Το Kράτος και ο Πόλεμος

Του Τζόρτζιο Αγκάμπεν [μετάφραση: Αναστάσιος Θεοφιλογιαννάκος].

 

Αυτό που αποκαλούμε Κράτος είναι, σε τελική ανάλυση, μια μηχανή για τη διεξαγωγή πολέμων· και αργά ή γρήγορα, η καταστατική του αυτή κλίση καταλήγει να αναδύεται, επισκιάζοντας κάθε σκοπό — περισσότερο ή λιγότερο εποικοδομητικό — που μπορεί να αποδίδει στον εαυτό του για να δικαιολογεί την ύπαρξή του. Αυτό είναι σήμερα ιδιαίτερα εμφανές. Ο Νετανιάχου, ο Ζελένσκι και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ακολουθούν πεισματικά, πάση θυσία, μια πολιτική πολέμου, για την οποία ασφαλώς μπορούν να διατυπωθούν σκοποί και δικαιολογίες· όμως το έσχατο κίνητρό της είναι ασυνείδητο και εδράζεται στην ίδια τη φύση του Κράτους ως πολεμικής μηχανής. Αυτό εξηγεί γιατί ο πόλεμος — όπως είναι πρόδηλο στην περίπτωση του Ζελένσκι και της Ευρώπης, αλλά και του Ισραήλ — συνεχίζεται επίμονα, ακόμη κι αν οι ίδιοι οι εμπλεκόμενοι οδηγούνται στην πιθανή τους αυτοκαταστροφή. Και είναι μάταιο να ελπίζουμε πως μια μηχανή πολέμου θα σταματήσει μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο. Θα προχωρήσει ως το τέλος, όποιο κι αν είναι το τίμημα που θα κληθεί να πληρώσει.

ΠΗΓΗ: Φρέαρ

8η Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

Του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΕΒΡΕΚΙΔΗ· Ψυχολόγου

Η 8η Μαρτίου καθιερώθηκε επισήμως ως η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών το 1975, όμως η ουσία της δεν είναι επετειακή. Είναι ημέρα μνήμης, αναγνώρισης, αλλά και αναστοχασμού.

Θα ήθελα σήμερα να σταθούμε, όχι τόσο στα ιστορικά γεγονότα, όσο στην ψυχολογική διάσταση του τι σημαίνει να μεγαλώνει, να εργάζεται, να ζει μια γυναίκα μέσα σε ένα σύνολο προσδοκιών.

Αν ρωτήσουμε: «Είναι σήμερα οι γυναίκες ίσες με τους άνδρες;», η απάντηση σε νομικό επίπεδο είναι ναι. Όμως η ψυχολογία δεν εξετάζει μόνο τους νόμους. Εξετάζει τις εσωτερικές πεποιθήσεις, τις προσδοκίες, τους ρόλους που κληρονομούμε χωρίς να το συνειδητοποιούμε.

Από πολύ νωρίς, τα κορίτσια και τα αγόρια λαμβάνουν διαφορετικά μηνύματα. Το κορίτσι συχνά ενθαρρύνεται να είναι «καλό», «ήσυχο», «υπεύθυνο», «φροντιστικό». Το αγόρι ενθαρρύνεται να είναι «δυνατό», «ανεξάρτητο», «να μην κλαίει». Αυτά τα μηνύματα δεν είναι απαραίτητα κακοπροαίρετα. Είναι πολιτισμικά. Είναι μεταβιβασμένα από γενιά σε γενιά. Όμως σταδιακά μετατρέπονται σε εσωτερικές φωνές.

Και εδώ αρχίζει η ψυχολογική διάσταση. Πολλές γυναίκες μεγαλώνουν με την εσωτερική απαίτηση να τα προλαβαίνουν όλα:

• να είναι επαγγελματικά ικανές,
• να είναι παρούσες στην οικογένεια,
• να φροντίζουν τους άλλους,
• να είναι συναισθηματικά διαθέσιμες,
• να μην παραπονιούνται.

Αυτή η συνεχής προσπάθεια τελειότητας συχνά συνοδεύεται από ενοχή. Αν δουλεύω πολύ, νιώθω ότι παραμελώ την οικογένεια. Αν αφιερώνομαι στην οικογένεια, νιώθω ότι υστερώ επαγγελματικά. Η ενοχή γίνεται σχεδόν μόνιμος συνοδός.

