Το χαστούκι του Ισραήλ στη Μελόνι περνά από το Βατικανό

Γράφει ο ΓΙΩΡΓΗΣ - ΒΥΡΩΝ ΔΑΒΟΣ

Δεν της έφθανε της νεοφασίστριας πρωθυπουργού Τζόρτζιας Μελόνι το πικρό ποτήρι που ήπιε από τη βαριά ήττα στο δημοψήφισμα για την κατακρεούργηση του ιταλικού Συντάγματος ήλθε και μία δεύτερη ταπείνωση, τούτη τη φορά από οικεία βέλη. Ο αλαζονικός τρόπος με τον οποίον ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου απαγόρευσε την είσοδο στον Ναό της Ανάστασης στην Ιερουσαλήμ στον αρχιεπίσκοπο των Καθολικών στους Αγίους Τόπους Καρδινάλιο Πιερμπατίστα Πιτσαμπάλα, να μεταβεί για να τελέσει την λειτουργία της Κυριακής των Βαΐων μόλις με άλλους δύο ιερείς -πολύ λιγότερη συνοδεία από τους 50 επισκέπτες που όριζε η διαταγή για την ασφάλεια- ήταν μία υπενθύμιση orbi et urbi πως είναι εκείνος ο κύριος της Μέσης Ανατολής κι ότι εκείνος καθοδηγεί τις εξελίξεις, μη διακρίνοντας εχθρούς ή φίλους. Και παράλληλα, αποδεικνύει προς άπαντες πλέον ότι ο ισραηλινός φονταμενταλισμός και σουπρεματισμός, που η κυβέρνησή του διαρρήδην αντιπροσωπεύει, δεν συγχωρεί, θυμάται κι μνησίκακα εκδικείται όποτε έλθει η κατάλληλη στιγμή.

Ακόμη και η τελική υπαναχώρηση απέναντι στην απαγόρευση για «λόγους ασφαλείας» επιτρέποντας στη συνέχεια την είσοδο του Πιτσαμπάλα στον Ναό της Ανάστασης, ως πράξη «μεγαθυμίας», εκφράζει την κομπαστική συγκατάβαση του κυρίαρχου των εξελίξεων και ποσώς ότι είναι μία πράξη καλής θέλησης. Ο Νετανιάχου με το «καψώνι» στον Πιτσαμπάλα τράβηξε το αυτί, πρώτα στον ίδιον τον «ατίθασο» καρδινάλιο και το Βατικανό, για τις θέσεις τους κατά της γενοκτονίας στη Γάζα και σε δεύτερο επίπεδο στην ίδια τη Μελόνι, η οποία τόλμησε να υποτονθορίσει μαζί με τη Γερμανία, τη Γαλλία, τη Βρετανία, κάτι ενάντια στη θανατική ποινή στο Ισραήλ.

Ένα ισραηλινό χαστούκι στη Μελόνι

Η τεράστια και υπεροπτική αυτή προσβολή του Ισραήλ προς την Εκκλησία της Ρώμης ανάγκασε την ομογάλακτη του Νετανιάχου, Τζόρτζια Μελόνι σε μια βασανιστική, αλλά αναγκαία, αναδίπλωση. Το γεγονός ότι μετά και την αντίδραση του Βατικανού ψέλλισε κάτι περί «τεράστιας προσβολής» μαρτυρά πως η εξωτερική πολιτική που ακολουθούσε η ιταλική κυβέρνηση μέχρι τώρα, αυτή η αδιατάρακτη, πεισματική και ακλόνητη συμμαχία με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, καταλήγει θαμμένη κάτω από τα ερείπια μιας τελικής διαπίστωσης.

Η τελευταία, κυνική και φονική, επίθεση των Ντόναλντ Τραμπ και Νετανιάχου, που έχουν διαμορφώσει μη διαχειρίσιμες συνέπειες στην Ευρώπη κι ειδικότερα στη συνοδοιπόρο τους Ιταλία, έχουν αρχίσει να προκαλούν και τεράστια πολιτική ζημιά στην ιταλική κυβέρνηση. Τούτο φάνηκε σαφώς και στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, αλλά και στις μεγαλειώδεις διαδηλώσεις που έβγαλαν εκατομμύρια ανθρώπους σε όλες τις ιταλικές πόλεις στον δρόμο για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στον πόλεμο. Χώρια η γκρίνια που έχει αρχίσει να κυριαρχεί σε όλην την κοινωνία της χώρας για την ακρίβεια που χρειάζεται αυτή να πληρώσει, προκειμένου να υλοποιήσει τα μακάβρια σχέδιά του για τη Μέση Ανατολή ο Νετανιάχου και για το λόμπι του πετρελαίου ο Τραμπ.

Η απαγόρευση στον Πιτσαμπάλα μοιάζει να κόβει τον ιδιαίτερο εκείνο δεσμό που είχαν συστήσει οι δύο νεοφασίστες ηγέτες, που είχε παγιωθεί όταν μετά την ιταμή επίθεση της Χαμάς στις 8 Οκτωβρίου 2023 στο Παλάτσο Κίτζι είχε υψωθεί το άστρο του Δαυίδ. Και όταν η Ιταλία μετατρεπόταν σε ησυχαστήριο κι αναρρωτήριο για τους αδειούχους Ισραηλινούς μακελάρηδες της Γάζας, ώστε μετά ξεκούραστοι να συνεχίσουν το θανατηφόρο έργο τους. Πλέον, η εξωτερική πολιτική της Μελόνι, η οποία πληρώνει το γεγονός ότι δεν έσπευσε από την αρχή, όπως η πρόθυμη Ελλάδα να συνδράμει με τα ραντάρ των πλοίων της–που υποτίθεται ότι θα ‘υπερασπίζονταν’ την Κύπρο–την αεράμυνα και τις επιθέσεις του Ισραήλ στον Λίβανο, τίθεται σε ευθεία αμφισβήτηση.

Ποια είναι η πραγματική αιτία της απαγόρευσης στον Πιτσαμπάλα

Η απαγορευθείσα λειτουργία την Καθολική Κυριακή των Βαΐων δεν ήταν η κανονική πομπή που συνήθως γίνεται στην παλαιά πόλη της Ιερουσαλήμ -και ταυτόχρονα το ίδιο πρωί και στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου. Η «παράλογη» αστυνομική απαγόρευση, όπως τη χαρακτήρισε το Λατινικό Πατριαρχείο Ιεροσολύμων σε δημόσια διαμαρτυρία του που παραβαίνει τον προσήκοντα «σεβασμό του Status Quo» έχει ακριβώς τούτη την έννοια. Να θέσει σε δοκιμασία πάλι αυτό το «Status Quo» -δηλ. την κεκτημένη ελευθερία στη λατρείας για όλους Εβραίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους- και ταυτόχρονα αυτοδιαχείριση των αντίστοιχων θρησκευτικών τόπων εντός και στα όρια της Παλιάς Πόλης. Όπως είχε γίνει και τον Ιούνιο του 1967, όταν ο Ισραηλινός στρατηγός Μοσέ Νταγιάν εισήλασε από την Πύλη της Γιάφα, καταλαμβάνοντας το ιορδανικό τμήμα της Ιερουσαλήμ.

Τούτη η ελευθερία μέσα στις επόμενες δεκαετίες όλο και συρρικνωνόταν: από την απαγόρευση προσευχής τις Παρασκευές στην Πλατεία των Τεμενών για τους νεαρούς Μουσουλμάνους άνδρες, «για λόγους ασφαλείας και προς αποφυγή αντι-ισραηλινών διαδηλώσεων». Η ισραηλινή αστυνομία σταδιακά απέκλειε τους από 25 ετών και κάτω, μετά τους από 30, ύστερα από 40 και 45 ετών και κάτω και πλέον η αστυνομία είναι μονίμως πάνω στην πλατεία. Παράλληλα επετράπη η είσοδος σε ολοένα και πιο πολυάριθμες και επιθετικές ομάδες Εβραίων εποίκων, αφαιρώντας κάθε δικαίωμα απαγόρευσης από το Waqf, το μουσουλμανικό συμβούλιο που θα έπρεπε, βάσει του Status Quo, να επιβλέπει την Πλατεία των Τεμενών. Επικεφαλής των εποίκων ήταν για πολύ καιρό ένας νεαρός τότε δικηγόρος, ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ο οποίος στην τελευταία κυβέρνηση Νετανιάχου έγινε υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας και είναι ο πολιτικός υπεύθυνος της ισραηλινής αστυνομίας, η εξουσία της οποίας στην Παλαιά Πόλη -όπου κατοικούν ακόμη μέλη όλων των κοινοτήτων έχει ενισχυθεί.

