16 και 18 χρονών...

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Από χθες η Λέσβος -ειδικότερα η εκπαιδευτική-της κοινότητα- πενθεί, δακρύζει για τον αδόκητο θάνατο δύο παιδιών, 16 και 18 χρονών, σε τραγικό τροχαίο δυστύχημα, με μοτοσυκλέτα. Αύριο το απόγευμα, το τελευταίο αντίο στον ιερό ναό Παναγίας Χρυσομαλλούσας. Η ανθρώπινη ύπαρξη μεταξύ ορίου ζωής και θανάτου, σε κλάσματα δευτερολέπτου και... μετά… απόλυτη σιγή.

Χαμογελαστά μαθητούδια και τα δύο παλικάρια, γνωστά στα σχολειά-μας. Ο παππούς και η μητέρα του ενός παλικαριού, αξιόλογοι συνάδελφοι.

Ο άνθρωπος ορίζεται από το γεγονός ότι είναι «προς τον θάνατο». Η συνειδητοποίηση της θνητότητάς μας, κυρίως όταν αυτή συμβαίνει σε παιδιά, μας αφυπνίζει και μας απομακρύνει από την ανώνυμη, μαζική καθημερινότητα, αναγκάζοντάς μας να αναλάβουμε την ευθύνη του πολυτάραχου βίου-μας.

Αύριο, τα σχολεία στη Λέσβο πρέπει να είναι κλειστά, όχι για τα γνωστά τετριμμένα περί συμπαράστασης σε γονείς και συγγενείς, όχι μ’ αυτή τη νοοτροπία. Πρέπει να είναι κλειστά γιατί ως δάσκαλοι με ενσυναίσθηση, στον θάνατο δύο παιδιών οφείλουμε να βλέπουμε τον θάνατο που «αποκρυσταλλώνει τη μορφή σε μιάν άσβεστη παιδικότητα φωτοστεφάνωτη»· κι αυτή να είναι «ο μονάκριβός μας μυστηριακός δεσμός με το αόρατο», όπως λέγει ο Κωστής Παλαμάς. Πρέπει να είναι κλειστά γιατί ως δάσκαλοι οφείλουμε να πάρουμε τη θέση του Άλλου, των γονιών που θρηνούν, ευχόμενοι όχι μόνον καλόν παράδεισο στις ψυχές αυτών των παιδιών, αλλά ευχόμενοι και το τετράστιχο του Κωστή Παλαμά: «Στο ταξίδι που σε πάει / ο μαύρος καβαλάρης, / κοίταξε από το χέρι του / τίποτε να μην πάρης». Στον αντίποδα της ποιητικής έκπληξης του Παλαμά, ως δάσκαλοι, να θρηνήσουμε κι εμείς: «Θρηνώ και οδύρομαι», όπως το λέγει ο άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός, «όταν εννοήσω τον θάνατο», όταν συλλάβω δηλαδή τη φθοροποιό ενέργεια που «λυμαίνεται σύμπασα τη βροτεία φύση» και εν μια ριπή καταστρέφει το κατ’ εικόνα Θεού δημιούργημα.

Αιωνία η μνήμη-τους.

Σπύρος Ξένος. Νεκρή φύση με λουλούδια. ΠΗΓΗ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Υπάρχει μέλλον για την Ορθόδοξη Θεολογία σήμερα;

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Η τέταρτη και τελευταία εκδήλωση του φετινού κύκλου «Καιρός του ποιήσαι» θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη, 28 Μαΐου 2026 στις 7:30μ.μ., ώρα Ελλάδας, με θέμα «Υπάρχει μέλλον για την Ορθόδοξη Θεολογία σήμερα;». Θα συμμετάσχουν ως ομιλητές ο Paul Gavrilyuk, Καθηγητής Θεολογίας και Φιλοσοφίας στο Τμήμα Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Αγίου Θωμά (Σαιν Πωλ, Μινεσότα, ΗΠΑ) και πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Ορθόδοξων Θεολόγων (ΙΟΤΑ), o Michel Stavrou, Κοσμήτωρ και Kαθηγητής Δογματικής Θεολογίας στο Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου (Παρίσι) και ο Χαράλαμπος Βέντης, Καθηγητής Φιλοσοφίας της Θρησκείας στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συντονιστής της συζήτησης θα είναι ο Παντελής Καλαϊτζίδης, Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου. H εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί σε τρεις γλώσσες, αγγλικά, γαλλικά και ελληνικά, με παράλληλη μετάφραση.