Στην ψυχολογία μιλάμε για εσωτερικευμένα στερεότυπα. Δεν χρειάζεται πια κάποιος να μας επιβάλει έναν ρόλο — τον έχουμε ήδη ενσωματώσει. Και τότε η πίεση δεν έρχεται μόνο από την κοινωνία, αλλά και από μέσα μας. Η ενοχή είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο ελέγχου-χειραγώγησης, γιατί δεν χρειάζεται εξωτερικό επιτηρητή.

Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι οι ρόλοι περιορίζουν και τους άνδρες. Ο άνδρας που έχει μάθει ότι «δεν πρέπει να δείχνει αδυναμία» δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια. Δυσκολεύεται να μιλήσει για φόβο, θλίψη, ανασφάλεια. Μαθαίνει να αντέχει σιωπηλά. Έτσι, οι έμφυλοι ρόλοι δεν δημιουργούν μόνο ανισότητα· δημιουργούν και συναισθηματική απομόνωση.

Στην ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που εργάζονται, έχουν οικογένεια, υποχρεώσεις, το βάρος των ρόλων γίνεται ακόμη πιο ορατό. Η γυναίκα συχνά καλείται να διαχειριστεί έναν «διπλό ρόλο»: εργασία και φροντίδα. Ακόμη κι όταν υπάρχει κατανομή ευθυνών, η ψυχική οργάνωση του σπιτιού — το να θυμάται, να προγραμματίζει, να προβλέπει — παραμένει συχνά πάνω της. Αυτό, ονομάζεται «νοητικό φορτίο», δεν είναι πάντα ορατό και προκαλεί εξάντληση. Και η χρόνια κούραση δεν είναι μόνο σωματική. Είναι και ψυχική.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση, το άγχος, η αίσθηση ότι «δεν είμαι αρκετή», συχνά δεν προκύπτουν από προσωπική αδυναμία. Προκύπτουν από συσσωρευμένες απαιτήσεις.

Όμως η σημερινή ημέρα δεν είναι ημέρα κατηγορίας. Είναι ημέρα συνειδητοποίησης. Γιατί η αλλαγή δεν ξεκινά από τις μεγάλες δηλώσεις. Ξεκινά από μικρές μετατοπίσεις:

• από τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε,
• από το πώς μεγαλώνουμε τα παιδιά μας,
• από το αν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να είναι ατελής,
• από το αν ακούμε χωρίς να κρίνουμε.

Η ισότητα δεν σημαίνει ομοιότητα. Δεν σημαίνει ότι άνδρες και γυναίκες είναι ίδιοι. Σημαίνει ότι έχουν ίση αξία και ίσες δυνατότητες επιλογής. Η πραγματική ψυχική υγεία συνδέεται με την ελευθερία επιλογής. Να μπορεί μια γυναίκα να επιλέξει καριέρα χωρίς ενοχή. Να μπορεί να επιλέξει μητρότητα χωρίς πίεση. Να μπορεί να επιλέξει να μην ακολουθήσει τα αναμενόμενα. Και αντίστοιχα, να μπορεί ένας άνδρας να είναι φροντιστικός, εκφραστικός, ευάλωτος, χωρίς να αισθάνεται ότι χάνει την ταυτότητά του.

Η 8η Μαρτίου, λοιπόν, δεν αφορά μόνο στις γυναίκες. Αφορά στην ποιότητα των σχέσεων μας. Αφορά στο πώς συνυπάρχουμε. Η ισότητα δεν είναι ένας τελικός σταθμός. Είναι μια συνεχής διαδικασία επίγνωσης. Κάθε φορά που αναγνωρίζουμε ένα στερεότυπο και επιλέγουμε να μην το αναπαράγουμε, κάνουμε ένα μικρό βήμα. Και κάθε φορά που δίνουμε χώρο στον άλλον, γυναίκα ή άνδρα, να είναι ο εαυτός του χωρίς φόβο ή ντροπή, ενισχύουμε την ψυχική ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: LiFO

Ο πόλεμος στο Ιράν μας βοηθά να ξαναδούμε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Του ΜΑΝΩΛΗ ΒΑΡΔΗ