Μάλιστα, πρόσφατα η αρμενική κοινότητα στην Παλαιά Πόλη έμεινε απροστάτευτη απέναντι στις επιδρομές Εβραίων εποίκων που διεκδικούσαν την αρχαία κατοχή ορισμένων κτιρίων. Αλλά και τα χριστιανικά σχολεία πλήττονται αυτές τις ημέρες από τον φονταμενταλισμό του Μπεν Γκβιρ, που απαγόρευσε την είσοδο σε δασκάλους που κατοικούσαν εκτός του Δήμου και μετακινούνταν από τη Δυτική Όχθη, εξαναγκάζοντας μαθητές κι εκπαιδευτικούς να κάνουν μία μακρά και δραματική απεργία.

Ο ισραηλινός φονταμενταλισμός εναντίον του Βατικανού

Η φονταμενταλιστική τάση, κυρίαρχη μέσα στην ισραηλινή κυβέρνηση, των Μπεν Γβιρ, Σμότριτς και Νετανιάχου, που επικαλείται βιβλικές ρήσεις για να δικαιολογήσει τη δίψα της να περάσει εν στόματι μαχαίρας τους λαούς της περιοχής, δεν συμπαθεί φωνές που τους εναντιώνονται. Όπως εκείνα που είχε προφέρει ο Πιτσαμπάλα ή ο νέος Πάπας Λέων ΙΔ’. Εκείνος που, τις προηγούμενες ημέρες, δέχθηκε στο Βατικανό σε ακρόαση τους επικεφαλής του Γιαντ Βασέμ (του Μνημείου του Ολοκαυτώματος). Εκείνον που αυτές τις μέρες δήλωσε πως ο Θεός δεν εισακούει τις προσευχές όσων κάνουν πόλεμο και έχουν χέρια που στάζουν αίμα. Το «στοπ» στον Πιτσαμπάλα συμβαδίζει με τις επαναλαμβανόμενες «εισβολές» εξτρεμιστών υπουργών στην πλατεία των Μουσουλμανικών Τεμενών στην Ιερουσαλήμ, ειδικά μετά τις 7 Οκτωβρίου.

Βέβαια με το Λατινικό Πατριαρχείο και τη Φραγκισκανική Κουστωδία της Αγίας Γης (της οποίας ο Πιτσαμπάλα ηγήθηκε από το 2004 έως το 2016), το Ισραήλ διατηρούσε πάντα περίπλοκες σχέσεις. Ιδίως μετά την πλήρη κατάληψη της Ιερουσαλήμ στον πόλεμο του 1967. Η μεγαλύτερη ένταση χρονολογείται από το 2002, κατά τη διάρκεια της «δεύτερης Ιντιφάντα» στα παλαιστινιακά εδάφη -όταν πρωθυπουργός του Ισραήλ ήταν ο ακροδεξιός Αριέλ Σαρόν κι ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου ήταν μεν βουλευτής του Λικούντ, αλλά είχε διατελέσει ήδη πρωθυπουργός από το 1996 έως το 1999. Τα τανκς του ισραηλινού στρατού (IDF) πολιορκούσαν για 40 ημέρες τη Βασιλική της Γεννήσεως στη Βηθλεέμ, όπου είχαν βρει καταφύγιο περίπου δέκα Παλαιστίνιοι μαχητές. Η Αγία Έδρα τους υπερασπίστηκε μέχρι που απομακρύνθηκαν χάρις σε μια συμφωνία.

Η ουσιαστική κατρακύλα του Ισραήλ στον θρησκόληπτο φονταμεντολισμό ξεκινά το 2009 μετά την κατακλυσμιαία επάνοδο του Νετανιάχου στην εξουσία και την όλο και μεγαλύτερη κυβερνητική του συνεργασία με τα υπερορθόδοξα κόμματα. Η αύξουσα επεκτατική πολιτική του, με τον πολλαπλασιασμό του εποικισμού στη Δυτική Όχθη και την ακραία καταστολή, που επιτρέπει στους φονταμενταλιστές να αυθαιρετούν και να εφαρμόζουν τακτικές παρόμοιες με την ισλαμιστική μισαλλοδοξία και τρομοκρατία. Σε βαθμό που η «ιδεολόγος» των εποίκων δηλώνει πως «θα κατοικήσουμε έως και τη Γάζα».

Το Ισραήλ του Νετανιάχου (και τούτο το περιγράφει καθαρά όχι κανένας άλλος, αλλά ο έγκριτος Ισραηλινός οικονομολόγος Εράν Γιασίβ -τον οποίο κανείς βεβαίως δεν μπορεί να ψέξει κανείς για προκαταλήψεις κατά της Ιερουσαλήμ ή για εύνοια προς την Τεχεράνη- σε άρθρο του για τα «δύο Ισραήλ» στο περιοδικό Foreign Affairs, αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο στον ίδιο τον εχθρό κατά του οποίου ο ακροδεξιός ηγέτης έχει ξεκινήσει την τελική αναμέτρηση.

ΠΗΓΗ: Κοσμοδρόμιο

Η ιρανική κοινωνία πέρα από προπαγανδιστικά στερεότυπα

Του ΠΕΤΡΟΥ ΠΙΖΑΝΙΑ

Τα τελευταία χρόνια με τους αλλεπάλληλους πολέμους, έχουν ξεφυτρώσει στα τηλεοπτικά κανάλια και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς πολλοί αυτοσχέδιοι διεθνολόγοι. Δύσκολα κρύβουν ότι οι πόλεμοι αποτελούν μια ευκαιρία να εμφανιστούν σε κάποιο κανάλι ή ραδιόφωνο. Αλλά και τα ΜΜΕ τους προτιμάνε, διότι εξασφαλίζουν ότι θα ανταλλάσσουν σοβαροφανώς προπαγανδιστικά στερεότυπα.

Ο κανόνας αυτής της ευτελούς φλυαρίας συνίσταται σε μια εκκωφαντική άγνοια για το Ιράν. Ωστόσο, ο καθένας μπορεί να μάθει και είναι αρκετά εύκολο να σχηματίσει μια κάποια γνώση για όσα έχουν γίνει σε αυτή τη χώρα, κατά τη διάρκεια των σαράντα εφτά χρόνων από την Επανάστασή της: Aρκεί να αφήσει για λίγο την αποβλάκωση στα κοινωνικά δίκτυα και να διαβάσει τα στοιχεία των ποικίλων υπηρεσιών του ΟΗΕ (ΠΟΥ, UΝESCO, Οργανισμός για το Διεθνές Εμπόριο και την Ανάπτυξη κ.ά.), αλλά και στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας. Ιδού λοιπόν, σε πολύ αδρές γραμμές, κάποια δεδομένα αρχίζοντας από το βασικότερο, τον πληθυσμό.

Το 1976, δηλαδή τον τελευταίο χρόνο πριν το ξέσπασμα της Επανάστασης, ο πληθυσμός του Ιράν ανερχόταν σε σαράντα εκατομμύρια και έως σήμερα έφτασε τα ενενήντα δύο. Πρόκειται για ένα τεράστιο δημογραφικό άλμα, μια πληθυσμιακή επανάσταση. Πως κατάφερε το επαναστατικό κράτος να στηρίξει αυτό το δημογραφικό επίτευγμα των Ιρανών πολιτών, ενώ οι πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται σε σοβαρή δημογραφική κρίση; Αυτή η δημογραφική έκρηξη στο Ιράν σημαίνει πολυσχιδή απελευθέρωση της κοινωνίας, αλλά και ποικιλόμορφη κρατική στήριξη του πληθυσμού.

Από τα τρία πρώτα χρόνια στην εξουσία, η επαναστατική κυβέρνηση του Ιράν πολλαπλασίασε τη χρηματοδότηση για την προστασία της υγείας του πληθυσμού. Έτσι, η νέα ιρανική εξουσία δημιούργησε σε λίγο χρόνο κέντρα υγείας σε όλα τα χωριά και τις συνοικίες. Από τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας διαπιστώνουμε τη ραγδαία βελτίωση της υγείας του πληθυσμού. Για παράδειγμα, το 1975 ο κρίσιμος δείκτης της βρεφικής θνησιμότητας (θάνατοι τους δώδεκα πρώτους μήνες της ζωής) βρισκόταν στους 145 θανάτους βρεφών για κάθε χίλιες γεννήσεις, ενώ σήμερα έχει πέσει σε μόλις έξι.

Ο άλλος κρίσιμος δείκτης, δηλαδή το μέσο προσδόκιμο ζωής, αυξήθηκε από τα 55 έτη το 1975 στα 77 σήμερα. Ενδεικτικό στοιχείο είναι ο εμβολιασμός ενάντια στη φυματίωση, που μάστιζε τον πληθυσμό του Ιράν επί δεκαετίες και πλέον. Την περίοδο της δικτατορίας του Σάχη έως το 1976, ο πληθυσμός ήταν εμβολιασμένος ενάντια στη φυματίωση μόλις κατά 8% – προφανώς τα ευκατάστατα κοινωνικά στρώματα. Ενώ στα δέκα πρώτα χρόνια του επαναστατικού κράτους, το ποσοστό εμβολιασμού έφτασε το 95%. Κάτι αντίστοιχο ισχύει για τον τύφο και άλλες θανατηφόρες ασθένειες.

