Παρασκευή 17 Απριλίου 2026

Παναγιώτης Κονδύλης (1943-1998): επίκαιρος, πάντοτε!!!

«Σε καμμιά περίπτωση, και πολύ περισσότερο στην περίπτωση της ελληνικής, δεν πρέπει να παραβλέπεται η εκτεταμένη αυτονομία του πολιτικού – κομματικού παιχνιδιού ως πελατειακής σχέσης μεταξύ πολιτικού και ψηφοφόρου, κατά την οποία ο μεν ψηφοφόρος παρέχει υποστήριξη προσδοκώντας προστασία, ενώ ο πολιτικός εκποιεί το κράτος στους ψηφοφόρους με αντάλλαγμα να το κατέχει ο ίδιος, δηλαδή να θεμελιώνει την ισχύ του στη δυνατότητα να διανέμει –αυτός, κι όχι κάποιος άλλος- προσοδοφόρες θέσεις και αξιώματα. Τούτη η αυτονομία του πολιτικού – κομματικού παιχνιδιού κάνει κατά κανόνα δευτερεύουσες ή και απλώς προσχηματικές τις “ιδεολογικές” κτλ., αντιθέσεις, ήτοι τις λεγόμενες αντιθέσεις “αρχών”· στο ιδεολογικό φάσμα ένας πολιτικός καταλαμβάνει ορισμένη θέση γιατί όλες οι υπόλοιπες είναι κατειλημμένες, και είναι πρόθυμος, αν το κρίνει συμφέρον, να εγκαταλείψει τη θέση που κατέλαβε αρχικά, αν κενωθεί άλλη. Μονάχα σ’ αυτήν την προοπτική μπορεί να εξηγηθεί ικανοποιητικά το χαρακτηριστικό για τη νεοελληνική πολιτική φαινόμενο της συνεχούς μετατόπισης πολιτικών σε διάφορες θέσεις του παραπάνω φάσματος. Πολύ λιγότερο μετατοπίστηκε η συγκεκριμένη πολιτική πράξη, δηλαδή η άσκηση της πολιτικής ως πελατειακής σχέσης. Η διόγκωση του κρατικού μηχανισμού για σκοπούς κομματικού οφέλους υπήρξε εκ ίσου έργο των “δεξιών” όσο και των “φιλελεύθερων” ή “δημοκρατικών” κομμάτων, όλα τα ελληνικά κόμματα υπήρξαν δηλαδή μ’ αυτήν την πολύ χειροπιαστή έννοια, κόμματα κρατιστικά, ανεξάρτητα απ’ το πώς αντιμετώπιζαν το κράτος στο επίπεδο των προγραμματικών τους αρχών».


ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ. (2007). Η παρακμή του αστικού πολιτισμού: Από τη μοντέρνα στη μεταμοντέρνα εποχή κι από τον φιλελευθερισμό στη μαζική δημοκρατία. Αθήνα: Θεμέλιο, σσ. 22-23.

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

 

Πέμπτη 16 Απριλίου 2026

Gold - True: καθώς νυχτώνει...





IV

Για να περιμένω τη νύχτα εξάπλωσα
στη σκιά ενός δέντρου από παλμούς.

Το δέντρο είνα γυναίκα και μες στο φύλλωμά του
ακούω τη θάλασσα να κυλάει κάτω απ' το βράδυ.


Τρώω τους καρπούς του με τη γεύση του χρόνου,
καρπούς λησμονιάς και γνώσης.

Κάτω απ' το δέντρο κοιτάζονται και ψαύονται
εικόνες, ιδέες και λέξεις.


Με το σώμα επιστρέφουμε στην αρχή,
σπείρα ηρεμίας και κίνησης.

Γεύσης, θανάσιμη γνώση, παύση πεπερασμένη,
έχει αρχή και τέλος - και είναι άμετρη.


Η νύχτα μπαίνει κι η παλίρροιά της μας σκεπάζει·
επαναλαμβάνει η θάλασσα τις συλλαβές της, πια μαύρες.

ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΖ

Τρίτη 14 Απριλίου 2026

Αρμονικός συνδυασμός άσπρου και μαύρου, με υπέροχη μουσική και ταλαντούχο - αγαπημένο καλλιτέχνη!!!