Τώρα ο πόλεμος στο Ιράν. Χθες η Γάζα, προχθές η Γιουγκοσλαβία. Επιτέλους, πότε θα ξαναδούμε τα γεγονότα του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου και των «νικητών» της Δύσης; Αυτοί που ισοπέδωσαν τη Δρέσδη και κατέσφαξαν τους λαούς της Γιουγκοσλαβίας, θα μας πείσουν τώρα για το Ιράν. Αυτοί, οι επιλήσμονες- δαιμονισμένοι αχρείοι, που διέλυσαν το Ιράκ και την Συρία, θα μας πουν τι ακριβώς; Αυτό είναι το αίσχος του δυτικού πολιτισμού που θα λάβει την πρέπουσα απάντηση του, όταν έλθει το πλήρωμα του χρόνου. Προσευχόμαστε όλοι για τα αθώα θύματα του δυτικού δαιμονισμού. Οι κάτι σαν Έλληνες κουράδες υποστηρικτές των σφαγέων, θα λάβουν κι αυτοί την απάντηση τους από τους Τούρκους, όταν έλθει η στιγμή. Τα σκουλήκια θα ποδοπατηθούν χωρίς έλεος!

ΠΗΓΗ: manolisgvardis

Για την αυριανή Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Αύριο, 6 Μαρτίου: Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού. Θα ακουστούν ξανά τα ίδια συνθήματα, στα σχολεία θα γίνουν οι γνωστές δράσεις και στο τέλος της ημέρας εκπαιδευτικοί, γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί ψυχολόγοι, μαζί με την Υπουργίνα Παιδείας, θα ευχηθούμε να σταματήσει η σχολική βία και ο εκφοβισμός. Από την επόμενη όμως ημέρα η βία στα σχολεία θα είναι ξανά παρούσα. Και ξανά θα λέμε το σύνθημα «Stop Bullying: Δώσε τέλος στο σχολικό εκφοβισμό. Έχεις τη δύναμη». Στο ερώτημα τι κάνουμε με τη σχολική βία, έχω πολλές φορές επισημάνει το εξής: σχεδόν δεν κάνουμε τίποτα! Είμαστε πολύ καλοί μόνο στις διαπιστώσεις. Αλλά στις παρεμβάσεις έχουμε μαύρα μεσάνυχτα! 

Στο σχολείο αδυνατούμε ή αρνούμαστε να συζητήσουμε για το πως θα οικοδομήσουμε ψυχές νέων ανθρώπων. Αδυνατούμε ή αρνούμαστε να συζητήσουμε με τους νέους. Λέμε πως συζητάμε για τους νέους κι όχι συζητάμε ΜΕ τους νέους. Ο διάλογος μαζί τους καταλήγει σε «κήρυγμα» για κανόνες και όρια. Κι εδώ είναι το τεράστιο λάθος μας. Λάθος όχι μόνο των εκπαιδευτικών αλλά και των γονέων. Με αποτέλεσμα, σε μια εκπαίδευση της αμάθειας, στο πιο ενοχλητικό ερώτημα «ποιόν κόσμο θα αφήσουμε στα παιδιά μας;» αποφεύγουμε να θέσουμε ακόμη ένα, πιο ενοχλητικό και πραγματικά ανησυχητικό ερώτημα: «σε τί είδους παιδιά θα αφήσουμε τον κόσμο;»[*]

Στο σχολείο, ο διάλογος είναι ανύπαρκτος. Το ίδιο και στην οικογένεια. Κι όταν το σχολείο και η οικογένεια δεν μπορεί να κάνει διάλογο με τους μαθητές του και τα παιδιά του, οι ευθύνες είναι τεράστιες. Συνεπώς, μη μας ξενίζει το γεγονός έξαρσης της σχολικής βίας και του εκφοβισμού.

Το παρακάτω απόσπασμα, λυπάμαι, αλλά δείχνει την έλλειψη ενσυναίσθησης που οφείλουμε να έχουμε ως εκπαιδευτικοί προς τους νέους. Σε καμιά περίπτωση, βέβαια, δεν μπορώ να πιστέψω ότι, πέραν της έλλειψης ενσυναίσθησης, δεν έχουμε και την παιδαγωγική επάρκεια. Οι έννοιες, πάντως, της ενσυναίσθησης, της αγάπης, της πειθαρχίας, των ορίων, των κανόνων και του διαλόγου δεν είναι διδακτές, όπως είναι οι διδασκόμενες έννοιες σε μαθήματα.

