, ψηφιακές διαδρομές και πρόσβαση από οθόνες. Και όταν εκφράσαμε την ανησυχία μας για το γεγονός ότι καθημερινά προσπαθούμε να περιορίσουμε την έκθεση των παιδιών στις οθόνες, ενώ αρκετές χώρες επανεξετάζουν πλέον τη χρήση τους στην εκπαίδευση, η απάντηση ήταν σχεδόν ποιητική: «Ναι, αλλά στην Ελλάδα δεν το έχουμε δοκιμάσει».

Και πράγματι. Δεν έχουμε δοκιμάσει πολλά πράγματα. Δεν έχουμε δοκιμάσει να μάθουμε κολύμπι πηδώντας όλοι μαζί από ένα καράβι. Ούτε να φτιάξουμε γέφυρες χωρίς σχέδια. Αλλά κάπου υπάρχει ένας λόγος γι’ αυτό. Κι όμως, κάποτε είχαμε ακούσει ότι το πιο σημαντικό εργαλείο του εκπαιδευτικού είναι το σχολικό βιβλίο. Όχι η οθόνη. Όχι το QR code. Το βιβλίο.

Πίσω όμως από το γέλιο μένει μια πίκρα. Γιατί εμείς δεν γελάμε με το βιβλίο. Το βιβλίο είναι η καθημερινότητά μας. Είναι τα χέρια των παιδιών που το ξεφυλλίζουν, οι σημειώσεις στο περιθώριο, οι σελίδες που τσαλακώνονται μέσα στις σχολικές τσάντες, οι ιστορίες που διαβάζονται φωναχτά μέσα στην τάξη. Γι’ αυτό και η επιλογή του δεν μπορεί να γίνει με βιασύνη, με προχειρότητα ή με «κόλπα».

Αν το πολλαπλό βιβλίο είναι μια τόσο σημαντική εκπαιδευτική αλλαγή, τότε αξίζει κάτι περισσότερο από μια παρουσίαση με λάθη, λίγες διαφάνειες και μια συμβουλή του τύπου: «Κοιτάξτε την Ενότητα 10».

Αξίζει χρόνο. Αξίζει σοβαρότητα. Και, πάνω απ’ όλα, αξίζει σεβασμό στους εκπαιδευτικούς και στα παιδιά που καλούνται να το ζήσουν.

ΠΗΓΗ: ΣΕΛΙΔΟΔΕΙΚΤΗΣ

ΣΧΟΛΙΟ: Θα 'λα να γνωρίσω αυτόν τον Σχολικό Σύμβουλο για να του θυμίσω τι γράφει στον Βίο και την Πολιτερία του Αλέξη Ζορμπά ο μεγάλος Κρητικός Νίκος Καζαντζάκης: «Οι μισές δουλειές, οι μισές κουβέντες, οι μισές αμαρτίες, οι μισές καλοσύνες έφεραν τον κόσμο στα σημερινά χάλια. Φτάσε, μωρέ άνθρωπε, ως την άκρα, βάρα και μη φοβάσαι! Πιο πολύ σιχαίνεται ο Θεός το μισοδιάολο παρά τον αρχιδιάολο!» Α.Ι.Κ.