Ισίδωρος Ζουργός: ανθρωποκεντρικός... ανταμοίβει τον αναγνώστη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε κάθε σελίδα των βιβλίων του!!!

«Σ’ αυτή τη ζωή, δεν ξέρω, στην άλλη, υπάρχει μια πεταλούδα που ρίχνει τη σκιά της πάνω μας και μας προστατεύει απ’ το πολύ φως, μπες κάτω απ’ τη σκιά της και τρέξε, έξω ο ήλιος είναι βασανιστικός, έχει σκαμπίλια έξω στον ήλιο, πάτημα στα δάχτυλα, φόβο, ενοχές…».

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ. (2005). Στη σκιά της πεταλούδας. Αθήνα: Πατάκη, σ. 152.

«Όπως το έχω ξαναπεί, τα ταξίδια δίχως τον Οδυσσέα δεν έχουν τέρατα, ούτε θεούς, ούτε όμορφες νύμφες που σε αιχμαλωτίζουν με τα χάδια τους…».

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ. (2025). Χάλκινα κατώφλια. Αθήνα: Πατάκη, σ. 460.

Led Zeppelin

ΠΗΓΗ: Austin City Limits

Στην οδό Αριστοτέλους, κάπου στα 1984, φοιτητής, στο υπόγειο του βιβλιοπωλείου Μπαρμπουνάκη, αγόρασα τα Τραγούδια των Led Zeppelin, σε μετάφραση Γιώργου Θεοφίλου. 100 δραχμές· η τιμή ακόμη βρίσκεται στην πρώτη λευκή σελίδα του βιβλίου. Το βιβλιαράκι αυτό είχε εκδώσει ο Οργανισμός Βιβλίου ΜΠΑΡΜΠΟΥΝΑΚΗΣ, στη Θεσσαλονίκη το 1980.

Το διαβάζω και συγκινούμαι!

Το «Αυτοβιογραφικό. Ανάμεσα στην Ιστορία, την Φιλολογία, την Θεολογία» είναι το αυτοβιογραφικό έργο του πανεπιστημιακού διδασκάλου μου κ. Αθανασίου Ε. Καραθανάση. Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κυριακίδη. Το βιβλίο σκιαγραφεί την πνευματική και ακαδημαϊκή πορεία του, συνδέοντας τους τρεις αυτούς βασικούς επιστημονικούς και θεματικούς άξονες της ζωής του, την Ιστορία, τη Φιλολογία και τη Θεολογία.

Νιώθω βαθιά συγκίνηση που το διαβάζω -δεν κρύβω πως δακρύζω- καθώς η σχέση μου με τον διδάσκαλο Αθανάσιο Ε. Καραθανάση, στα φοιτητικά μου χρόνια στη Θεολογική Σχολή ΑΠΘ (προπτυχιακές, μεταπτυχικές και διδακτορικές σπουδές μαζί του· υπήρξε Σύμβουλος Καθηγητής στις μελέτες μου για τον Αθανάσιο Πάριο και τον Ευγένιο Βούλγαρι), δεν βασίστηκαν μόνο στην αληθινή μετάδοση της γνώσης και του ήθους, αλλά και στην ανθρώπινη σχέση μου μαζί του, η οποία μέχρι σήμερα παραμένει ανεξίτηλη. Α.Ι.Κ.

Στα αυτοβιογραφικά που ακολουθούν γράφω τα κυριότερα σημεία του βίου μου, από την γειτονιά μου, τις σπουδές μου στην Θεσσαλονίκη και στην αλλοδαπή τα πρόσωπα που σημάδεψαν την σταδιοδρομία μου, τους χώρους των σπουδών και ερευνών μου, τα χρόνια της διδασκαλίας μου, όλα ανάμεσα στην Ιστορία, την Φιλολογία, την Θεολογία, με επίκεντρο την Θεσσαλονίκη. Στο δεύτερο μέρος παραθέτω την βιβλιογραφική μου παραγωγή, με την ελπίδα ότι θα είναι χρήσιμη στους νεώτερους ερευνητές, θεωρώ, ας μου επιτραπεί να ειπώ, ότι όσα περιέχονται σ᾽ αυτήν είναι γραμμένα με συνείδηση αγάπης για την Πατρίδα και τον άνθρωπο.