«Ένα θεμελιώδες σφάλμα των γονέων και λοιπών ενηλίκων (εκπαιδευτικών κ.ά.) προς τους εφήβους είναι ότι εκλαμβάνουν το διάλογο τεχνοκρατικά. Νομίζουν ότι ο διάλογος έγκειται σε τεχνικής φύσεως παρεμβάσεις, οπότε το πρόβλημα της έλλειψής του λύνεται με εξωτερική ρύθμιση, με κάποιες πρακτικές συμβουλές. Ότι κάποιος πρέπει να τους διδάξει πως να κάνουν διάλογο.

»Στην πραγματικότητα ο διάλογος με τους νέους είναι ό,τι και κάθε διάλογος με οποιονδήποτε άλλον: στάση ζωής, συμμετοχή καρδιάς, κινητοποίηση του συνόλου του ψυχικού κόσμου. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν διδάσκεται, όπως άλλωστε διδάσκεται και ο διάλογος της προσευχής. Σημαίνει όμως πως η διδασκαλία αυτή συνίσταται στο βαθμιαίο μετασχηματισμό της προσωπικότητάς μας προκειμένου να γίνει ικανή να συναντήσει τον άλλον. Ο διάλογος με τους εφήβους μάς μαθαίνει να υπάρχουμε εμείς σωστότερα.

»Οι έφηβοι χρειάζονται αφθονία αγάπης, χώρο φυσικό και συναισθηματικό, φίλους, παράδοση, όρια (ώστε να γίνουν υπεύθυνοι και να μάθουν να ζουν μέσα στην κοινωνία και στον πολιτισμό), διαθεσιμότητα των ενηλίκων. Δηλαδή βιωματική (και όχι μόνο διανοητική) αναγνώριση μέσα στη δική μας ψυχή της προσωπικότητάς τους και του ζωτικού χώρου που σιγά-σιγά καταλαμβάνει».

[*] Τα ερωτήματα από το έργο του Jaim Semprun (1997). L' Abîme se Repeuple, εκd. Encyclopédie des Nuisances· [στο: Ζαν Κλωντ Μισεά. (2002). Η εκπαίδευση της αμάθειας, μτφρ. Άγγελος Ελεφάντης. Αθήνα: Βιβλιόραμα, σ. 59].

π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ. (2008). Ταραγμένη Άνοιξη. Για μια κατανόηση της εφηβείας… Αθήνα: Αρχονταρίκι, σσ. 181-182.

«Ραγδαία κλιμάκωση του μεγάλου πολέμου που εξελίσσεται, όσα γίνονται στο Ιράν»

ΠΗΓΗ: Militaire News

Τρυφερή είναι η νύχτα

ΠΗΓΗ: VIDEO HOT TRACKS

Δύο σενάρια για το μέλλον του καθεστώτος του Ιράν

Του ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΣΤΑΘΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Η ιστορική εμπειρία της Περσίας/Ιράν – από την Αχαιμενιδική αυτοκρατορία έως τη σύγχρονη Ισλαμική Δημοκρατία – δείχνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: Τα ιρανικά καθεστώτα σπανίως καταρρέουν μέσω απόλυτης στρατιωτικής συντριβής· αντιθέτως μετασχηματίζονται μέσω ελεγχόμενων μεταβάσεων εξουσίας, όπου η ελίτ επιδιώκει επιβίωση και συνέχεια μέσα από προσαρμογή. Υπό αυτό το ιστορικό πρίσμα, δύο σύγχρονα σενάρια για το μέλλον του ιρανικού συστήματος αποκτούν ιδιαίτερη γεωπολιτική λογική.

Στην περσική πολιτική παράδοση, η έννοια της “έντιμης υποχώρησης” εμφανίζεται επανειλημμένα. Από την πτώση των Σασσανιδών έως την ανατροπή του Σάχη το 1979, η εξουσία δεν εξαφανίστηκε· αναδιατάχθηκε, ώστε να διασωθούν βασικοί πυλώνες ισχύος. Στο σύγχρονο περιβάλλον, ένα πιθανό σενάριο θα μπορούσε να είναι μια ελεγχόμενη σύγκρουση υψηλής έντασης, όπου η στρατιωτική πίεση – άμεση ή έμμεση – δημιουργεί υπαρξιακό δίλημμα προς την ιρανική ηγεσία. Είτε παρατεταμένη απομόνωση τύπου Βενεζουέλας, είτε καταστροφική αποσταθεροποίηση τύπου Συρίας.