 

ΠΗΓΗ: Tony Hadley

Φανερά δείπνα αθέων και ψησταριές «χριστιανομπατριωτών»

Του ΑΝΔΡΕΑ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

Το να είσαι άθεος ή αγνωστικιστής δεν είναι εξ ορισμού κακό. Πολλές φορές σε εμάς τους χριστιανούς κάνει πολύ καλό, αν έχουμε λίγη ταπείνωση βέβαια, γιατί μας υπενθυμίζει την ασυνέπεια μας έναντι των ευαγγελικών αρχών. Αυτό φανερώνει η ιστορία. Ο τόπος γέμιζε άθεους όταν οι χριστιανοί αλλοίωναν το μήνυμα του Ευαγγελίου θέλοντας να υπηρετήσουν δαιμονικά συμφέροντα κάθε είδους εξουσιαστών. Έχω πολλές όμορφες αναμνήσεις διαλόγων και αντιπαραθέσεων στα χρόνια που υπηρέτησα στα σχολεία και είχαν γίνει σε τάξεις με «άθεους» ή αγνωστικιστές μαθητές. Μέχρι εδώ ok.
Να μπω στο θέμα τώρα. Βαρέθηκα να ξενερώνω κάθε χρόνο με την πρόσκληση των αθέων και καλά για «φανερά» δείπνα όπου, Μ. Παρασκευή θα καταναλώνεται ελεύθερα το κρέας από τους παρισταμένους. Το νόημα προσπαθώ να καταλάβω. Κανείς εξ όσων γνωρίζω δεν απαγορεύει σε κανέναν στη χώρα μας να φάει κρέας ή οτιδήποτε αρτίσιμο τη Μ. Εβδομάδα. Αυτό τι είναι λοιπόν «επαναστατική πράξη»; Μάλλον «έχει κολλήσει η επανάσταση βλεννόρροια» που έλεγε και ο Τζιμάκος. Είναι πρόκληση; Απέναντι σε ποιους; Όταν αγωνίζεσαι για τα δικαιώματα των μειονοτήτων υποτίθεται ότι σέβεσαι και τα δικαιώματα της πλειονότητας. Υποτίθεται ότι έχεις υπευθυνότητα και σοβαρότητα.
Ακούστε φίλοι, κατά καιρούς ακούγεται, και δυστυχώς έχει γίνει πράξη, από διάφορους «χριστιανομπατριώτες» η πρόταση να ψήνουν ποσότητες χοιρινού κρέατος έξω από τα στρατόπεδα των προσφύγων για να προκαλέσουν όσους από αυτούς είναι Μουσουλμάνοι. Ίδιου επιπέδου είναι και η δική σας πρόκληση. Να το πω πιο χύμα. Δεν προσβάλλετε την πίστη μας. Τη νοημοσύνη μας προσβάλλετε. Επιτέλους, σεβαστείτε την αθεΐα που λέτε ότι εκπροσωπείτε.