Ο Αθανάσιος Καραθανάσης γεννήθηκε το 1946 στο Βόλο. Είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής (1969), πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Iνστιτούτο Bυζαντινών και Mεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας (1969-1972), στη Σορβόννη (Paris IV) και στην Ecole Pratique des Hautes Etudes (1979-1981). Το 1985, έγινε πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και διδάκτωρ των ίδιων σχολών το 1975 και 1987 αντιστοίχως. Είναι υπότροφος της Ακαδημίας Αθηνών. Έλαβε μέρος σε επιστημονικά Συνέδρια, εντός και εκτός Ελλάδος. Από το 1969 έως το 1972 διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης-ερευνητής στο Eλληνικό Iνστιτούτο Bενετίας και από το 1974 έως το 1987 Eρευνητής του I.M.X.A. Tο 1984, εξελέγη υφηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1988 εξελέγη επίκουρος καθηγητής του Tμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Aθηνών και από το 1989 αναπληρωτής Καθηγητής της Iστορίας του Eλληνικού Πολιτισμού στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το 1992, εξελέγη καθηγητής του ιδίου Πανεπιστημίου στο γνωστικό αντικείμενο της Iστορίας του Eλληνισμού. Διδάσκει στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (Tμήματα Eλληνικής Φιλολογίας και Iστορίας - Eθνολογίας), καθώς και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Παιδαγωγικά Τμήματα). Tο 1999, εξελέγη Πρόεδρος του Tμήματος Ποιμαντικής και Kοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του A.Π.Θ. Είναι παντρεμένος με την Eλένη-Aιμιλία Παπαεμμανουήλ και έχει δύο κόρες.

Τα αδύνατα ζητά η ποίηση

«Ας δεχθούμε πως η δομή του κόσμου
είν’ ένας κώνος, που απ’ τη βάση ως την κορφή του
διατρέχεται από μια γραμμή σπειροειδή.

Ο άνθρωπος του οιδιπόδειου αινίγματος
ξεκινά την αυγή, πάνω στ’ αχνάρια της γραμμής,
με τα τέσσερα πόδια. Στα μισά του δρόμου
στυλώνεται στα δυο του, για να ιδεί κατάματα
τον ήλιο του λαμπρού μεσημεριού.
Και το βράδυ φθάνει στην κορφή του κώνου,
σέρνοντας τώρα το τρίτο του ποδάρι,
έτοιμος ν’ αντικρίσει τη μεγάλη δύση.

Αλλ’ έμεινε ατελής του αινίγματος η λύση.
Παραλείφθηκε η εκδοχή της τελευταίας
οριζοντιώσεως. Κι ακόμα η αλληγορία
του λίκνου και του φέρετρου, που ήσαν δεμένα
στις δυο άκρες της σπειροειδούς γραμμής του κώνου.

Ο κόσμος θα μπορούσε να ’ναι κι ένας κύβος,
σαν εκείνον του Καίσαρος, που «ερρίφθη» στο Ρουβίκωνα.
Κι ακόμα θα μπορούσε να ’ναι κι ένας κύκλος,
όμοιος με το αλώνι του Διγενή Ακρίτα.

Το σχήμα του στερνά ο καθείς ανακαλύπτει,
κατά τον κόσμο που στη φύση του ταιριάζει.

Είναι άνθρωποι τετράγωνοι, ίσιοι ή τεθλασμένοι,
που βολεύονται μέσα στο περίγραμμά τους.
Κι είναι άλλοι πρηνείς και πεπλατυσμένοι,
που αρκούνται «μετριοφρόνως» σε μια τάβλα.

Όμως, εγώ επιμένω στου μεγάλου κώνου
το πολυσήμαντο σχήμα, όπου σ’ έναν κύκλο
αλλεπαλλήλων ενιαυτών, τα βήματά μου
οδηγηθήκαν με περίσκεψη προς την κορφή του,
ανάμεσ’ απ’ άνθη, πέτρες και σκιές θανάτου.

Στέκομαι τώρα στο στερνό σκαλί της σπείρας
κι αναμετρώ τα στάδια της μακράς πορείας μου.
Θα ’ναι μάταιο το χέρι μου να υψώσω,
αφού δε βλέπω να μου απλώνεται άλλο χέρι.

Όσοι γνωρίζανε πως στην κορφή του κώνου
του υποχθονίου πυρός έχασκε ο αρχαίος κρατήρας,
ήδη μπορούνε να εξηγήσουν την προτίμησή μου
προς το υπερούσιο σχήμα του μεγάλου κώνου.

Καθώς πια δεν υπάρχει ανάληψη στους ουρανούς,
μου αρκεί το έσχατο πήδημα του Εμπεδοκλέους».

Γ. Θ. ΒΑΦΟΠΟΥΛΟΣ. (1977). «Ο Μεγάλος Κώνος», στο: Τα Επιγενόμενα. Θεσσαλονίκη, σσ. 31-32.

Αργά τα μεσάνυχτα, πάνω στο γραφείο μου είχα τον Οιδίποδα του Σοφοκλή κι η ματιά μου έπεσε πάνω στο Αίνιγμα της Σφίγγας, το οποίο κατάφερε κι έλυσε ο γιός του Λάιου και της Ιοκάστης πριν μπει στη Θήβα. Ευθύς αμέσως, στο νου μου, ήρθε το παραπάνω ποίημα του Γ. Θ. Βαφόπουλου. Α.Ι.Κ.