Ο σύνδεσμος για την παρακολούθηση της εκδήλωσης είναι https://us06web.zoom.us/j/82746711766

Πριν από έναν αιώνα, ο π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ ερμήνευσε την πορεία της Ορθόδοξης Θεολογίας στη νεωτερικότητα με τους όρους του Σπένγκλερ για μια δυτική «ψευδομόρφωση» (δηλαδή, παραμόρφωση λόγω των δυτικών επιρροών). Η λύση του ήταν η επιστροφή στους Πατέρες της Εκκλησίας και η λύση που πρότεινε, η νεοπατερική σύνθεση, έγινε το κυρίαρχο μοντέλο για την Ορθόδοξη Οεολογία στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα. Πολλοί σύγχρονοι ορθόδοξοι θεολόγοι συνεχίζουν να αποδέχονται το παράδειγμα του Φλωρόφσκυ με αναθεωρήσεις. Για αυτούς, η συνεχιζόμενη επανασύνδεση με την πατερική παράδοση εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο του θεολογικού εγχειρήματος. Μια σημαντική ομάδα ορθόδοξων θεολόγων προτείνει να αφήσουμε στην άκρη το παράδειγμα του Φλωρόφσκυ και να επικεντρωθούμε στη θεολογική ενασχόληση με τον σύγχρονο πολιτισμό. Στις σημερινές συζητήσεις για τους μελλοντικούς «τρόπους της Ορθόδοξης Θεολογίας», συχνά παραβλέπεται ότι αυτές οι δύο προσεγγίσεις (η νεοπατερική και η συναφειακή) δεν χρειάζεται να αλληλοαποκλείονται. Αντιθέτως, θα μπορούσαν να αλληλοκαθορίζονται αμοιβαία.

Μέσα από την ποικιλομορφία της η Θεολογία καλείται να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του 21ου με σκοπό να διασφαλιστεί η ενότητα της Εκκλησίας. Εναπόκειται στους θεολόγους να αντιμετωπίσουν συλλογικά τη διαρκή δυσκολία στην οργάνωση της κοινωνίας μεταξύ των Εκκλησιών μεταξύ δύο εξίσου απαράδεκτων μοντέλων: αφενός, ενός αυτοκρατορικού τύπου και αφετέρου, ενός αυστηρά συνοδικού, εθνικού μοντέλου. Είναι επομένως απαραίτητο να εργαστούμε για την ανάπτυξη μιας κοινής εκκλησιολογίας για τη διακυβέρνηση της παγκόσμιας Ορθοδοξίας, προκειμένου να ανακαλύψουμε ξανά ένα κοινό όραμα για την Εκκλησία, ικανό να θέσει τέλος στις επαναλαμβανόμενες διαμάχες.

Όλα τα παραπάνω ωστόσο, τίθενται υπό τη διαρκή κρίση της ιστορίας που «κρατά στα χέρια της χοντρό σβηστήρι» βρίσκοντας πάντοτε τον τρόπο να διαλύει όλα τα κοσμοείδωλα των οποίων τα δομικά υλικά δεν αντέχουν στο φως της τεκμηριωμένης, σκληρής αλήθειας, εκείνης που κείται έξω από το γκέτο των ιδεοληπτικών και των θρησκόληπτων. Ο νόμος αυτός ισχύει και για την κυρίαρχη εκείνη πνευματική παράδοση για το μέλλον της οποίας ο ιδρυτής της προειδοποίησε έγκαιρα, επισημαίνοντας με μια άκρως παραστατική παρομοίωση, τη μοίρα που επιφυλάσσεται στο άλας όταν μωρανθεί. Στην προοπτική αυτή μια εσχατολογική θεώρηση της εκκλησιαστικής παράδοσης αυτής μπορεί να βοηθήσει τη Θεολογία να απεγκλωβιστεί από εσωτερικούς ανταγωνισμούς και από την αυτάρκεια που τη διατρέχει, προς την κατεύθυνση ενός κριτικού και δημιουργικού διαλόγου με την περιβάλλουσα πραγματικότητα στο όνομα της εν Χριστώ αλήθειας.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΤΑ των Ομιλητών