Τα ίδια εντυπωσιακά αποτελέσματα ισχύουν για την ευμάρεια. Ενδεικτικά, η μέση αγοραστική ικανότητα των Ιρανών αυξήθηκε 3,5 φορές, δηλαδή ταχύτερα από την αύξηση του πληθυσμού, κάτι το οποίο προϋποθέτει επενδύσεις. Πράγματι, η επαναστατική κυβέρνηση τριπλασίασε τις άμεσες επενδύσεις στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία και διένειμε γαίες σε ακτήμονες και μικρούς αγρότες, τις οποίες εθνικοποίησε αφήνοντας, ωστόσο, ελεύθερη την κλίμακα της γαιοκτησίας.

Στην ηλεκτρική ενέργεια έριξε ιδιαίτερο βάρος, όπου κατά μέσο όρο από έξι χιλιάδες κιλοβατώρες τον χρόνο κατ’ άτομο έφτασε το 2022 στις 40.000 κιλοβατώρες, μαζί με την βιομηχανική κατανάλωση. Σήμερα, εκτός της πυρηνικής ενέργειας, το Ιράν διαθέτει 480 ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες με φυσικό αέριο, τις οποίες προσπαθούν να καταστρέψουν Αμερικανοί και Ισραηλινοί.

Η εκπαίδευση των Ιρανών

Ωστόσο, ποια είναι η ποιότητα, ήτοι το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού του Ιράν; Στο Ιράν, το 1975, δηλαδή δύο χρόνια πριν το ξέσπασμα της Επανάστασης, οι αναλφάβητοι ανέρχονταν κατά μέσο όρο στο 63% του συνολικού πληθυσμού της χώρας, με τις γυναίκες να ξεπερνάνε αισθητά αυτό το ποσοστό. Στη διάρκεια των χρόνων που μεσολάβησαν έως σήμερα, η Επανάσταση κατόρθωσε να μειώσει τον αναλφαβητισμό στο 8% του πληθυσμού, κάτι το οποίο αποτελεί αναμφίβολα μεγάλο επίτευγμα (την ίδια στιγμή το 21% των Αμερικανών και Αμερικανίδων είναι επισήμως καταμετρημένοι ως αναλφάβητοι).

Σήμερα στο Ιράν, το 98% του πληθυσμού αντίστοιχων ηλικιών και των δύο φύλων φοιτά στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, το 92% συνεχίζει στο γυμνάσιο και το 81% στο Λύκειο. Επίσης, το 45% του πληθυσμού του Ιράν κατέχει κάποιο δίπλωμα μεταλυκειακής εκπαίδευσης, από τους οποίους το 25% πανεπιστημιακό πτυχίο. Από τον συνολικό πληθυσμό, που αντιστοιχεί στις ηλικίες μεταξύ 18 και 24 ετών σήμερα, το 62% φοιτά σε τριτοβάθμια ιδρύματα, από το οποίο το 48% είναι γυναίκες. Από το σύνολο των φοιτητών και φοιτητριών, το 42% σπουδάζει φυσικές επιστήμες, μαθηματικά, τεχνολογία και ειδικότητες μηχανικών (στις ΗΠΑ μόλις το 16% και στην Ελλάδα το 29%) και από αυτό το υποσύνολο του ιρανικού φοιτητικού πληθυσμού το 32% είναι γυναίκες.

Η παραδοσιοκρατία στο Ιράν

Θα μπορούσα να επεκταθώ σε πολλά άλλα δεδομένα, όπως στην αποδεδειγμένη διεθνή αξία αρκετών από τα 248 δημόσια ΑΕΙ του Ιράν, από τα οποία τα περισσότερα ιδρύθηκαν μετά την Επανάσταση και τα οποία σήμερα βομβαρδίζουν οι Ισραηλινοί και οι Αμερικανοί. Συνοπτικά, σύμφωνα με την κατάταξη των χωρών από το ΟΗΕ για τη συνολική τους ανάπτυξη, το Ιράν, παρότι σε ασφυκτικό οικονομικό αποκλεισμό από τα κράτη της Δύσης, εντάσσεται στην ανώτερη μεσαία κλίμακα.

Ωστόσο, ας μην ξεχνάμε πως σε αυτή τη χώρα υπάρχουν προβλήματα με τα ατελή πολιτικά δικαιώματα αντρών και γυναικών (αλλά και οι Άραβες κάτοικοι του Ισραήλ δεν έχουν καν δικαιώματα), καθώς και μια επίμονη παραδοσιοκρατία σε βάρος όχι γενικά όλων των γυναικών, αλλά εκείνων που απαιτούν υψηλότερες ατομικές ελευθερίες.

Όπως μας μαθαίνει ο Ιρανό-αρμένιος ιστορικός Ervand Abrahamian, το πολιτικό εκκρεμές στο Ιράν ήδη πριν από την Επανάσταση κινείται διαρκώς μεταξύ μιας παραδοσιοκρατίας με ισχυρά κοινωνικά ερείσματα, που όμως αναγκάζεται μετά την Επανάσταση να κάνει παραχωρήσεις στο πιο ριζοσπαστικό πολιτικό και κοινωνικό ρεύμα και αντίστροφα.

Σήμερα, ωστόσο, οι Ιρανοί και οι Ιρανές πρέπει να έχουν την ηθική και κάθε άλλη υποστήριξή μας, διότι πολεμώντας για την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της χώρας τους, πολεμάνε και για εμάς ενάντια στον πρωθυπουργό του Ισραήλ (που είναι επισήμως χαρακτηρισμένος ως εγκληματίας πολέμου από Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο) και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ (φερόμενο ως εμπλεκόμενο στην υπόθεση Τζέφρι Έπστιν), ο οποίος, μάλιστα, ξεκίνησε αυτό τον πόλεμο δολοφονώντας 160 μαθήτριες του Δημοτικού, ένα σαφές έγκλημα πολέμου.

ΠΗΓΗ: SLpress

Η Παιδεία υπό κατάρρευση

Γράφει ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ο θάνατος καθηγήτριας σε Γενικό Λύκειο της Θεσσαλονίκης από εγκεφαλικό επεισόδιο σχολιάστηκε έντονα πανελληνίως, καθώς μήνα προηγουμένως αυτή είχε υποβάλει αναφορά για να γνωστοποιήσει στην προϊσταμένη της αρχή και στο αρμόδιο υπουργείο ότι η συμπεριφορά κάποιων μαθητών της στο πρόσωπό της ήταν απαράδεκτη. Την είχαν στοχοποιήσει και εκδήλωναν με διάφορους τρόπους την αυθάδειά τους αλλά και την επιθετικότητα εναντίον της. Στα νέα ελληνικά αυτή η συμπεριφορά καλείται μπούλιγκ. Οι τηλεοπτικοί σταθμοί και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης βρήκαν τροφή, για κάποιο διάστημα και εκδηλώθηκε αντιπαράθεση καθώς αντέδρασαν οι γονείς των μαθητών, που κατηγορούνται επιρρίπτοντας ευθύνη στην καθηγήτρια για ανάρμοστη συμπεριφορά έναντι των μαθητών της. Τώρα βέβαια και «κατόπιν εορτής» διατάχτηκε ένορκη διοικητική εξέταση μάλλον χωρίς νόημα πλέον.

Το συμβάν δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία και δεν θα σταθούμε στο αν τον θάνατο προκάλεσε η υπερβολική πίεση που δεχόταν η καθηγήτρια από μέρους μαθητών. Η παιδεία στη χώρα μας νοσεί βαρύτατα, αν δεν είναι πλέον κλινικά νεκρή. Τον Οκτώβριο του 2022 καθηγητής σε Επαγγελματικό Λύκειο είχε υποβάλει την παραίτησή του συνοδεύοντάς την από αιτιολογική έκθεση, η οποία θα έπρεπε να προβληματίσει βαθύτατα τους αρμοδίους, ώστε να λάβουν, επί τέλους, μέτρα. Μεταφέρω αποσπάσματα από την εν λόγω έκθεση.