Μόνο βινύλιο!!!

ΠΗΓΗ: RetroForge - Θέμα

Στη δισκοθήκη αίφνης πρόσεξα, σε χρόνο ενεστώτα, έναν παλιό δίσκο. Ο καιρός που τον αγόρασα ήταν φοιτητικός, από το κατάστημα του Άκη, επί της οδού Αγίου Δημητρίου -αν καλά θυμάμαι- στη Μητέρα Θεσσαλονίκη. Το παίξιμο του δίσκου στο πικάπ αντηχεί απειρόλογη μουσική. Χαρά της ανοιξιάτικης βραδιάς που πλησιάζει, με τα ηχεία στη διαπασών! Α.Ι.Κ.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ: Για τα επεισόδια που σημειώθηκαν κατά τη «ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ» της Θεσσαλονίκης

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Όπως είναι γνωστό, και φέτος μεταξύ 27 Μαρτίου και 4 Απριλίου διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη σειρά εκδηλώσεων, με πρωτοβουλία του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, αφιερωμένη στην Πίστη, την Παράδοση και στον Πολιτισμό. Οι εκδηλώσεις αυτές υπό τον τίτλο «Λατρευτική Εβδομάδα», πραγματοποιούνται σε Ιερούς Ναούς και άλλα σημεία της πόλης μας, συνδέοντας τη βυζαντινή κληρονομιά της πόλης με σύγχρονες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης, εμπνευσμένης από τη μυσταγωγική ατμόσφαιρα των ημερών.

Δυστυχώς, μια ομάδα «πιστών», αγνοώντας ή χαλκεύοντας τη διδασκαλία της Εκκλησίας και εμφορούμενοι από την εσφαλμένη πεποίθηση ότι οι ιεροί ναοί «βεβηλώνονται» όταν φιλοξενούν μη λειτουργικά θρησκευτικά ακούσματα και ευρύτερα καλλιτεχνικά δρώμενα, αμαύρωσαν ορισμένες από τις εκδηλώσεις αυτές, με εκφράσεις μίσους και εμπάθειας κατά των διοργανωτών. Μάλιστα, δεν ολιγώρησαν εντός του Ιερού Ναού των Δώδεκα Αποστόλων να εκτοξεύσουν συνθήματα οπαδικής έμπνευσης και σε άλλη περίπτωση να ξεστομίσουν επαίσχυντες ύβρεις εναντίον του μακαριστού συναδέλφου μας Χρυσόστομου Σταμούλη, στη μνήμη του οποίου ήταν αφιερωμένο φέτος το σύνολο των εκδηλώσεων.

Τα μέλη του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, φρονούμε ότι τα θλιβερά αυτά γεγονότα δεν εκφράζουν τη χριστιανική πίστη, δείχνουν έλλειψη εκκλησιαστικού ήθους και σκανδαλίζουν τους συμπολίτες μας που αποζητούν «παρ’ ημίν» λόγο ελπίδας, ενότητας και συμφιλίωσης.

Επιπλέον, θεωρούμε ότι ο Τοπικός Επίσκοπος, ο Παναγιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος, έχει αποδείξει με πολλούς τρόπους στο διάστημα που διακονεί το ποίμνιο της Θεσσαλονίκης, ότι είναι πρόθυμος να συνομιλήσει με οποιονδήποτε για οποιοδήποτε ζήτημα σχετίζεται με την ταυτότητα, το πολίτευμα και την αποστολή της Εκκλησίας στην ιστορία και το παρόν. Θα μπορούσαν λοιπόν οι αυτόκλητοι «σωτήρες της Εκκλησίας» να συζητήσουν μαζί του και να εκφράσουν τις επιφυλάξεις και τις αντιρρήσεις τους, αντί να ασχημονούν απέναντι στο ευαγγελικό κήρυγμα της αγάπης για κάθε συνάνθρωπο.

Με την παρουσία της στον κόσμο, η Εκκλησία παρηγορεί, αγκαλιάζει, αγιάζει, λυτρώνει, συγχωρεί και προσεύχεται για όλους – ακόμα και κυρίως για τους υβριστές και τους διώκτες της. Φέρει τον Σταυρό του Μαρτυρίου και μαρτυρεί την Αλήθεια «παντί τω αιτούντι», με την πραότητα και την ταπείνωση του ιδρυτή της (Α΄ Πέτρ. 3:15) – και όχι με θορυβώδεις επιδείξεις «ευσέβειας», πνευματικές προγραφές και ύβρεις, που στρεβλώνουν την διδασκαλία της και φανερώνουν φαρισαϊκή έπαρση.