Αρχαιρεσίες για ανάδειξη Διοικητικού Συμβουλίου του Σωματείου «ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ»

Και στις παρακάτω Διαδικτυακές συνδέσεις:

• https://www.cretalive.gr/politismos/arhairesies-gia-anadeixi-ds-toy-somateioy-eyropaikoi-dromoi-toy-nikoy-kazantzaki
• https://radiome.gr/archairesies-gia-anadeixi-dioikitikou-symvouliou-tou-somateiou-eyropaikoi-dromoi-tou-nikou-kazantzaki/
• https://booksitting.gr/2026/05/26/eyropaikoi-dromoi-tou-nikou-kazantzaki/
• https://activenews.gr/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%B9%CE%B5%CF%83-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%BE%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF/
• https://hephaestuswien.com/european-routes-nikos-kazant/
• https://aej.gr/2026/05/25/1351/

Νανούρισμα στα γαλάζια... λίγο πριν την πρώτη βουτιά στο απέραντο γαλάζιο Αιγαίο!!!

ΠΗΓΗ: Musica e Oltre Srl

Αβάσταχτη η μετριότητα

«Ένα τριαντάφυλλο που γίνεται ποίηση μπορεί να σε συντρίψει πολύ περισσότερο από μια γροθιά που δεν γίνεται ποίηση. Μυριάδες λόγια μαραίνονται στα κόκκινα βιβλία, όταν ένα απλό κοριτσάκι πυροβολεί.

Καθώς φαίνεται, ακόμη και για ν’ ανατραπούν καθεστώτα –τι θρίαμβος- χρειάζεται η καλή ποιότητα.

Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά. Με πλήρη επίγνωση ότι μια μέρα ο πλανήτης αυτός θα καταψυχθεί ή θ’ αναφλεγεί μαζί με τα επιτεύγματά τους.

Άλλης λογής ήρωες, που, αυτοί θα βγάλουν ασπροπρόσωπη την ποτέ ανθρωπότητα».

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ. (⁵1999), «Τα μικρά έψιλον», στο: Εν λευκώ. Αθήνα: Ίκαρος, σσ. 253-254.

Μιλάτε σιγά! Η πατρίδα επωλήθη

Του ΜΑΝΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ

Σιγά! Η πατρίδα επωλήθη... Αφιερωμένο στους φιλότεχνους που ταξιδεύουν στο Ντουμπάι για τον Ρέμο.

Ας μιλήσουμε λίγο θεωρητικά στην αρχή για να περάσουμε ύστερα στον τρόμο των πρακτικών: Η καθετότητα αποτελεί βασικό στοιχείο αναδείξης του ύψους ως κομψής ανάτασης και έντασης μέσα στον τρισδιάστατο χώρο. Ιδιαίτερα τον δομημένο. Στην κλασική Αθήνα τέλειο ήταν εκείνο το κτίσμα που αρμονικά συνδύαζε την γλυπτική με την αρχιτεκτονική και τους κάθετους με τους οριζόντιους άξονες σ' ένα αδιαίρετο σύνολο. Η καθετότητα υπό όρους έχει αναγνωρίσιμα, αισθητικά χαρακτηριστικά.

Δείτε την τολμηρή στήλη του Γιώργου Ζογγολόπουλου εμπρός από την Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης από το μακρινό '60. Χωροθετεί και ορίζει άξονες για τον ιστό της πόλης, σηματοδοτεί τον δημόσιο χώρο. Στον αντίποδα ο μικρός Άγγελος του Γιάννη Παππά είναι τόσος όσος χρειάζεται ώστε να δραματοποιηθεί το χωρικό περιβάλλον που ορίζει. Η καθετότητα και στα δύο παραδείγματα επιβάλλεται χωρίς βία αλλά με έναν ρυθμό σχεδόν χορευτικό. Ως Πίνα Μπάους στην περίπτωση του Ζογγολόπουλου και ως Μαριούς Πετιπά στον Παππά.