Δευτέρα 13 Απριλίου 2026

Μελέτη ζωής

«Με μεγάλη προσωπική σιγουριά και ακόμη μεγαλύτερη άνεση» ο Σταύρος Ζουμπουλάκης γράφει πως, αφόρητη του είναι πια η «περίφημη ιδέα του πλατωνικού Φαίδωνα ότι η φιλοσοφία είναι μελέτη θανάτου και πως οι ορθώς φιλοσοφούντες αποθνήσκειν μελετώσι (67e). Γνωρίζουμε βέβαια ότι η ιδέα αυτή δεν εκφράζει κανενός είδους νοσηρή σαγήνευση από τον θάνατο, αλλά, καθώς θεμελιώνεται στην πίστη για την αθανασία της ψυχής, σημαίνει τελικά προσδοκία και προπαρασκευή για την αιωνιότητα». Τρανταχτό παράδειγμα ο Σωκράτης του οποίου η γαλήνη «έναντι του θανάτου δεν παρουσιάζεται στον Φαίδωνα ως κουράγιο και γενναιοφροσύνη, αλλά φάνεται να έχει ως πηγή της τη βεβαιότητα για την αθανασία της ψυχής και την ελπίδα για την αιώνια μακαριότητα. Δεν παύει ωστόσο ο θάνατος, όσο και αν δεν επιδιώκεται, να θεωρείται καλός. Ο φιλόσοφος πρέπει να μάθει να φιλιώσει μαζί του και τελικά να τον θέλει».
Καίριος ο παρακάτω λόγος του Σταύρου Ζουμπουλάκη, μιας και «περισσότερο αφόρητο» του είναι το γεγονός ότι η παραπάνω ιδέα «διαπότισε τον χριστιανισμό, τη θρησκεία της Ανάστασης, και αλλοίωσε το κήρυγμα του ευαγγελίου του Χριστού, εκείνου που διαβεβαίωσε όσους θέλουν να είναι μαθητές του ότι αυτός ο ίδιος είναι η ζωή (Εγώ ειμί […] η ζωή, Ιω 14:10) και ότι ήρθε στον κόσμο για να ζήσουν οι άνθρωποι, να ζήσουν τη ζωή στην πληρότητά της, και με το παραπάνω (εγώ ήλθον ίνα ζωήν έχωσι και περισσόν έχωσιν, Ιω 10:10). Και περισσόν, έτσι, χωρίς άλλο προσδιορισμό, ζωή περίσσια, ζωή πλήρη και ακόμη παραπάνω». Ακόμη πιο καίρια, όμως, η διαπίστωσή του Ζουμπουλάκη: «Ο ιστορικός χριστιανισμός ωστόσο γέμισε μαυρίλα, άρνηση της χαράς, ασκητική στέρηση, mortificatio, memento mori και μακάβριους χορούς. Η διηνεκής μνήμη του θανάτου θεωρήθηκε θεμέλιο της πνευματικής ζωής. Ο λόγος περί αλλοιώσεως μιας καθαρής αρχικής θέσης, ιδίως όταν πρόκειται για διδασκαλίες με μακρά παράδοση, είναι κατά κανόνα ανιστόρητος και τελικά μάταιος, στο ζήτημα ωστόσο που μας απασχολεί εδώ δεν μπορούμε να αποφύγουμε τη λέξη “αλλοίωση”, όταν όλα αυτά συνδέθηκαν με διάφορους τρόπους με το κήρυγμα της Ανάστασης. Για την ευαγγελική διδασκαλία, ο θάνατος όχι μόνο δεν είναι φίλος αλλά είναι ο έσχατος εχθρός που πρέπει να νικηθεί και που νικήθηκε από τον Φίλο της ζωής, τον Χριστό, με την Ανάστασή του. Στον σημερινό χριστιανισμό έχουν υποχωρήσει, είναι αλήθεια, όλα τα παραπάνω θανατερά στοιχεία». Κι έχουν υποχωρήσει όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Στην Ευρώπη μάλιστα «μέχρι εξαφανίσεως – και η πίστη στην Ανάσταση». Διαφωτισμός και εκκοσμίκευση, ερωτά ο Ζουμπουλάκης, μήπως έχουν συμβάλλει ευεργετικά «σε αυτή την απαλλαγή του χριστιανισμού από τα θανάσιμα χαρακτηριστικά και στην ευαγγελικότερη έκφρασή του;»
Το ζήτημα πάντως «δεν είναι πως θα πεθάνουμε αλλά πως να ζήσουμε». Ο θάνατος, ούτως ή άλλως, κάποια στιγμή θα ‘ρθει, και καλό είναι να ‘ρθει «όσο πιο αργά γίνεται». Φτάνει να ‘ρθει σύμφωνα με την προσευχή της Εκκλησίας «ανώδυνος, ανεπαίσχυντος και ειρηνικός». Στην προκειμένη περίπτωση η πηγή δημιουργικότητας, «μοναδικό γνώρισμα του ανθρώπου» να μη συγχέεται με «κάθε είδους θανατοφιλία». Κι αυτό διότι η επίγνωση της θνητότητας δεν κάνει καλύτερους τους ανθρώπους, απεναντίας μπορεί να τους κάνει «μηδενιστές, και κυνικά φιλήδονους, όπως το γνώριζε ήδη η Βίβλος: φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν (Ησ 22:13, 1Κορ 15:32)». Άρα «η φιλοσοφία δεν (πρέπει να) είναι μελέτη θανάτου αλλά, αντίθετα, vitae moditatio, μελέτη ζωής, όπως ακριβώς έγραφε ο Σπινόζα στην Ηθική του (IV, LXVII).
Όσο σημαντικά είναι όλα τα παραπάνω ακόμη πιο σημαντική είναι η διαπίστωση: «Για τους Χριστιανούς, ειδικότερα, το ερώτημα, το μόνο ουσιαστικά ερώτημα, είναι πώς να ζήσουν, σε τούτο τον κόσμο της φθοράς, ως μάρτυρες της Αναστάσεως, έχοντας μέσα τους τη χαρά της συμφιλίωσης του κόσμου με το Θεό εν Χριστώ, τη χαρά της τελικής νίκης επί του θανάτου; Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Πως γίνεται; Πως μεταφράζεται στην καθημερινή ζωή τους;» «Ο μόνος τρόπος της αναστημένης ζωής», για τον Ζουμπουλάκη, είναι «η απροϋπόθητη αγάπη, η αγάπη που σπάει το σκληρό κέλυφος του εγωισμού και ανοίγεται στον άλλον, που φτάνει να βάλει τον άλλον πάνω από τον εαυτό. Μόνο αυτή η αγάπη λυτρώνει, μόνο αυτή δίνει χαρά, μόνο αυτή τελικά σώζει».

ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. (2021). Ανθοδέσμη για τη Μεγάλη Εβδομάδα. Αθήνα: Άρτος Ζωής, σσ. 141-144.