ΠΗΓΕΣ:

• ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ
• Η Τέχνη του Θεολογείν

Αυτά τα θλιβερά γεγονότα θυμίζουν αντίστοιχα γεγονότα που συνέβησαν στην Ροτόντα, όταν τη Δεύτερα (30 Οκτωβρίου του 1995) «η Ένωση Πολιτών Θεσσαλονίκης είχε προγραμματίσει μια συναυλία αυτοσχεδιαζόμενης τζαζ με έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της στην Ελλάδα, γέννημα θρέμμα της πόλης, τον Σάκη Παπαδημητρίου και μια νέα εκπληκτικής καθαρότητας και μεγέθους φωνή, την Γεωργία Συλλαίου». Τότε, ως υπεύθυνος εκδόσεων, εργαζόμουν στον εκδοτικό οίκο Univrrsity Studio Press, επί της οδού Μελενίκου και ήμουν αυτόπτης μάρτυρας βάρβαρων επεισοδίων και σπασίματος του πιάνου του Σάκη Παπαδημητρίου. Δύο χρόνια αργότερα (1997), με αφορμή τα παραπάνω γεγονότα, από τον εκδότη του Univrrsity Studio Press, τον αλησμόνητο Ανδρέα Μιχάλη, κυκλοφόρησε το ωραίο βιβλίο: Η Ροτόντα στον «κύκλο με την κιμωλία». Είχα την τύχη και τη χαρά να παρακολουθήσω από κοντά την εν λόγω έκδοση αλλά και την έκδοση δύο βιβλίων του Σάκη Παπαδημητρίου: Εισαγωγή στην Τζαζ & Σκέψεις για τη Σύγχρονη Μουσική και Leonard Bernstein: Τζαζ και Κλασική, "δυτικές συνοικίες", παραπομπές και συνειρμοί Στα Μικροπράγματα, ο Άρης Δημοκίδης γράφει για: εκείνη τη ματ(αι)ωμένη συναυλία Α.Ι.Κ.

Πόσο έχω επιθυμήσει / ότι διψάμε ακόμα!!!

ΠΗΓΗ: Ελληνικό Τραγούδι

ΠΗΓΗ: Sokratis Malamas Official

Drive - Heartbeat City

ΠΗΓΗ: TheCarsOfficial

ΠΗΓΗ: TheCarsOfficial

Εικόνες και μουσική της χρυσής δεκαετίας του '80, νύχτες Νοεμβρίου στη βροχερή τότε Μητέρα Θεσσαλονίκη!!! Α.Ι.Κ.

H Αναστασία Γκίτση είναι «Η ποιήτρια της Εβδομάδας»

Δευτέρα ως Παρασκευή στις 07:00 και 19:00 και το Σ/Κ στις 19:00.

Η εβδομάδα από 8/9/2025 έως 14/9/2025 είναι αφιερωμένη στην ποιήτρια Αναστασία Γκίτση.

Η Αναστασία Γκίτση γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη. Εκπαιδευτικός Μέσης Εκπαίδευσης με μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (Chambésy/Ελβετία). Έχει δημιουργήσει το καλλιτεχνικό τρίπτυχο Sygorma όπου ποίηση, εικαστικά, μουσική και νέες τεχνολογίες αλληλοπεριχωρούνται κι εναρμονίζονται. Άρθρα, μελέτες, μεταφράσεις και ποιήματά της έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους, εφημερίδες, περιοδικά, ανθολογίες. Από το 2024 επιμελείται το Poetry Black Box στην Δ.Ε.Β.Θ. Στο θέατρο έχουν μεταφερθεί μονόλογοί της από την ομάδα Contact Ensemble και ποιήματά της από τις ομάδες Trickortreat, Persona non grata, Griechischer Kunstclub Nürnberg e.V και Global Art Nürnberg e.V. Συμμετέχει σε πειραματικά projects και Ιnternational Festivals Poetry (Ελλάδα-Αγγλία-Γερμανία) με video poems και συντονίζει διαδραστικές και μουσικοποιητικές επιτελεστικές αναγνώσεις.