Ο μπετονένιος καυλός* στον Άγιο Κοσμά -εκεί που υπήρχε η ήπια δόμηση των αθλητικών εγκαταστάσεων μέσα σε πυκνό πράσινο- δεν αυθαδιάζει απλώς με τον νεοπλουτίστικο, χυδαίο όγκο του στον Ιερό Βράχο ή τον μενεξεδί Υμηττό αλλά δίνει το στίγμα της αγοραίας αισθητικής που κυριαρχεί -με αποκορύφωμα τα μνημόνια- στον τόπο. Οι Βρυξέλλες, το ΔΝΤ, ο Τσίπρας, ο Άδωνις, η Μενδώνη, το ΚΑΣ, η προσχηματική λειτουργία της Δημοκρατίας είναι οι φυσικοί αυτουργοί αυτού του εγκλήματος που θα μας στιγματίσει όλο τον εικοστό πρώτο αιώνα. Η Ελλάδα στα χέρια των πιο αδίστακτων κομραδόρων και των διαχρονικά δοσίλογων. Ο καυλός είναι ακόμη πιο αποκρουστικός από το παραλιακό μέτωπο καθώς επισημοποιεί τη θάλασσα του τσιμέντου που έχει κατακλύσει το λεκανοπέδιο, από την Πάρνηθα ως την Πεντέλη και τον Υμηττό. Εδώ και μισόν αιώνα. Την άθλια αρχή την έκανε η Χούντα, το ολοκληρωτικό όμως χτύπημα το έδωσε η δημοκρατία. Από την αντιπαροχή του '60 και το ξεπάτωμα κάθε ιστορικού κτίσματος το '70 ως τον ΓΟΚ των οκταόροφων (!) πολυκατοικιών στην Πειραϊκή και το Παλαιό Φάληρο με υπογραφή Λαλιώτη το '80. Ώστε να γεμίσει όλη η Αττική με τις χιλιάδες ανώνυμες κατασκευές της αρπαχτής, της μη αρχιτεκτονικής. Οι εργολάβοι έπιασαν δουλειά από την Κυψέλη και το Αιγάλεω ως τα πρανή των γύρω βουνών. Ό,τι δηλαδή καίγεται μεθοδικά κάθε καλοκαίρι για να γίνει μπετόν τον άλλο χειμώνα. Το πρόσφατο τσιμέντο στην Ακρόπολη σαν το σύμβολο μιας συλλογικής ήττας τώρα δικαιώνεται. Τα σπίτια του λαού, οι βίλες και τα ακριβά διαμερίσματα με θέα τώρα αποκτούν την κορωνίδα τους.

Ο καυλός της παραλιακής είναι η αποθέωση του εγωκεντρισμού απέναντι στο σύνολο. Η απόλαυση του ενός απέναντι στην κοινωνία και τα συμφέροντα της, τη φύση και την αισθητική της, την ιστορία και τα ίχνη της στον τόπο. Οι πλούσιοι -απαραίτητη προϋπόθεση- ένοικοι του Πύργου της Κολάσεως θα έχουν το προνόμιο της εξαιρετικής θέας όλου του Αργοσαρωνικού και του Λεκανοπεδίου. Αυτοί μόνο. Και επιπλέον ένα αίσθημα υπεροχής. Ότι είναι οι από πάνω, οι υπέροχοι, οι διαφορετικοί. Οι κύριοι «γαμάω» και το δείχνω. Με άλλα λόγια το γνωστό «Ξέρεις ποιός είμαι εγώ ρε;» τώρα και με όρους αρχιτεκτονικού φασισμού.