«Από τη πρώτη στιγμή δε χρειάζεται ιδιαίτερη παρατηρητικότητα ή εμπειρία για να καταλάβει κάποιος πως η κυριαρχία των μαθητών είναι απόλυτη και αρνητική. Είναι φανερό από τη περικυκλωμένη με επιδεικτικά καπνίζοντες μαθητές αίθουσα καθηγητών. Το κάπνισμα είναι ελεύθερο σε όλο το προαύλιο χώρο ενώ κάποιοι καπνίζουν και μέσα στις τάξεις. Μαθητές περιφέρονται παντού όλες τις ώρες και μπαινοβγαίνουν στο σχολείο μιας και η πόρτα δε κλείνει ποτέ. Την ώρα του μαθήματος μπορεί να ακουστούν έντονες συντονισμένες κραυγές και να γίνει κάποιο φιλικό "ντου" από μερίδα μαθητών σε κάποιο άλλο τμήμα. Ο τρόπος επικοινωνίας τόσο μεταξύ των μαθητών αλλά και όσο και απέναντι στους καθηγητές μπορεί στη καλύτερη περίπτωση να αξιολογηθεί ως "αγενής". Τα κινητά είναι σε διαρκή λειτουργία μέσα - έξω από τις τάξεις, τραβώντας βίντεο και τροφοδοτώντας το τικ – τοκ με "κατορθώματα" από την εξουσία που έχουν επιβάλει οι πλέον παραβατικοί, στο σχολικό χώρο, παράδειγμα για άλλους μαθητές άλλων σχολείων… Ούτε λίγο ούτε πολύ θυμίζει περισσότερο σχολική δομή υπό μόνιμη μαθητική κατάληψη. Ακόμα όμως κι αν δεν τα προσέξεις όλα αυτά, οι ίδιοι οι μαθητές σου ξεκαθαρίζουν από την αρχή ποιος κάνει κουμάντο εκεί μέσα και ποια είναι τα δικά σου καθήκοντα και υποχρεώσεις, αν θέλεις να επιβιώσεις στο βασίλειο τους. Ως καινούργιος λοιπόν, έπρεπε να μου "σπάσει ο τσαμπουκάς εξ αρχής" και να καταλάβω που βρίσκομαι. Έτσι κατά τηn πρώτη εμφάνιση μου στο μοναδικό τμήμα Α΄ τάξης αντιμετώπισα μια συνεννοημένα εξωφρενική κατάσταση. Μαθήτριες, εκ περιτροπής έρχονταν και κάθονταν στην έδρα, βάζαν τα πόδια τους πάνω στα θρανία, όλοι άλλαζαν θέσεις, η πόρτα ανοιγόκλεινε συνεχώς και κοπανιόταν με δύναμη, κόσμος μπαινόβγαινε, φωνές ουρλιαχτά και κινητά».

Σε άλλο σημείο της έκθεσης έγραφε: «Ενώ καθόμουν στο γραφείο των καθηγητών ήρθε απειλητικός εξωσχολικός "νταής" και προσπάθησε να με εκφοβίσει. Φώναζε "ποιος είναι αυτός ο μάγκας που βγάζει έξω επειδή έχουν κινητά" ή κάτι παρόμοιο. Του είπα "εγώ είμαι". Μου λέει "βγες έξω" και βγήκα. Μου λέει "εσύ έβγαλες έξω τη κοπέλα μου;' και ήρθε και κόλλησε στη κυριολεξία τη μύτη του στη μύτη μου». Επρόκειτο για "εξωσχολικό ενήλικα και σεσημασμένο, γνωστό στην αστυνομία και πρώην μαθητή του "σχολείου". Ο νταής απομακρύνθηκε βρίζοντας το Λυκειάρχη και το σχολείο αλλά παρέμεινε στο χώρο του σχολείου όπου να σημειώσω, βρίσκεται καθημερινά». Και σε άλλο πρόσθετε: «Στη συνέχεια είχα μάθημα για πρώτη φορά στο Β΄ Πληροφορικής το χειρότερο κατά γενική ομολογία, όπως επεσήμανα προηγουμένως, τμήμα του ΕΠΑΛ. Τα παιδιά αυτά είχαν αφηνιάσει. Θα έλεγα πως πρόκειται για τον πυρήνα της "παραβατικής κυβέρνησης" που έχουν εγκαταστήσει. Ο τρόπος που έληξε το επεισόδιο με τον εξωσχολικό δεν τους είχε iκανοποιήσει. Με απειλούσαν για το αμάξι μου και μου ‘λέγαν πως με περιμένει ο εξωσχολικός να με δείρει. Ταυτόχρονα κοπανούσαν θρανία, καρέκλες και κυρίως στρίγγλιζαν όλοι μαζί, πράματα που κάνουν σχεδόν κάθε μέρα. Έφυγα από το τμήμα. Ήταν προφανές πως ΄θέλαν να με κάνουν να χάσω τη ψυχραιμία μου να κάνω κάποια λάθος κίνηση για να μου ορμήσουν, να με βιντεοσκοπήσουν και φυσικά βάση νομοθεσίας θα την πλήρωνα μόνο εγώ».

Όλα αυτά είναι γνωστά σε γονείς, σε εκπαιδευτικούς αλλά και στο αρμόδιο Υπουργείο. Δυστυχώς δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Τα παιδιά μας έχουν αγριέψει και η ευθύνη βαρύνει όλους μας, οι οποίοι με περισσή υποκρισία φορούμε παρωπίδες, για να τονίζουμε στη συνέχεια ότι δεν υπέπεσαν στην αντίληψή μας. Από τα σχολεία έχει αφαιρεθεί ο σκοπός της παιδείας, που είναι η καλλιέργεια ήθους και φρονήματος. Κατά τη μεταπολίτευση στοχοποιήθηκε η πατροπαράδοτη εκπαίδευση με τον χαρακτηρισμό αυταρχική και προβλήθηκε από κύκλους «προοδευτικών» εκπαιδευτικών η «αντιαυταρχική». Όχι πως όλα, μέχρι τότε, ήταν ιδανικά. Σαφώς και υπήρξαν εκπαιδευτικοί, που αναίτια ή με ασήμαντη αφορμή ξεσπούσαν κατά μαθητών. Αλλά οι άτακτοι δεν ρύθμιζαν τότε τον τρόπο διεξαγωγής του μαθήματος. Υπήρχε σεβασμός έναντι των εκπαιδευτικών, που στη μεγάλη τους πλειοψηφία είχαν συνείδηση του καθήκοντός τους.

Το ιδεολόγημα του «δικαιωματισμού», που διαχύθηκε στην κοινωνία, άλλαξε τη δομή της οικογένειας, του σχολείου, της κοινωνίας. Οι γονείς έχοντας υιοθετήσει αρρωστημένες αντιλήψεις περί διαπαιδαγώγησης των παιδιών, δεν θέλουν πλέον να ακούσουν ότι παιδί τους δέχθηκε παρατήρηση. Θεωρούν μεγάλη προσβολή να κληθούν στο σχολείο για ενημέρωση επί της συμπεριφοράς του. Και όχι μόνο υπερασπίζονται με θράσος τον «κανακάρη» τους, αλλά και φθάνουν κάποιοι στο σημείο να απειλούν τον εκπαιδευτικό, που έκανε την παρατήρηση σ’ αυτόν.

Η Πολιτεία, η οποία παρέλαβε πλέον τη σκυτάλη από τους «προοδευτικούς» εκπαιδευτικούς, με εγκυκλίους απαιτεί οι εκπαιδευτικοί να είναι προσεκτικοί στη συμπεριφορά τους. Δεν τους καλύπτει ακόμη και σε περιπτώσεις, που έχουν καταφανώς δίκαιο, όταν θρασείς γονείς ζητούν την τιμωρία αυτού που προσέβαλε τον «κανακάρη» τους. Και καθώς τα κοινωνικά ήθη έχουν μεταβληθεί προς το χειρότερο πολλοί εκπαιδευτικοί σιωπούν, ανεχόμενοι την κατάσταση, η οποία επιδεινώνεται από έτος σε έτος, με το σκεπτικό: «Γιατί να μπλέξω; Εγώ θα βγάλω το φίδι από την τρύπα;». Και το κακό εντείνεται και διαχέεται από τις σχολικές αίθουσες, όπου η τρομοκράτηση λόγω και έργω των ασθενεστέρων μαθητών, στην κοινωνία. «Συμμορίες» ανηλίκων με σουγιάδες και άλλα φονικά εργαλεία δρουν τα βραδινά στα μεγάλα αστικά κέντρα. Και μετά από κάθε συμβάν οι «εισαγγελείς» της μικρής οθόνης εξαπολύουν μύδρους κατά παντός υπευθύνου εξαιρώντας τους εαυτούς τους! Η Πολιτεία δείχνει να θορυβείται και διαβεβαιώνει ότι θα λάβει μέτρα, αλλά δεν έχει την πρόθεση καθώς γνωρίζει ότι τάχιστα θα λησμονηθεί το θλιβερό συμβάν. Ίσως να είναι πλέον αργά να λάβει υπό τις συνθήκες που έχουν επικρατήσει.

Καλό είναι να συνειδητοποιήσουν πρώτοι οι γονείς ότι η υπεράσπιση ατάκτων τέκνων τους θα έχει πρωταρχικά συνέπειες στους ίδιους. Καλό είναι να συνειδητοποιήσουν οι οπαδοί της «αντιαυταρχικής» εκπαίδευσης εκπαιδευτικοί ότι έχουν μεγάλη ευθύνη για το κατάντημα, καθώς και η Πολιτεία, που υιοθέτησε τις απόψεις τους.

Όλοι μαζί οι εκπαιδευτικοί πρέπει να δώσουν αγώνα για την προσωπική τους αξιοπρέπεια. Δεν αρκούν οι κινητοποιήσεις για αύξηση του όντος γλίσχρου μισθού, ένδειξη απαξίωσής τους από μέρους της Πολιτείας και της κατάργησης του «θεσμού» των αναπληρωτών. Μεγάλη μερίδα του κοινωνικού συνόλου διατηρεί τον σεβασμό στο πρόσωπό τους και αναγνωρίζει το έργο τους. Αυτοί θα τους στηρίξουν στον αγώνα. Καιρός για δράση, ώστε να επανέλθει η παιδεία στα σχολεία της χώρας.