ΠΗΓΗ: ΕΡΤ

Ντελβέδες και κατεδαφιστές: “σωτήρες του έθνους”

«Και πρώτα πρώτα έπρεπε ν’ αναστήσουμε την εθνική οικονομία μας· άλλοι χαντακώσανε το βιός του κοσμάκη κι οι ίδιοι, οι φουκαράδες, οι ξετιναγμένοι, έπρεπε να πληρώσουνε το μάρμαρο. Και τότε, ως του θαύματος! Νάσου τοι οι δοσίλογοι της κατοχής, που μεταβαφτιστήκανε σε “σωτήρες του έθνους”, σάματις ο ντελβές να γίνεται ποτέ καϊμάκι κι οι κατεδαφιστές, πρωτομάστοροι. Μα, ως πρωτομάστοροι έπρεπε να την τηλώσουνε πρώτα οι ίδιοι τους και να σταθούνε στα ποδάρια τους. Κι έτσι, γεμίσαν τ’ αντερίτσι τους χάφτοντας με τα χρυσά κουτάλια τα “σχέδια Μάρσαλ” και τα λοιπά αποτρόπαια που συμβαίνανε σ’ αυτό τον έρμο τόπο, αυτόν που τον κατάντησαν αυτοί οι κακούργοι, οι ανά τους αιώνες ξετσίπωτοι, σπεκουλαδόροι σε σωστό κωλοχανείο. Αυτοί, λοιπόν, οι μπάσταρδοι, οι κατοχικοί λεχρίτες και οι προπολεμικές οι μαστοράντζες, αυτές οι γενεές γενεών βδέλες, που καταπίνανε το αίμα του κοσμάκη, βρήκανε, επιτέλους, πως θα στομώνανε το ταμάχι τους και πετάγανε ένα κόκαλο στο δύσμοιρο, ας πούμε, πρόσφυγα και του τρώγανε λάχανο το οικοπεδάκι του της “πρόνοιας”. Και μόλις σήκωναν ταμπέλα “πωλούνται διαμερίσματα”, βάζανε τους άστεγους, τους φουκαράδες στην αράδα και “ένας ένας, μη σκουντιέστε”, τους πούλαγαν τα μελλοντικά μεγαλουργήματά τους· κάτι σκατοδιαμερίσματα, που να ‘ρθει η ώρα σου να πεθάνεις εκεί μέσα κι άλλο να μη σκέφτεσαι, εξόν απ’ τη βλαστήμια και το βρισίδι, που θα σου ρίξουν τα κοράκια, μιας κι έπρεπε να σε βγάλουν στα όρθια μες στην κάσα σου, αφού που να χωρέσεις να περάσεις ξαπλωτός από ΄κείνους τους, μισό, κι ούτε μέτρο, διαδρόμους;»

ΤΟΛΗΣ ΚΑΖΑΝΤΖΗΣ. (1989). «Η Δροσούλα», στο: Το τελευταίο καταφύγιο. Αθήνα: Νεφέλη, σσ. 41-42.

Από τα καλύτερα διηγήματα που έχω διαβάσει είναι Η Δροσούλα του Τόλη Καζαντζή. Με ουκ ολίγες αναφορές στον Βασίλη Τσιτσάνη της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας αλλά και στην ταβέρνα «Τα Κούτσουρα του Δαλαμάγκα», η οποία βρίσκονταν στην οδό Νικηφόρυ Φωκά 18, στη διασταύρωση με την Τσιμισκή. Α.Ι.Κ.

ΠΗΓΗ: Vassilis Tsitsanis

Εικόνες Μητέρας Θεσσαλονίκης

Μητέρα έλεγε τη Θεσσαλονίκη το πιστό τέκνο της Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης. Κι αν σήμερα ζούσε, μαζί με τον Γιώργο Ιωάννου, και οι δύο τους θα έγραφαν πεζογραγραφήματα εν έτει 2025· με αφορμή τις δύο φωτογραφίες από τον πρωινό καφέ του φίλου Τάσου που ζει στη Θεσσαλονίκη. Τον ευχαριστώ. Α.Ι.Κ.

Ο Κωστής Μοσκώφ στην Αίγυπτο

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Για να κάνεις εξωτερική πολιτική και μέσω αυτής να διαφυλάττεις την μακραίωνη πολιτισμική κληρονομιά σου χρειάζονται κότσια, για να μην πω τίποτε άλλο… εις την ηρωικήν Ποντιακήν διάλεκτον. 

Στην Αίγυπτο και στη Μονή Σινά σώζεται ο Ελληνισμός, στην τρίσημη διαχρονία του: Αρχαιότητα – Βυζάντιο - Νέος Ελληνισμός. Από το 1989 έως και το θάνατό του (1998) ο κοσμοπολίτης Κωστής Μοσκώφ -είναι γνωστός σε λίγους κι όχι σε πολλούς- έδρασε ως Μορφωτικός Σύμβουλος της Ελληνικής Πρεσβείας στην Αίγυπτο. Ανέδειξε το έργο του Αλεξανδρινού ποιητή Κ. Π. Καβάφη, και ως εκπρόσωπος του Ιδρύματος Πολιτισμού στη Μέση Ανατολή πραγματοποίησε μεταφράσεις και εκδόσεις Ελλήνων λογοτεχνών στην αραβική γλώσσα. Αυτός ήταν ο Έρωτάς του με την «καθ’ ημάς Ανατολή». Αυτός ήταν ο αληθινός πατριωτισμός του, έκφραση Έρωτα όπως έλεγε ο Φίλιπ Σέρραρντ. Η πατρίδα του, ολάκερος ο Οικουμενικός Ελληνισμός, αγαπημένο του πρόσωπο, λαχτάρα του! Αυτή ήταν η ρωμιοσύνη του. Έλλην και Ρωμιός, με την ιδιαιτερότητα του γόνου της Μητέρας Θεσσαλονίκης, ήταν ο Κωστής Μοσκώφ. Με την παρουσία του στην Αίγυπτο άφησε ανεκτίμητη προίκα. Οι σημερινοί Ελλαδίτες πολιτικάντηδες την αγνοούν. Εξού και το ένα μετά το άλλο χαστούκι που τρώνε για τη Μονή Σινά.

