Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2026

Χασάπη γράμματα! – Η σφαλιάρα του PISA

Του ΜΑΝΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ


«Τα δεδομένα που παρουσίασε το περιοδικό Economist για την πτώση των επιδόσεων των μαθητών είναι συγκλονιστικά. Κάτι πάει πολύ στραβά στην ανατροφή των παιδιών και στα σχολεία σε όλη την Ευρώπη. Οι οθόνες προφανώς παίζουν ρόλο, αλλά ειδικά η πτώση της Ελλάδας είναι δραματική…», Καθηγητής Παύλος Ελευθεριάδης.

Αυτό είναι το μέγιστο ζήτημα της χώρας, μεγαλύτερο και από το δημογραφικό: Το δράμα της παιδείας μας. Το ότι πατώνουμε σε όλα τα διεθνή τεστ γνώσεων και εκπαιδευτικών θεσμών. Η προϊούσα εξηλιθίωση των νεότερων γενεών εξ αιτίας του αβδηριτισμού και της ακηδίας των μεγαλύτερων. Εξαιτίας κυρίως της μετριοκρατίας, της θεοποίησης της ήσσονος προσπάθειας και της έλλειψης κριτικής σκέψης. Της εμπράγματης υποβάθμισης της γνώσης υπέρ του πλούτου και του χρήματος (o πρωθυπουργός θα έλεγε “εμπράματης”, από την λέξη “πραμάτεια”).
Σήμερα η ελληνική κοινωνία υπολογίζει μόνο τους προγλωσσικούς φραγκάτους με τους απαίδευτους μπράβους. Από την άλλη, αδιάφοροι, παθητικοί γονείς, ακατάΟι δάσκαλοι είναι υποβαθμισμένοι και ταπεινωμένοι. λληλοι, ανεκπαίδευτοι, κατά τύχη δάσκαλοι και ένα άθλιο, πολιτικό σύστημα που δαπανά τα λιγότερα για την παιδεία, ενώ εργαλειοποεί την εκπαίδευση, εξορίζοντας τις τέχνες από τα σχολεία. Δηλαδή εξορίζει την αυτενέργεια και την έκφραση. Την πιο αυθόρμητη και άμεση δημιουργικότητα.
Η παιδεία στα άδεια αμφιθέατρα
Επίσης, όπως έχω πει πολλές φορές, τα ΑΕΙ έχουν φτιαχτεί για τους καθηγητές κι όχι για τους φοιτητές. Δεκάδες είναι τα αντιπαραγωγικά τμήματα που έχουν ξεπεραστεί από τις εξελίξεις, με εκατοντάδες τους διδάσκοντες που δεν έχουν ουσιαστικό αντικείμενο και φοιτητές. Οι οποίοι φοιτητές απεργούν σεμνοπρεπώς… Που θα πει ότι η συντριπτική πλειονότητα ΔΕΝ πάει στα μαθήματα. Και ξέρετε γιατί; Διότι δεν έχει κανένα κίνητρο και κανένα λόγο να πάει. Γιατί έχουμε ως κοινωνία αποτύχει. Και γιατί οι νέοι ξέρουν καλά ότι δεν έχουν μέλλον σ’ αυτό τον τόπο της οικογενειοκρατίας, των κομματικών φέουδων και των φαλκιδευμένων θεσμών.
Δηλαδή, καταγγέλλω ότι το 90% των μαθημάτων γίνεται σε σχεδόν άδεια (!) αμφιθέατρα ή αίθουσες. Με ελάχιστους ή μηδενικούς ακροατές. Αλλά ποιός διδάσκων θα αποδεχθεί την αποτυχία του; Αφού όλο το σύστημα δουλεύει για την συγκάλυψη των μετριοτήτων; Από την άλλη, μοιράζονται “ταχυδρομικά” χιλιάδες χιλιάδων πτυχία, μεταπτυχιακά και διδακτορικά. Κανονικά θα έπρεπε να είμαστε το κέντρο της γνώσης διεθνώς!
Όμως, όλα αυτά τα “χαρτιά” δεν αφήνουν κανένα ουσιαστικό αποτύπωμα στην έρευνα, ούτε και συνδέονται με την αγορά εργασίας. Αν δεν με πιστεύετε, πείτε μου ποιά είναι σήμερα η ρηξικέλευθη, ελληνική παρουσία παγκόσμια: Στην ιατρική, στην κοινωνιολογία, στα μαθηματικά, στη χημεία, στην φυσική, στη φιλολογία και την αρχαία γραμματεία (!), στα ηλεκτρονικά;
Τελευταίοι οι Έλληνες στην Ευρώπη
Διαβάζουμε: «Οι Έλληνες μαθητές βγήκαν τελευταίοι στο διαγωνισμό “PISA” ανάμεσα σε 91 χώρες, ενώ τέσσερις μαθητές στους δέκα, δεν κατανοούν τι διαβάζουν. Δεν αντιλαμβάνονται ελληνικά». Είναι και ο καρκίνος του φροντιστηρίου που έχει διαλύσει τη λυκειακή εκπαίδευση και που, εδώ και μισόν αιώνα, κυριαρχεί όντας ουσιαστικά ένα ιδιωτικό σχολείο μέσα στο σχολείο. Εξ απαλών ονύχων… Για τα ιδιωτικά ΑΕΙ και τον κομπραδόρικο τρόπο που έχουν στηθεί εν Ελλάδι, μιλήσαμε κι άλλη φορά.
Όθεν τα αποτελέσματα θα είναι όλο και πιο αρνητικά. Προσέξτε τους υπουργούς Παιδείας των κυβερνήσεων Μητσοτάκη: Κεραμέως, Πιερρακάκης… την τελευταία την ξεχνάω. Υπηρέτησε πάντως η ίδια στη ιδιωτική εκπαίδευση ως καθηγήτρια αγγλικών. Έχει, ό,τι κι αν πεις, εμπειρία.