ΠΗΓΗ: Αντίφωνο

Ιθαγενείς ανήλικοι, μέτοικοι ενήλικες στον ψηφιακό κόσμο

Της ΝΤΙΝΑΣ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ

Λίγες μέρες μετά την ιστορική απόφαση του δικαστηρίου στο Λος Άντζελες που αποφάνθηκε πως οι πλατφόρμες Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που να γίνονται εθιστικές κι ενώ μια σειρά από κυβερνήσεις εξετάζουν το ενδεχόμενο να απαγορεύσουν την πρόσβαση των ανηλίκων σε αυτές, συζητάμε με την δικηγόρο και πρ. Συνήγηρο του Παιδιού Θεώνη Κουφονικολάκου και τον ψυχίατρο Γιώργο Νικολαϊδη, διευθυντή της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού. Πως ακριβώς οι κοινωνίες μας προστατεύουν τους ιθαγενείς μεν, λιλιπούτειους δε κατοίκους του ψηφιακού κόσμου;

«Εθισμένα δεν ξέρω, κολλημένα σίγουρα» – έτσι περιγράφει τα δυο παιδιά της η Ελένη, ενώ τα 12χρονα δίδυμά της από τη γωνία του σαλονιού δεν καταδέχονται καν να μπουν στη συζήτησή μας. Τα παιδιά της δεν έχουν λογαριασμούς στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ωστόσο χρησιμοποιούν ολημερίς τα τάμπλετ τους – ενίοτε και ολονυχτίς. «Κάνουμε αγώνα για να τα βγάλουμε στον έξω κόσμο, για να παίξουν στη γειτονιά. Για να διαβάσουν κανένα βιβλίο δεν το παλεύουμε πια, έχουμε παραιτηθεί. Δεν ξέρω αν είμαι υπερ ή κατά της απαγόρευσης πρόσβασης στα ΜΚΔ για τα παιδιά, δεν είμαι σίγουρη ότι θα λειτουργήσει. Ωστόσο, είμαι σίγουρη ότι κάτι δεν κάνουμε καλά εμείς οι μεγάλοι. Νομίζω ότι βολευτήκαμε κάπου κι εμείς οι γονείς με την οθόνη – νταντά και κάπου θα το πληρώσουμε».

Οι προβληματισμοί δεν είναι μονάχα της Ελένης – οι περισσότεροι γονείς μάλλον στέκουν αμήχανοι απέναντι σε αυτόν τον φοβερό τεχνολογικό κόσμο, εντός του οποίου οι ίδιοι είναι μέτοικοι, τα παιδιά τους ωστόσο είναι ντόπιοι. Έναν κόσμο που όπως ο πραγματικός είναι γεμάτος ευκαιρίες, προκλήσεις, αλλά και σοβαρούς κινδύνους. Απέναντι σε αυτούς η Αυστραλία πρώτη τον περασμένο Δεκέμβριο θεσμοθέτησε την καθολική απαγόρευση πρόσβασης σε παιδιά κάτω των 16 ετών. Μια σειρά από χώρες σε όλον τον κόσμο εξετάζουν ανάλογες απαγορεύσεις – μεταξύ αυτών και η Ελλάδα. Ωστόσο, αν κανείς ρωτήσει εφήβους θα διαπιστώσει πως μάλλον ισχύει το παλιό ρητό «όσο υψώνονται οι φράχτες τόσο βελτιώνονται οι άλτες».

Τόσο η θεσμοθέτηση περιορισμών όσο και η απόφαση του δικαστηρίου στο Λος Άντζελες (που από σειρά αναλυτών χαρακτηρίστηκε ιστορική) θέτουν μια σειρά από πολύ σοβαρά ερωτήματα για την ίδια την αρχιτεκτονική του διαδικτύου, τον έλεγχο και την λογοδοσία των big tech εταιριών, την φύση του ίντερνετ και τον πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό έλεγχό του. Εστιάζοντας ωστόσο στο πιο κρίσιμο ερώτημα, που είναι η προστασία των παιδιών είναι άραγε οι απαγορεύσεις και οι ηλικιακοί περιορισμοί το εργαλείο για να τα προστατεύσουμε;

Μετά την θεσμοθέτηση της απαγόρευσης στην Αυστραλία, η UNICEF σε ανακοίνωσή της τονίζει πως «οι απαγορεύσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνοδεύονται από τους δικούς τους κινδύνους και μπορεί ακόμη και να γυρίσουν μπούμερανγκ». Θυμίζοντας πως «για πολλά παιδιά, ιδιαίτερα εκείνα που είναι απομονωμένα ή περιθωριοποιημένα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι μια σανίδα σωτηρίας για μάθηση, σύνδεση, παιχνίδι και αυτοέκφραση», η UNICEF προτρέπει τις κυβερνήσεις, τις ρυθμιστικές αρχές και τις εταιρείες τεχνολογίας να συνεργαστούν με τα παιδιά και τις οικογένειες για να δημιουργήσουν έναν ψηφιακό χώρο που να είναι ασφαλής, χωρίς αποκλεισμούς και με σεβασμό στα δικαιώματα των παιδιών. «Οι γονείς έχουν κρίσιμο ρόλο, αλλά επί του παρόντος καλούνται να κάνουν το αδύνατο για να προστατεύσουν τα παιδιά τους στο διαδίκτυο: να παρακολουθούν πλατφόρμες που δεν σχεδίασαν, αστυνομικούς αλγόριθμους που δεν μπορούν να δουν και να διαχειρίζονται δεκάδες εφαρμογές όλο το εικοσιτετράωρο», δήλωσε η UNICEF.

Εστιάζουμε στην καταστολή και όχι στην πρόληψη και τη φροντίδα. (Θεώνη Κουφονικολάκου, δικηγόρος, πρ. Συνήγορος του Παιδιού).

«Υπάρχει μια πλευρά στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης που επιβαρύνει την αυτοεκτίμηση των παιδιών ή τα εκθέτει σε επιβλαβές κι επικίνδυνο περιεχόμενο, σε εκφοβισμό, σε fake news, σε ανήθικο μάρκετινγκ. Η Επιτροπή Προστασίας Ανηλίκων Καταναλωτών που έχει ως σκοπό την προάσπιση της ψυχικής υγείας των ανηλίκων από εμπορικές πρακτικές, προϊόντα και περιεχόμενο, έχει επισημάνει ότι τα παιδιά βομβαρδίζονται από εμπορικά ερεθίσματα που τα καλούν σε μίμηση του ρόλου των ενηλίκων και σε σεξουαλικής φύσης συμπεριφορές, προωθώντας έτσι τη συρρίκνωση της παιδικής ηλικίας κι αυτό αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης των παιδιών σε κίνδυνο και υπονομεύει την ανάπτυξή τους. Ενώ όμως το μέτρο της απαγόρευσης πρόσβασης των ενηλίκων στα ΜΚΔ είναι ιδιαίτερα δημοφιλές πολιτικά κι έχει επικοινωνιακό προβάδισμα, δεν είναι καθόλου εξασφαλισμένη η αποτελεσματικότητά του.

»Δυστυχώς, σε όλη αυτή τη συζήτηση στην Ελλάδα, παραβλέπουμε την οπτική των ίδιων των παιδιών και δεν έχουμε διαβουλευτεί μαζί τους μέχρι σήμερα, όπως προβλέπει η Σύμβαση. Στην Αυστραλία, σε μια μεγάλη έρευνα σε 17.000 ανηλίκους κάτω των 15 ετών, τα παιδιά σε ποσοστό 72% απάντησαν ότι το μέτρο της απαγόρευσης δεν θα είναι αποτελεσματικό. Πράγματι, υπάρχουν φόβοι ότι τα παιδιά θα στραφούν σε λιγότερο ρυθμιζόμενες πλατφόρμες, σε κρυφές on line κοινότητες ή σε άλλες – πιο σκοτεινές κι επικίνδυνες – πρακτικές ώστε να παρακάμψουν με κάποιο τρόπο την απαγόρευση.

»Η απαγόρευση, πέρα από τις επιφυλάξεις ως προς την αποτελεσματικότητά της, δεν αρκεί. Χρειάζεται ένα εκπαιδευτικό σύστημα που να εστιάζει πολύ περισσότερο από ό,τι σήμερα στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της συναισθηματικής νοημοσύνης ώστε να θωρακίζει τα παιδιά από επικίνδυνες πρακτικές με τις οποίες θα έρθουν σε επαφή. Απαιτείται ένα ολιστικό σύστημα πλαισίωσης και υποστήριξη των οικογενειών ώστε να ενθαρρύνονται στην δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης με τα παιδιά. Απαιτείται επιπλέον, πολύ περισσότερη ευαισθητοποίηση των γονέων στο επίπεδο της πρόληψης˙ ας μην ξεχνάμε πως οι πρώτοι που δίνουν πρόσβαση σε χρήση ηλεκτρονικών συσκευών σε παιδιά μικρής ηλικίας είναι οι ίδιοι οι γονείς.