«Στην Αίγυπτο είναι διαφορετικά. Δηλαδή δε μου δίνεται η ευκαιρία να βοηθήσω όσο θέλω. Προσπαθείς να διοχετεύσεις, να γνωρίσεις τον αιγυπτιακό κόσμο, που είναι ένας κόσμος που έχει αναπτύξει επίσης μεγάλο πολιτισμό. Ποια είναι η δυνατότητα του ελληνικού πολιτισμού; Κι αυτοί έχουν αναπτύξει πολιτισμό, είπαμε. Ο ελληνικός όμως είναι ότι τις δομές που γνωρίζουμε, που βρίσκουμε, δεν τις δεχόμαστε. Τις αλλάζουμε. Πολεμάμε να τις αλλάξουμε. Κάποτε πετυχαίνουμε, κάποτε αποτυχαίνουμε. Κι όταν δεν τα καταφέρουμε, την αποτυχία μας την κάνουμε υψηλού επιπέδου λόγο, το οποίο σημαίνει τραγωδία. Η τραγωδία έτσι γεννιέται. Τραγωδία είναι η έκφραση της αποτυχίας του ανθρώπου στη ζωή. Έκφραση με πολύ υψηλό τρόπο. Λοιπόν, αυτό για μένα είναι η ουσία του ελληνισμού, η αγωνιστική στάση της ζωής και αυτό προσπαθώ να διοχετεύσω. Δηλαδή, μέσα από τον ελληνικό πολιτισμό, πως θα κάνουμε ελληνική ποίηση, βασικά, ελληνική λογοτεχνία, τα γράμματα τα ελληνικά, τα μαθήματα, αρχαιολογία. Αυτός είναι ο κρυμμένος και ο απώτερος στόχος. Αυτό το λέω βέβαια χωρίς καμία διάθεση ηγεμονική. Δηλαδή δε νομίζω ότι είμαστε οι καλύτεροι, απλώς είναι η ιδιαιτερότητά μας. Κι εκείνοι έχουν να μας δώσουν. Τι έχει να μας δώσει ο αραβικός κόσμος, το Ισλάμ; Το να ξέρομε ότι οι δομές δεν νικιούνται πάντα. Ότι κάποτε είναι πιο δυνατές απ’ τον άνθρωπο και να ξέρουμε ν’ αποδεχόμαστε την αποτυχία μας με το κεφάλι ψηλά και με χαμόγελο. Αυτό δεν το κάνει ο Αιγύπτιος; Μεσ’ στη φτώχεια είναι. Η φτώχεια δεν γίνεται ποτέ δυστυχία, χαμογελάνε. Έχω κάτι ελληνοκεντρικό από την άποψη ότι ανακαλύπτω ότι, αυτό το τελευταίο είναι η ουσία του ελληνισμού. Είναι η ουσία μας. Το βλέπω ως προσφορά προς τον άλλον γενικά».

ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΣΚΩΦ. (1997). Στα Όρια του Έρωτα και της Ιστορίας. Θεσσαλονίκη: Ιανός, σσ. 95-96.

Ο Κωστής Μοσκώφ ήταν ο αγαπημένος «χαουάγκα» των Αιγυπτίων, ο άλλος με διαφορετική εθνική ταυτότητα. Ήταν ο συγγραφέας της Σάρκας Σου Όλης

H Ελλαδική Αντιπροσωπεία, στην Αίγυπτο, με απανωτές αποτυχίες. Το ομολογούν και οι ίδιοι. 

Υ.Γ. Στο τέλος θα μείνουμε με την ευχή «Στο Σινά θα ανεβώ», που αρκετοί συνάδελφοι θεολόγοι μαθαίνουν να τραγουδάνε στα σχολιαρόπαιδα του Γυμνασίου για να γλυτώσουν από τις δύσκολες ερωτήσεις τους.