ΠΗΓΗ: SLpress

Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026

«Μηδέν άγαν» - «Παν μέτρον άριστον»

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Ο θάνατος ενός νέου ανθρώπου δεν είναι ευχάριστη είδηση. Όμως, αυτό που επί πολλές ημέρες γίνεται με τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, ξεπερνά τα όρια της παράνοιας και της παράκρουσης· δείχνει πως μία δημόσια και δημοφιλής προσωπικότητα, σε αντίθεση με μια άγνωστη, μετατρέπει τον ελληνικό λαό σε έρμαιο των ΜΜΕ.
Το παράδειγμα είναι χαρακτηριστικό: ο αδόκητος θάνατος των δύο σμηναγών της πολεμικής αεροπορίας στο δυστύχημα της Τανάγρας και ο θάνατος του Μαζωνάκη γέρνουν την πλάστιγγα της τηλεθέασης υπέρ του δεύτερου και θέτουν το εξής βασανιστικό ερώτημα: δύο ρόλοι, δύο υποδείγματα ανθρώπων του καιρού μας: ποιο υπερισχύει;
Η υπερβολή, πάντοτε, ήταν ένα από τα πιο έντονα και διαχρονικά χαρακτηριστικά της ψυχοσύνθεσης του ελληνικού λαού. Μαζί με το πάθος γέννησαν τα ρητά με διαχρονικό νόημα: «μηδέν άγαν» (ένα από τα αρχαία δελφικά παραγγέλματα) και «παν μέτρον άριστον» (Κλεόβουλος Λίνδιος)· ρητά για την αναζήτηση του μέτρου, όχι σαν αυτό να είναι μια αυτονόητη κατάσταση, αλλά μια διαρκής και συνειδητή προσπάθεια να τιθασευτεί η παρορμητική φύση του ανθρώπου.
Στα τόσα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο λαός μας, η ελληνική τηλεόραση παίζει το παιχνίδι των πολιτικών μας για αποπροσανατολισμό του από αυτά. Κρατικά και ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια, στα πρωινάδικα, τα μεσημεριανάδικα και σε νυχτερινά σόου χαμηλότατου πνευματικού επιπέδου, με τον θάνατο του Μαζωνάκη, για ακόμη μία φορά έγιναν πολλαπλασιαστές της τάσης του Έλληνα πολίτη για υπερβολή.


ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: educartoon.gr

Σαν να 'ρχεσαι από το μέλλον...

 

ΠΗΓΗ: Bill Evans

Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2026

Το σχολείο... σύστημα

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Την πρώτη μέρα στο σχολείο, ο τηλεοπτικός φακός πέφτει πάνω σε μαθητές τάξεων της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στην ερώτηση της δημοσιογράφου σε μικρούς μαθητές αν τους αρέσει το σχολείο, η απάντηση είναι αποστομωτική: ΟΧΙ. Ενώ στους μαθητές Λυκείου, ιδιαίτερα της τελευταίας τάξης, για το πως θα προετοιμαστούν για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, κι εδώ η απάντηση είναι αποστομωτική: ΑΓΧΟΣ και ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ. Αναρωτιέμαι αν ποτέ αυτές οι απαντήσεις έχουν απασχολήσει εκπαιδευτικούς και γονείς. Κι εδώ τίθενται καίρια ερωτήματα: Ποια βοήθεια προσφέρει το σχολείο στους μαθητές για να βρουν νόημα και σκοπό στη ζωή τους; Κι εδώ η απάντηση είναι: καμιά. Οι σκοποί που μπαίνουν στα εισαγωγικά κεφάλαια των διδακτικών βιβλίων αγνοούνται συστηματικά στην πράξη από τους εκπαιδευτικούς. Μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας: η δομή του σχολείου αντιστρατεύεται κάθε ανώτερο σκοπό, τα δε διδακτικά βιβλία, παρά τις πολλές αλλαγές που τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σε αυτά, δεν διδάσκονται έχοντας ως βάση ανώτερους σκοπούς. Ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα παρακάμπτει ή αγνοεί τα απλά, αλλά σημαντικά ερωτήματα των μαθητών: Γιατί ζω; Τι σημαίνει να είσαι, να γίνεσαι άνθρωπος; Γιατί μορφώνομαι; Σε αυτά τα ερωτήματα, δυστυχώς, οι μαθητές μας αφήνονται αβοήθητοι.


Περικλής Λύτρας, Το κοριτσάκι στην αυλή. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026

Ακτίνες ήλιου και φως στη σχολική τάξη...

«Είναι γνωστή η ιστορία του Γιάνους Κόρτσακ (1878-1942), του πολωνοεβραίου παιδιάτρου και παιδαγωγού, ο οποίος αρνήθηκε να εγκαταλείψει διακόσια ορφανά της Βαρσοβίας των οποίων είχε την φροντίδα και, ενώ μπορούσε ο ίδιος να σωθεί, προτίμησε να τα ακολουθήσει ως το θάνατο στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Από τότε αλλά και παλαιότερα, ίσως και πάντα, το μεγάλο αίτημα και στοίχημα στη σχέση των παιδιών με τους ενήλικες ήταν η παρουσία μας δίπλα τους. Σήμερα, σε άλλες εποχές και πραγματικότητες, η έννοια της ουσιαστικής παρουσίας των δασκάλων άλλαξε κέλυφος, αλλά εξακολουθεί να παραμένει πυρηνικό θέμα, με άλλα λόγια ο καρπός και το κουκούτσι της σχέσης.
» Σίγουρα δεν είναι κάτι άγνωστο και ανήκουστο πως η συμβίωση και η συνεξέλιξη ανάμεσα σε δασκάλους και μαθητές έχει συγκεκριμένα προαπαιτούμενα, όπως το βίωμα και την αίσθηση της παρουσίας, δηλαδή αν αυτοί οι άνθρωποι που στέκονται κάθε μέρα δίπλα τους ή και απέναντί τους διασφαλίζουν την υπόσταση του σχολείου και τη βεβαιότητα πως όλο αυτό υπάρχει χάριν μιας αλήθειας ή τουλάχιστον έχει την αγαθή προαίρεση να φτάσει κάποτε σε αυτή. Τα πράγματα όμως δεν είναι πάντα έτσι, άλλωστε συμβαίνει συχνά να αγαπάμε βιβλία, κείμενα και όχι πρόσωπα. Κάποτε μάλιστα οι φορείς των κειμένων παραμένουν εις το διηνεκές της μνήμης μας ασυμπάθητοι, ενώ τα κείμενα που μας κοινώνησαν αποδείχτηκαν δομικά υλικά, της προσωπικότητάς μας όπως και της εσωτερικής μας γαλήνης ή ταραχής».


ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ. (2011). «Η λογοτεχνία ως ψίθυρος», στο: Τάξη + Αταξία: Οι νέοι φωνάζουν.  Εισαγωγή - Επιμέλεια Μάριος Κουκουνάρας - Λιάγκης. Αθήνα: Ακρίτας, σσ. 130-131.

Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου 2026

Αργά το σκέφτηκαν… η αυτοκριτική όμως παραμένει desideratum



Η Εκκλησία της Ελλάδος ανακαλεί την τιμητική διάκριση στον Αμβρόσιο: Αναγνωρίζεται «προσβλητικό περιεχόμενο». Κατόπιν ονομαστικής ψηφοφορίας, αποφασίστηκε ομόφωνα να ανακληθεί η απόφαση της Δ.Ι.Σ. της 26ης Αυγούστου. Μήπως είναι μια ευκαιρία, οι ιεράρχες της Ελλαδικής Εκκλησίας, μέσα από τη μηδαμινότητά τους να ξανασκεφτούν τον Θεό; «Θου, Κύριε, φυλακήν τω στόματί μου».
«Ανώνυμα χέρια χαράζουν σε κάποιο τοίχο στα λιμάνια του Μαρ ντέ Πλάτα:
Αναζητώ τον Χριστό και δεν τον βρίσκω.
Αναζητώ τοννεαυτό μου και δεν το βρίσκω.
Βρήκα όμως ένα σύντροφο και μαζί βαδίζουμε κι οι τρεις». Εντουάρντο Γκαλεάνο.
«Βλεπόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο,
Κύριε- τόσο είσαι κοντά μου.
Όταν ανοίγω το παράθυρο όποια
ώρα κι αν είναι, βλεπόμαστε.
Έχω τα μάτια μου κι έχεις κι εσύ
όλου του γύρω μας κόσμου
τα μάτια. Τα λουλούδια με βλέπουν.
Κάθε που αγκαλιάζω έναν
άνθρωπο, Κύριε, θαρρώ
πως κρεμιέμαι από το λαιμό σου». Νικηφόρος Βρεττάκος.

Ο Σεπτέμβριος... μήνας του Νίκου - Αλέξη Ασλάνογλου· η απροσπέλαστη μοναξιά της ποίησης

Ποιος είναι αυτός που περιμένεις πάντοτε σκυφτός 
βαδίζοντας ανέμελα στον μελιχρό Σεπτέμβρη 
πάντα σε προσπερνούν κι όμως μένει το άρωμα 
των χιλιομέτρων μέσα στα φώτα των σταθμών 
και οι χλιαρές ανάσες στο μυαλό και η θάλασσα 

Δεν θα μπορέσουν πια ποτέ να σε ιδούν 
μέσα στα μάτια, καθώς άλλοτε· ούτε παραμερίζοντας 
ένα ένα τα κλαδιά της αγροικίας για να ιδείς την πόλη 
θα βρεις σημάδια μες στον φθινοπωρινό ουρανό 
καθώς ξυπνάς μες την κατάνυξη της παγωμένης γης 
της βρώμικης ελπίδας, της χυδαίας μέθης. 
Το ξέρουν πια γιατί το πρόσωπο αποστρέφεις 
και τους ταΐζεις με ναρκωτικά και στέργεις 
να χάσουν την υπόλοιπη ζωή 
                                                μα φτάνει 
και η μουσική στο αίμα ας πνιγεί γιατί κοχλάζουν 
θόρυβοι μιας χειμωνιάτικης ατμόσφαιρας με μηχανές 
καπνούς, μια κίνηση αλλιώτικη καθώς θα ταξιδέψεις πάλι. 


ΝΙΚΟΣ - ΑΛΕΞΗΣ ΑΣΛΑΝΟΓΛΟΥ. (1991). «Ανέραστος Σεπτέμβρης», στο: Ωδές στον Πρίγκιπα. Αθήνα: Ύψιλον, σ. 14.