»Τα σοβαρά κενά στο εκπαιδευτικό σύστημα και στο σκέλος των υπηρεσιών στήριξης δεν επιτρέπουν ιδιαίτερη αισιοδοξία. Το ελληνικό κράτος φαίνεται να έχει πλήρως ενστερνισθεί την «πατρική» του λειτουργία με απαγορεύσεις και αυστηροποιήσεις, αλλά δεν αποδίδει καθόλου ως προς την αντίστοιχη «μητρική». Έχουμε μια δομική ασυμμετρία, εστιάζουμε συνεχώς στο κατασταλτικό σκέλος κι απουσιάζουν τα αντανακλαστικά της πρόληψης και της σταθερής φροντίδας της οικογένειας και του παιδιού. Ακόμα και σε αυτό το κομμάτι των περιορισμών είναι πολύ ενδιαφέρον ότι ασχολούμαστε μόνο με την πρόσβαση των παιδιών στα ΜΚΔ και όχι με την έκθεσή τους σε αυτά. Ο Συνήγορος έχει επανειλημμένα εκφράσει τον προβληματισμό του για τη συνεχή χρήση οπτικοακουστικού υλικού που αφορά τα παιδιά από τους ίδιους στους γονείς τους. Μιλάμε για παιδιά influencers, που είναι εκτεθειμένα κάθε μέρα και μεγαλώνουν με μια κάμερα πάνω από το κεφάλι τους με άγνωστες επιπτώσεις στην αυτοεικόνα τους και την ανάπτυξή τους.

»Σύμφωνα με έρευνα που έγινε στην Αγγλία, η εικόνα του μέσου παιδιού έχει εκτεθεί πάνω από 1300 φορές στο διαδίκτυο πριν το παιδί φτάσει στα 13 του χρόνια. Αυτές οι εικόνες και τα βίντεο δεν είναι δυνατόν να αφαιρεθούν˙ όποιος θέλει κακόβουλα να ανατρέξει σε αυτό το υλικό μπορεί να το πράξει ανά πάσα στιγμή. Μέσω του ψηφιακού αποτυπώματος του παιδιού κι άλλες πληροφορίες του είναι διαθέσιμες σε τρίτους. Το πρόβλημα γίνεται πολύ μεγαλύτερο όταν οι γονείς εξασφαλίζουν εισόδημα μέσω της έκθεσης των παιδιών τους, διότι εδώ ελλοχεύει και το στοιχείο της εκμετάλλευσης».

Μια βολική μετωνυμία, μια κίβδηλη υπόσχεση. (Γιώργος Νικολαϊδης, ψυχίατρος, διευθυντής της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού).

«Το σκεπτικό διαφόρων χωρών οι οπόοίες πολύ εσχάτως προβαίνουν στην απαγόρευση πρόσβασης των ανηλίκων σε κάποια Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης είναι τουλάχιστον ονομαστικά η προστασία των ανηλίκων – και λέω «ονομαστικά» γιατί ο τρόπος που έχει εφαρμοστεί το μέτρο αυτό ή κάτι που επιγράφεται έτσι στη δημόσια σφαίρα σε χώρες όπως η Αυστραλία, πολύ απέχει από το να στοχεύει όντως στην προστασία των ανηλίκων. Μένει να δούμε τι και με ποιο τρόπο θα εφαρμόσει η ελληνική κυβέρνηση – αν πάντως υιοθετήσει το μοντέλο της Αυστραλίας, που ήταν η πρώτη που εφήρμοσε ένα τέτοιο μοντέλο, παρά την επίκληση της ασφάλειας των παιδιών, πρακτικά η νομοθεσία δίνει απεριόριστη ελευθερία στους παρόχους των ΜΚΔ και άλλων ψηφιακών πλατφορμών.

»Με το πρόσχημα της προστασίας των ανηλίκων και παραιτούμενο το κράτος από το δικαίωμά του να ελέγχει τι γίνεται στον ψηφιακό κόσμο, αναθέτει την ευθύνη της «αστυνόμευσής» του στους παρόχους, δίνοντάς τους πλήρη ελευθερία να κάνουν ό,τι θέλουν για να εντοπίσουν ποιος είναι παιδί, χωρίς καμία δυνατότητα ελέγχου των αποφάσεών τους, χωρίς καμία υποχρέωσή τους να δίνουν καν στις Αρχές του κράτους τους αλγόριθμους που χρησιμοποιούν.

»Στην Αυστραλία υπάρχουν φωνές που κριτικάρουν πολύ έντονα αυτά τα μέτρα: πρώτον γιατί το ότι απαγορεύεται η πρόσβαση σε κάποια ΜΚΔ αφήνει ελεύθερο το χώρο οι ανήλικοι να πάνε σε άλλου τύπου πλατφόρμες, μικρότερες και άρα περισσότερο ανεξέλεγκτες – άλλωστε όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι η θυματοποίηση των ανηλίκων στο διαδίκτυο συντελείται πολύ περισσότερο στα τσατ ρουμ των παιχνιδιών ή σε άλλες άτυπες μορφές ψηφιακής επικοινωνίας. Δεύτερον, γιατί τα μέσα που χρησιμοποιούν οι πάροχοι για να ελέγχουν ποιος είναι ανήλικος αμφισβητούνται ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Οι αξιωματούχοι απάντησαν ότι θα πρέπει να περιμένουμε μια δεκαετία ώστε να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα των μέτρων.

»Αν δεν θέλουμε να μπούμε σε μια λογική γενικευμένης υποκρισίας όπου θα λέμε ότι τάχα προστατεύουμε τους ανηλίκους ενώ τίποτα δεν θα κάνουμε, πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι τα παιδιά στην εποχή μας είναι πολύ καλύτεροι χρήστες των τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφορικής από τους ενηλίκους. Οι απαγορεύσεις και τα εμπόδια που τους βάζουν οι ενήλικες δεν θα τους πάρουν παραπάνω από μισή μέρα για να τα ξεπεράσουν. Το μεγαλύτερο ανέκδοτο στο χώρο τους διαδικτύου είναι τα προγράμματα γονικού ελέγχου – έχουν ξοδευτεί εκατομμύρια δολάρια για να αγοραστούν και να εγκατασταθούν τέτοια λογισμικά και τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα παιδιά χρειάζονται ελάχιστο χρόνο για να τα παρακάμψουν.

»Φοβάμαι ότι πάμε σε μια ανάλογη κατεύθυνση και νομίζοντας ότι έχουμε προστατεύσει τα παιδιά θα παραγνωρίσουμε τη βασικότερη ανάγκη που έχουν οι ανήλικοι στην εποχή μας – το να τους διδάξουμε πως θα περπατούν με ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που δεν τα κρατάμε στο σπίτι μέχρι να γίνουν 16 ή 18 χρονών, αλλά τα μαθαίνουμε πως να κυκλοφορούν στον φυσικό κόσμο, πως να έχουν κριτήρια, να βλέπουν τον κίνδυνο και να απομακρύνονται, να ζητούν βοήθεια, να πηγαίνουν εκεί όπου υπάρχει ασφάλεια.

»Είναι μια βολική μετωνυμία η απαγόρευση: λέμε στην κοινωνία ότι τάχα μου με έναν τεχνικό τρόπο, με μια απαγόρευση, με ένα κουμπί θα μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε αυτά που δυσκολεύεται να κατακτήσει η σχέση γονιών – παιδιών. Είναι λάθος, είναι μια κίβδηλη υπόσχεση.

»Στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή συζητιέται σε πολλές χώρες η απαγόρευση, αλλά ακόμα δεν έχουμε αποτελέσματα από την εφαρμογή κάπου. Όλοι κινούμαστε σε αχαρτογράφητα νερά. Το μοντέλο που προτείνει η κυβέρνηση Μακρόν ουσιαστικά είτε για τα ΜΚΔ, είτε για τις άλλες εφαρμογές – βάζει μια υποχρέωση στους παρόχους ότι δεν πρέπει να δέχονται είσοδο από ανήλικα άτομα, με όποιο τρόπο νομίζουν. Συνήθως αυτό γίνεται από μια τρίτη εταιρεία η οποία ζητά στοιχεία που επιβεβαιώνουν την ηλικία. Υποτίθεται ότι η εταιρεία δεν κρατά τα δεδομένα, ωστόσο όλοι ξέρουμε ότι το σύγχρονο Ελ Ντοράντο είναι τα προσωπικά δεδομένα. Θα πετιούνται αυτά ή θα κρατιούνται; Υπάρχουν λοιπόν δύο ερωτήματα: αν το διαδίκτυο είναι ιδιωτικό αγαθό ή δημόσιος χώρος. Κι έπειτα, τον όποιο έλεγχο θα τον κάνουν οι ίδιοι οι ιδιώτες ή πρέπει να υπάρχει ένα κοινωνικό μάτι να ελέγχει.