Με αφορμή τα θέματα στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία των Πανελλαδικών Εξετάσεων

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Δεν ήταν μόνο η δημιουργικότητα που, χθες, είχε την τιμητική της στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας –γι’ αυτή παραπέμπω εδώ και εδώ (δύο εξαιρετικά βιβλία, στο δεύτερο ο συγγραφέας του αφιερώνει τρία ολόκληρα κεφάλαια σ’ αυτή)- ήταν και η «εξαίσια αστική μας κοινωνία» από το «για ένα φιλότιμο» του Γιώργου Ιωάννου. Με αφορμή το ελαφρώς διασκευασμένο απόσπασμα –τι κατάντια κι αυτή να διασκευάζεται ένα τόσο απλό στη γλώσσα μας λογοτεχνικό διαμάντι, από τα πολλά που έχει γράψει ο Ιωάννου- αποκαλυπτικά όσα γράφει ο Θωμάς Κοροβίνης στον «αδερφό» Γιώργο Ιωάννου.

«Πού είσαι μάγκα μου, να δεις τί γίνεται τώρα. Κέντρα διερχομένων έτι υφιστάμενα… Κομπλεξικές μουστόγριες ακλόνητες με διακριτικά. Κατά πού βόσκει ο Μαχάων; Η Ομόνοια χωρίς ομόνοια. Και χωρίς αναγνωριστικά. “Παυσίλυπος ην ο τόπος”[1] Στον καιρό σου… Όσο αναπνέω θα υποστηρίζω τη μνήμη σου, τη μνήμη μιας καρδιάς που δεν παράδωσε τα κλειδιά της στο έλεος των κατσιαπλιάδων. Η μπόχα της απάτης σιγοτρώει και τις τελευταίες αντιστάσεις. Κατά πού βαδίζουμε; “Έτσι θα ‘ναι και τότε”[2]. Βραβεία ειρήνης για τους σφάχτες των λαών και νόθα Νόμπελ. Η διεθνής των κατεργάρηδων, ο δαίμων της αλητείας, συχνά κι η Αγία Έδρα ευλογούν: “Pax vobis”. Ειρήνη, έλεος κι εγκώμια για τους θεομπαίχτες, τους βανδάλους κι “αυτούς που αρπάξανε το ψίχουλο απ’ του σπουργιτιού το στόμα”[3], καθώς είχε στην ώρα του φωνάξει ο Ελύτης. Συχνή εμφάνιση χαμερπών λαοπλάνων δίκην εκστατικών προφητών. Τους ψηφίζουν. Τους χειροκροτούν. Τους κάνουνε ταγούς και καίσαρες. Γκουρού. Αποφεύγονται τα Γυμνάσια. Αποθεώνονται τα Γυμναστήρια. Γεμίσαμε εξυπνάκηδες. Θρίαμβος ημιμάθειας. Γενεά Πολυτεχνείων, στα πράγματα. Πρώην μαοϊκοί, νυν σινιέ. Παπα-ροκάδες. Μεγάλος αδελφός Μίκης ενδίδει σε λούστρα εποχής. Άλλοι φωτισμένοι αδελφοί, της κακομοίρας. Καίγονται, όλα σιγοκαίγονται σ’ αυτή την “Εύφλεκτη χώρα”[4]».

Ο Ιωάννου, παρότι από το 1971 έζησε στην Αθήνα, στο έργο του, η γενέτειρά του Θεσσαλονίκη «δεν είναι “πλαίσιο” ή περιβάλλον, αλλά κεντρικός ήρωας. Ένας ήρωας που ο συγγραφέας Ιωάννου τον παρακολουθεί προσεκτικά να μεταλλάσσεται, να ξεφεύγει, να μαγεύει και να μαγεύεται, να εντάσσεται τελικά στην κατηγορία των ηρώων που οι συγγραφείς τους τούς ερωτεύονται θανάσιμα», γράφει ο Χεκίμογλου σε δημοσιεύμά του στην εφ. Θεσσαλονίκη (24.9.1992)· το εν λόγω δημοσίευμα, με τίτλο: «Τα ξόρκια που πολέμησε ο Γ. Ιωάννου», στο: Ευάγγελος Α. Χεκίμογλου, Θεσσαλονίκη. Τουρκοκρατία & Μεσοπόλεμος. Κείμενα για την Ιστορία και την Τοπογραφία της Πόλης, εκδ. University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1995, σσ. 371-375.

[1] «Παυσίλυπος γαρ ο τόπος». Φράση του Ιωάννου· «Ομόνοια 1980».

[2] Τίτλος πεζογραφήματος του Ιωάννου· «Καταπακτή».

[3] Ποιητική φράση του Ελύτη.

[4] Τίτλος άρθρου και συλλογής άρθρων του Γιώργου Ιωάννου.