Η ιστορία δείχνει ότι οι περσικές ελίτ τείνουν να επιλέγουν την επιβίωση του κράτους έναντι της ιδεολογικής αυτοκτονίας. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ηγεσία θα μπορούσε να αποδεχθεί μια σκηνοθετημένη “ηρωική” πτώση. Δηλαδή:

• περιορισμένη στρατιωτική ήττα που παρουσιάζεται εσωτερικά ως αντίσταση,
• διαπραγματευμένη αποχώρηση κορυφαίων προσώπων,
• διασφάλιση οικονομικών δικτύων και περιουσιών,
• ασφαλείς έξοδοι ή θεσμική ασυλία για μέρος της ελίτ.

Το καθεστώς δεν θα κατέρρεε χαοτικά· θα έκλεινε έναν ιστορικό κύκλο, επιτρέποντας στις ίδιες δομές ισχύος να επανεμφανιστούν σε νέα μορφή. Παρόμοια μετάβαση παρατηρήθηκε όταν η αυτοκρατορική γραφειοκρατία του Σάχη απορροφήθηκε εν μέρει από το επαναστατικό σύστημα μετά το 1979.

Ακόμη πιο συμβατό με την περσική πολιτική κουλτούρα είναι ένα δεύτερο σενάριο. Όχι μια θεαματική πτώση, αλλά αργή εσωτερική μετάλλαξη. Η Περσία ιστορικά επιβίωσε μέσω διοικητικής συνέχειας. Οι Άραβες κατακτητές υιοθέτησαν περσικούς θεσμούς, οι Μογγόλοι εξεπερσίσθηκαν, ενώ ακόμη και η Ισλαμική Επανάσταση δεν κατέστρεψε το κράτος, το επαναπροσδιόρισε. Σήμερα, η εξωτερική στρατιωτική και οικονομική πίεση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός εσωτερικής εξυγίανσης:

• απομάκρυνση ακραίων ιδεολογικών κύκλων,
• ενίσχυση πραγματιστών εντός των Φρουρών της Επανάστασης,
• μεταφορά εξουσίας από θεοκρατικά όργανα σε τεχνοκρατικά,
• σταδιακή αποϊδεολογικοποίηση χωρίς θεσμική ρήξη.

Σε αυτό το μοντέλο, το σύστημα δεν πέφτει επισήμως. Διατηρεί σημαίες, σύμβολα και επαναστατική ρητορική, ενώ στην πράξη μετατρέπεται σε εθνικό-κρατικό καθεστώς τύπου μετα-επαναστατικής Κίνας ή μετασοβιετικής Ρωσίας. Η αλλαγή θα παρουσιαζόταν ως “διόρθωση της επανάστασης”, όχι ως εγκατάλειψή της. Στοιχείο κρίσιμο για μια κοινωνία, όπου η έννοια της ιστορικής αξιοπρέπειας (izzat) έχει βαθιά πολιτική σημασία. Η περσική ιστορική σταθερά είναι: συνέχεια μέσα από αλλαγή/προσαρμογή.

Το βασικό ιστορικό δίδαγμα είναι ότι η Περσία σπάνια γνωρίζει απόλυτες τομές. Αντί για κατάρρευση τύπου Ιράκ ή Λιβύης, το πιθανότερο μοτίβο είναι:

• ελεγχόμενη αποφόρτιση κρίσης,
• ανακύκλωση ελίτ,
• θεσμική συνέχεια πίσω από νέα πολιτική μορφή.

Είτε μέσω μιας συμφωνημένης ηρωικής κατάρρευσης, είτε μέσω τμηματικής μετάβασης ισχύος, η πιθανή εξέλιξη στο Ιράν θα ακολουθούσε την ιστορική λογική της ίδιας της περσικής κρατικής παράδοσης: το κράτος επιβιώνει, ακόμη κι όταν το καθεστώς φαίνεται να αλλάζει.

ΠΗΓΗ: SLpress