»Στον αντίποδα των απαγορευτικών πολιτικών, θα πρέπει να απαιτήσουν οι κυβερνήσεις, τα κράτη, οι κοινωνίες περισσότερο έλεγχο στο τι κάνουν οι πάροχοι με τους αλγορίθμους τους, πως στήνουν το περιεχόμενό τους και το πως εξαρτιέται ο κόσμος – ανήλικος ή ενήλικος – από τα ΜΚΔ. Και να δώσουμε στα παιδιά την δυνατότητα και την ελευθερία να μας απευθύνονται αν μπλέξουν κάπου. Τα παιδιά που θα ξεγελάσουν το σύστημα της πιστοποίησης ηλικίας και θα μπουν λάθρα σε κάποιο ΜΚΔ, θα είναι πιο δύσκολο να πουν στους γονείς τους ότι έμπλεξαν. Σε άλλες χώρες, όπως οι σκανδιναβικές, στρέφονται σε μαθήματα που προάγουν κοινωνικές κι όχι τόσο τεχνικές δεξιότητες πια».

ΠΗΓΗ: ΚΟΣΜΟΔΡΟΜΙΟ

Some Other Spring!!!

SOURCE: Billie Holiday

Some other spring I'll try to love
Now I still cling to faded blossoms
Fresh when worn, left crushed and torn
Like the love affair I mourn

Some other spring, when twilight falls
Will the nights bring another to me?
Not your kind, but let me find
It's not true that love is blind

Sun shines around me
But deep in my heart it's cold as ice
Love, once you found me
But can that story unfold twice?

Some other spring, will my heart wake?
Stirring to sing love's magic music
Then forget the old duet
Can love with some other spring?

Μύθοι, Τεχνητή Νοημοσύνη και Αθανασία

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΚΟΥΝΕΛΑ

Στην ανθρώπινη ιστορία, οι μύθοι συνυπάρχουν πολλές φορές με την ιστορική πραγματικότητα. Το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Και τα δύο είναι αλληλοσυμπληρούμενα στοιχεία και εκ των πραγμάτων αναγκαία μεταξύ τους. Θα ήταν ερευνητικό λάθος αν προσπαθούσαμε να ξεκόψουμε το ένα από το άλλο ταυτίζοντας τον μύθο με το ψέμα και την ιστορία με την αλήθεια.

Ήδη από τα πανάρχαια χρόνια η ιστορία συναντήθηκε με τους αρχέγονους μύθους. Πολλοί δε εξ αυτών συγκλίνουν στην ύβρι την οποία επιφέρει η γνώση στον άνθρωπο, ακολουθούμενη από τη νέμεσι και την τίσι των Θεών ή της φύσης. Δια της γνώσης, σύμφωνα με τους μύθους, ο άνθρωπος γνώρισε τον θάνατο, τον πόνο, την ασθένεια και τα γηρατειά. Δια της γνώσης, επίσης, απομακρύνθηκε από τους Θεούς και τη φύση ακολουθώντας τον δικό του δρόμο της γνώσης η οποία θεοποιεί αλλά και δαιμονοποιεί, «του καλού και του κακού».

Στην Παλαιά Διαθήκη ειδικότερα, ο άνθρωπος προσωποποιούμενος από τον Αδάμ και την Εύα δοκιμάζει τον καρπό από «το δέντρο της γνώσης του καλού και κακού» σπάζοντας τα όρια που του έθεσε ο Θεός και έτσι απομακρύνεται από τον Παράδεισο με άμεση συνέπεια τη γνώση του θανάτου, του πόνου και του κάματου που επιφέρει η καλλιέργεια της γης. Ο αρχέγονος μύθος της Παλαιάς Διαθήκης και η Αγροτική Επανάσταση φαίνεται, κατά τη γνώμη μας, να αλληλοτροφοδοτούνται. Ο άνθρωπος δια της πρώτης μεγάλης Επανάστασης στην ιστορία του γίνεται από καρποσυλλέκτης καλλιεργητής της γης.

Στη συνέχεια, ακολούθησαν και άλλες επαναστάσεις μέχρι να φτάσουμε σήμερα στην Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση (Industry 4.0), την Ψηφιακή Επανάσταση και λίγο πριν την έναρξη της Πέμπτης (Industry 5.0). Έτσι, με την πρώτη επανάσταση εισήλθε στην ιστορία το κακό ενώ με όλες τις επόμενες έως και ειδικά την ψηφιακή ο άνθρωπος προσπαθεί εμμέσως ή αμέσως πλέον να γίνει αθάνατος. Καίτοι οι αρχέγονοι μύθοι προσπάθησαν πρωταρχικώς να προσεγγίσουν την αιτία του θανάτου και του κακού εν γένει, οι σύγχρονοι επιστημονικοί μύθοι απεργάζονται την αθανασία.

Αυτή την αρχέγονη δίψα του ανθρώπου για αθανασία και αιωνιότητα έρχονται να θεραπεύσουν τα σύγχρονα μυθοπλαστικά, αναφορικά με την αθανασία, κινήματα του ψηφιακού υπερανθρωπισμού και του τεχνικού ή του κριτικού μετανθρωπισμού. Ο ψηφιακός υπερανθρωπισμός (digital transhumanism) πρεσβεύει την αναβάθμιση της ανθρώπινης συνθήκης μέσω της γενετικής μηχανικής, της ρομποτικής, της πληροφορικής και της νανοτεχνολογίας. Για τους θιασώτες του, ο θάνατος, ο πόνος, τα γηρατειά και η ασθένεια αποτελούν τεχνικά προβλήματα τα οποία δύναται να εξαλείψει η επιστήμη ως ξένα στοιχεία και μη εναρμονιζόμενα με την ανθρωπότητα.

Από την άλλη, ο τεχνικός μετανθρωπισμός (technical posthumanism) επιθυμεί τη μετεξέλιξη του ανθρώπου από τη βιολογική ανθρωπότητά του στην αμιγώς τεχνική. Κατά τον τεχνικό μετανθρωπισμό, ο άνθρωπος είναι ένα ενδιάμεσο στάδιο στην εξέλιξή του έως να κατορθώσει να γίνει μηχανή και να εκπληρώσει έτσι την αποστολή του για αθανασία, αιωνιότητα και εποικισμό του διαστήματος. Ο δε κριτικός μετανθρωπισμός (critical posthumanism) δεν εστιάζει μόνο στον άνθρωπο αλλά βλέπει ολιστικά τόσο τον ίδιο τον άνθρωπο όσο και τη φύση ως ανάγκη για μετεξέλιξη πέρα από διχαστικούς δυϊσμούς, όπως σώμα/ψυχή, άνθρωπος/φύση ή ύλη/πνεύμα.

Κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των κινημάτων είναι η επίκληση στην ανθρώπινη αυτονομία. Ειδικότερα δε ο θάνατος συνιστά για αυτά προσβολή της ανθρώπινης ελευθερίας και προσωπικότητας, απόρροια ίσως και της χριστιανικής διδασκαλίας.

Στον αντίποδα κείται ο ψηφιακός ανθρωπισμός (digital humanism) ο οποίος υποστηρίζει τη χρήση της ψηφιακής, βιοεπιστημονικής και μηχανικής γνώσης για την ανθρώπινη ευδαιμονία με κέντρο πάντα τον άνθρωπο, την ανθρωπινότητα και την ανθρωπότητά του. Στο ίδιο μήκος κύματος εν γένει βρίσκεται και η ορθόδοξη θεολογία η οποία δεν θεωρεί τη σύγχρονη επιστήμη και γνώση a priori κακή. Αντίθετα, όταν αυτή υπερασπίζει τον άνθρωπο και τη φύση τότε δικαιολογεί αυτό για το οποίο υπάρχει. Κατά τη γνώμη μας, η προσπάθεια εξάλειψης του θανάτου με τεχνικά μέσα είναι εξ ορισμού ουτοπική. Ωστόσο, φανερώνει την ανθρώπινη οίηση (άμετρος συγκεκαλυμμένος φόβος του θανάτου) πως με τη δύναμη της επιστήμης μπορεί να λυθεί ακόμη και αυτό το πρόβλημα του θανάτου. Ακόμη όμως και να γινόταν αυτό, τότε ο άνθρωπος θα δημιουργούσε την οντολογική του φυλακή καταργώντας μια για πάντα την ελευθερία του προσώπου του. Εν τέλει, το διακύβευμα δεν (θα πρέπει να) είναι η αθανασία και η αιωνιότητα αλλά η ελευθερία. Η ζωή είναι συνυφασμένη οντολογικά με τον θάνατο, αφού αίτιος τόσο της ύπαρξης όσο και της ανυπαρξίας είναι ο ίδιος ο Θεός (Μάξιμος Ομολογητής). Χωρίς αυτή την οντολογική σύζευξη και ταυτόχρονη διάζευξη, δεν δύναται να υπάρξει ούτε η ελευθερία. Καταργώντας τεχνικά τον θάνατο, καταργείται και η ίδια η ζωή. Άλλωστε, ποια η αξία της ζωής αν δεν μπορεί ο άνθρωπος να τη θυσιάσει αγαπητικά και ελεύθερα και να μετέχει της θυσιαστικής αθανασίας και αιωνιότητας του Θεού και των άλλων ανθρώπων εντός του Μη Όντος; Χωρίς τον θάνατο πώς είναι δυνατόν να πονάς, να χαίρεσαι, να συμπονάς και να αγαπάς έως θανάτου; Αλλά και χωρίς τον θάνατο και τη φθορά πώς δύναται να υπάρξει πρόοδος; Προηγείται, μάλλον, η ελευθερία και έπεται η αθανασία και η αιωνιότητα. Η ελευθερία που σφυρηλατείται διαρκώς από την ανάγκη, το απρόσμενο και την απροσδιοριστία.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΡΟΔΟΝ

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο κ. Χρήστος Γκουνέλας είναι συγγραφέας του ωραίου βιβλίου:

Τεχνητή Νοημοσύνη, Αιωνιότητα και Αθανασία, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 2024

Η Μαρία η Αιγυπτία στο έργο του JACQUES LACARRIERE «Οι Ένθεοι»

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Ο Ζακ Λακαριέρ (Λιμόζ 1925 - Παρίσι 2005) είναι γνωστός ελληνιστής συγγραφέας με πολλά βιβλία-του να έχουν μεταφραστεί στην ελληνική γλώσσα, ενώ στη γαλλική ο ίδιος έχει μεταφράσει έργα των Άρη Αλεξάνδρου, Παντελή Πρεβελάκη, Κώστα Ταχτσή, Σπύρου Πλασκοβίτη, Στρατή Τσίρκα, Ανδρέα Φραγκιά, Γιώργου Σεφέρη, Οδυσσέα Ελύτη, Γιάννη Ρίτσου, Τίτου Πατρίκιου, Μαρίας Λαμπαδαρίδου – Πόθου. Τρία βιβλία του Λακαριέρ, αυτού του «ξένου» που εκτίμησε βαθιά τη φτωχική πλευρά του ελληνικού καλοκαιριού, αναφέρονται στην Ύστερη Αρχαιότητα (μέσα 2ου έως μέσα 8ου αιώνα), όπως εύστοχα έχει χαρακτηρίσει αυτή την περίοδο ο Πίτερ Μπράουν. Το πρώτο αναφέρεται στους Γνωστικούς της Αιγύπτου (εκδ. Χατζηνικολή. Αθήνα: 1975), ενώ το δεύτερο στον μοναχισμό και τους ερημίτες της Αιγύπτου, της Συρίας και της Παλαιστίνης στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες (Οι Ένθεοι. Χατζηνικολή. Αθήνα: 1977)· το τρίτο στην Μαρία την Αιγυπτία (Χατζηνικολή. Αθήνα: 1999). Υπάρχει κι ένα ακόμη, «Η σκόνη του κόσμου» (Χατζηνικολή. Αθήνα: 1999) που είναι ένας ύμνος στην ασκητεία και την αναζήτηση του Θεού. Η «Μαρία η Αιγυπτία», υπό μορφή μυθιστορήματος, αναπλάθει έναν ιστορικό μύθο, το βίο μιας πόρνης στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου η οποία έγινε αγία. Η Μαρία Λαμπαδαρίδου – Πόθου που μετέφρασε τη Μαρία την Αιγυπτία υποστηρίζει πως, «δεν ήταν τυχαίο που ο Ζακ Λακαριέρ σε ολόκληρο το συγγραφικό-του έργο αναζητούσε μια υπερβατική αλήθεια, μια μεταφυσική απόκριση, γέννημα και θρέμμα του δυτικού μηδενισμού αλλά και εραστής των ασκητικών οραμάτων και του θεϊκού παραληρήματος».

Στο βιβλίο του «Οι Ένθεοι» (8ο κεφάλαιο με τίτλο «Πιο κοντά στον ουρανό»), ο Λακαριέρ αφιερώνει τέσσερεις σελίδες στην περίπτωση της Μαρίας της Αιγυπτίας. Το παρακάτω απόσπασμα είναι σημαντικό διότι πέραν του θεολογικού – αγιολογικού ενδιαφέροντος έχει και ιστορικό, από τη «σκοπιά της ιστορίας των θρησκειών» όπως γράφει ο συγγραφέας.

«Στις αρχαίες κιόλας κοινωνίες γνωρίζουμε πως μια γυναίκα είχε δύο μόνο τρόπους να υπηρετήσει ή να προσεγγίσει τους θεούς: με την παρθενία ή την ιερή πορνεία. Και στη μία και στην άλλη περίπτωση, είτε πρόκειται για εντελή διατήρηση (παρθενία) ή για εντελή σπατάλη (πορνεία) της σεξουαλικής ενέργειας, ο δρόμος οδηγεί έξω από τον ανθρώπινο κόσμο, προς τους θεούς και αργότερα προς το Θεό. Η αγία Μαρία η Αιγυπτία είναι συνεπώς μια αρκετά καθαρή περίπτωση ιερής πόρνης του χριστιανισμού. Επίσης, ο συγγραφέας του βίου-της (που έχει γραφτεί κατά πάσα πιθανότητα στις αρχές του 6ου αιώνα και που για πολύ καιρό τον απέδιδαν, λανθασμένα, στον πατριάρχη Ιεροσολύμων Σωφρόνιο) έχει ακολουθήσει τέλεια αυτή τη λογική φορτώνοντας στη Μαρία την Αιγυπτία όλες τις αμαρτίες της γης. Στο υπερβολικό σφάλμα αντιστοιχεί η υπερβολική μετάνοια: μ’ άλλα λόγια, όσο περισσότερο μπορεί να απομακρύνεται κανείς από το Θεό προς μια κατεύθυνση, τόσο περισσότερο μπορεί να τον πλησιάσει προς άλλη κατεύθυνση. Όμως ας μην ανησυχεί ο αναγνώστης: όλα τα σεξουαλικά κατορθώματα που αποδίδονται στην Μαρία την Αιγυπτία είναι πιθανόν εξίσου μυθικά όσο και στην έρημο τα ασκητικά της κατορθώματα. Επί δεκαεφτά χρόνια που έζησε στην Αλεξάνδρεια η Μαρία δίνονταν σε κάθε επισκέπτη από αγάπη για το βίτσιο και μόνο και μόνο για προσωπική-της ηδονή».

Tη μεταστροφή της Μαρίας της Αιγυπτίας, ο Λακαριέρ την καταγράφει ακολουθώντας τη συναξαριακή παράδοση. Εκείνο που, εδώ, αξίζει να αναφέρω είναι δύο ακόμη αποσπάσματα:

«Δεκαεφτά δύσκολα χρόνια όπου η απόχτηση της αρετής και η πάλη ενάντια στους εγκόσμιους πειρασμούς είναι αγώνας καθημερινός ενάντια στις αναμνήσεις της σάρκας, των απολαύσεων και των ηδονών του παρατημένου κόσμου».

«Όμως, χάρη στις νηστείες και τις προσευχές-της, η Μαρία ξεπερνάει τις επιθυμίες-της κι αποχτάει τόση αρετή ώστε η έρημος γίνεται γι’ αυτήν τόπος θαυμάτων: περπατάει πάνω στα νερά του Ιορδάνη, ανεβαίνει στους αιθέρες καθώς προσεύχεται, συζητάει με τα ζώα, τρέφεται με ψωμί που της εξοικονομεί η Θεία Πρόνοια. Όταν ο Ζώσιμος, αφού την εγκαταλείψει, ξαναγυρίσει την επόμενη χρονιά για το ραντεβού που του είχε ορίσει στην όχθη του ίδιου του ξεροπόταμου, θα δει το σώμα της αγίας ξαπλωμένο κατάχαμα “με τα χέρια σταυρωμένα και το πρόσωπο στραμμένο προς ανατολάς”».

Επίσης, σημαντική είναι η επισήμανση του Λακαριέρ: 

«Η αγία Μαρία δεν υπήρξε η πρώτη γυναίκα που έφυγε για την έρημο. Ήδη στην Αίγυπτο, εκτός από τις μοναχές που ζούσαν μαζί στα μοναστήρια που είχε ιδρύσει ο Παχώμιος, ο Θεόδωρος κι ο Χενούτης, υπήρχαν και γυναίκες αναχωρήτριες». 

Η περίπτωση της Απολλωνίας της Συγκλητικής, που τελείωσε τη ζωή στην έρημο της Σκητίας ντυμένη άντρας, κοντά στον Μακάριο τον Αρχαίο και της Αθανασίας, είναι χαρακτηριστικές του «αρετολογικού» είδους του ερημητικού μοναχισμού των πρώτων χριστιανικών χρόνων.

Η αγία Μαρία η Αιγυπτία σε ρωσική εικόνα του 18ου αιώνα. ΠΗΓΗ: Wikipedia