Όλη η Ελλάδα ένα απέραντο Airbnb με την άδεια του κράτους ενώ την ίδια στιγμή το πρόβλημα της στέγης είναι οξύτατο για το ένα τρίτο του πληθυσμού. Οι υπόλοιποι θα βολεύουν στην αθηναϊκή Ριβιέρα που εξελίσσεται σε παραθαλάσσιο Παγκράτι (με απίστευτα όμως μεγαλύτερο, κυκλοφοριακό αδιέξοδο). Όσοι χρησιμοποιούν την Ποσειδώνος ήδη το γνωρίζουν πολύ καλά. Πρώτο συμπέρασμα: Η σεμνή πατρίδα μας έχει ξεπουληθεί και τα φιλέτα της Αττικής έχουν γίνει πολύφερνος μεν κατιμάς δε για τις νέες ελίτ. Που διαθέτουν χρήμα αλλά όχι και γούστο ή παιδεία. Και βέβαια την αισθητική του Άδωνι, του Αλέξη και του Κυριάκου. Και από κοντά τα διεθνή funds, τα κοράκια της γης, οι επενδυτές των τραπεζών που ξεπούλησαν ό,τι μπορούσε να πουληθεί. Οι μικροϊδιοκτήτες είδαν το τυρί αλλά όχι και τη φάκα. Μετέτρεψαν τα κλειστά τους διαμερίσματα σε Airbnb και τώρα απολαμβάνουν την κατάληψη του κέντρου και των περιχώρων από τα στίφη των τουριστών. Με ό,τι σημαίνει αυτό και βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Δηλαδή τουριστική μονοκαλλιέργεια και ουδεμία εξαγωγή. Τελικό συμπέρασμα: Μαζί τα καταστρέψαμε. Όλοι μας. Η εξουσία του κομματισμού και της ευκολίας μαζί με τον λαό της αρπαχτής και του ανίδρωτου, του αντιπαραγωγικού πλουτισμού. Του λαού, όλων ημών δηλαδή, που χαζεύει αποχαυνωμένος σαν να βλέπει ριάλιτι, τον τόπο του να βουλιάζει. Χωρίς όραμα, χωρίς κεντρική ιδέα, χωρίς ηγεσία. Η ύβρις του Αγίου Κοσμά είναι η εκδίκηση -σαν ταφόπλακα- εκείνης της Ιστορίας που επικαλούμαστε μεν αλλά ούτε γνωρίζουμε στ' αλήθεια, ούτε τιμούμε. Μια επανάσταση θα έπρεπε να γίνει στη χώρα. Κι αυτή δεν μπορεί παρά να είναι πολιτιστική. Ποιός όμως είναι ο άξιος;

Υ.Γ. Θυμάμαι τον δάσκαλο μου, τον αείμνηστο ακαδημαϊκό Σπύρο Ιακωβίδη ο οποίος είχε ανασκάψει υποδειγματικά το πρωτοελλαδικό νεκροταφείο του Αγίου Κοσμά. Το άλλο, ανάλογο είναι στο Τσέπι Μαραθώνα. Κάποτε υπήρχαν και αρχαιολόγοι και αρχαιολογία.

* Καυλός στην αρχαιότητα ονομαζόταν ο βλαστός της συκιάς, ο οποίος μοιάζει με το ανδρικό πέος. Ο Θουκυδίδης -πάντα επίκαιρος- τον αναφέρει ως πολιορκητικό κριό (στα Πλαταϊκά).

Για διάβασμα: σημαντικό και το έλλειμμα στοιχειώδους αισθητικής παιδείας του Μανώλη Βαρδή, αλλά και το ποίημα χυδαίο, μα όχι πιότερο από το κτήριο το ψηλότερο του Δημήτρη Ε. Σολδάτου.

Πως ο ια΄ αιώνας έγινε η Μεγάλη Δευτέρα του Ελληνισμού;

«ΤΟΝ ΙΑ΄ ΑΙΩΝΑ ο ελληνισμός έχασε για πάντα τον δυτικό κορμό του. Τον ίδιο αιώνα άρχισε ν’ αποχωρή από τον βορρά – αποχώρηση που θα ενισχυθή υπαιτιότητί μας το 1821 και θα ολοκληρωθή βιαίως, με την επιβολή του κομμουνισμού στις σλαβικές χώρες. Η μάχη του Ματζικέρτ τον ίδιο αιώνα, είναι η αφετηρία της μεγάλης εξόδου από την Ανατολή, έξοδος που θα ολοκληρωθεί μέσα σε φωτιά και αίμα το 1922. […] Ανάγκη πάσα να αναφερθούμε στη δική μας πορεία, να στοχασθούμε πάνω στο ερώτημα: πως ο ια΄ αιώνας έγινε η Μεγάλη Δευτέρα του Ελληνισμού;».

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (1987). Μεσαίωνας: Ελληνικός και Δυτικός. Αθήνα: Εποπτεία, σσ. 225, 226· [τηρήθηκε η ορθογραφία του συγγραφέα].