ΘΩΜΑΣ ΚΟΡΟΒΙΝΗΣ. (2005). Θεσσαλονίκη 2003 – Ρεπορτάζ. Γράμμα στον αδελφό Γιώργο Ιωάννου που λείπει είκοσι χρόνια στην καταπακτή. Θεσσαλονίκη: Μυγδονία, σσ. 28-29.

Της...

Ανοιξιάτικο - χειμωνιάτικο βραδινό, κάνοντας τον περίπατό μου στο λιμενοβραχίονα, συνάντησα μια φίλη των φοιτητικών χρόνων. Διαβάτης και σύ, με ρώτησε. Ναι, της απάντησα, όπως κάποτε στην παραλιακή οδό στη Μητέρα Θεσσαλονίκη... Περπατήσαμε μαζί για κάμποση ώρα και θυμηθήκαμε αξέχαστες συναυλίες του Νίκου Παπάζογλου... Αύριο είναι απεργία, μου θύμισε. Θα απεργήσεις; Χαράτσι, της απάντησα. Πηγαίνεις συχνά στη Θεσσαλονίκη, με ρώτησε. Πριν λίγες βδομάδες ήμουν και περπάτησα την Αριστοτέλους...  Α.Ι.Κ.

ΠΗΓΗ: Nikos Papazoglou Official

Κάτι... σαν Δελτίο Τύπου...

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Μαθητές/τριες της Α΄ Λυκείου και τέσσερεις συνοδοί εκπαιδευτικοί του σχολείου μου (Πρότυπο ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου), από τις 15 έως και τις 20 Μαρτίου, δια μέσου της Θεσσαλονίκης, της Μητέρας Θεσσαλονίκης όπως την έλεγε ο Θεσσαλονικιός λογοτέχνης Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, ταξίδεψαν και επισκέφθηκαν πανέμορφους τόπους στην ιστορική πόλη των Ιωαννίνων. Η εκδρομή είχε εκπαιδευτικό και ψυχαγωγικό περιεχόμενο.

Τόποι και περιοχές στη Θεσσαλονίκη για ένα βράδυ κι ένα πρωινό - τόποι, δρόμοι, μονοπάτια και γεύσεις στα Γιάννενα, από μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς χρωματίστηκαν με μαγικές λέξεις και εικόνες! Από την ηχώ τους, πολλές οι συγκινήσεις, πολλά τα παιχνίδια των αντικαθρεφτισμάτων, που μεταμόρφωσαν ψυχές και σώματα. Καταπώς το λέει ο Φαίδρος στο Σωκράτη, στο «Χορός και Ψυχή» του Paul Velery: «Οι εικόνες σου δεν γίνεται να μείνουν μόνο εικόνες!»

Θεσσαλονίκη και Γιάννενα κατέχουν τρεις θεμελιώδεις πτυχές ιστορικών πόλεων: της περιπλάνησης, της ομορφιάς και της ισχυρής παρουσίας στις τέχνες και στα γράμματα.

Μαθητές/τριες και εκπαιδευτικοί, ως οδοιπόροι, προσκυνητές, φυσιολάτρες, γευσιγνώστες, περιπατητές και ταξιδιώτες, με τα εκδρομικά τους σακίδια στην πλάτη, ανακάλυψαν μυστικά περάσματα της φύσης, της ζωής και της ανθρώπινης ύπαρξης.

Τέλος, η παραμονή στο κλεινόν άστυ, την πρωτεύουσα του ελλαδικού κρατιδίου, λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών και απαγορευτικού απόπλου των πλοίων, ένα βράδυ και μια ημέρα, σε μαθητές/τριες και εκπαιδευτικούς έδωσαν την ευκαιρία να περπατήσουν σε δρομάκια κάτω από την Ακρόπολη και να αφουγκραστούν φωνές κατοίκων της ένδοξης πόλης των Αθηναίων.

Καλό Μήνα! Καλό Δεκαπενταύγουστο!

Η Κοίμησις. Τοιχογραφία εξ αγίου Νικολάου του Ορφανού Θεσσαλονίκη.

Κ. Δ. ΚΑΛΟΚΥΡΗΣ. (1972). Η Θεοτόκος εις την Εικονογραφίαν της Ανατολής και της Δύσεως. Θεσσαλονίκη: Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, σσ. 239-242, 254-255, πίναξ 180.

Blues Wire: Σταθερή αξία, από το θρυλικό Παραρλάμα της δεκαετίας του ΄80... εδώ και 40 χρόνια!!!

 

ΠΗΓΗ: Blues in the Dark

27 Ιουνίου 1998: Μνήμη Κωστή Μοσκώφ

«Το Σώμα μας ως πρόσωπο, δηλαδή ως ολότητα. Το Σώμα μας ως σάρκα της ιστορίας, τόπος. Πήραν τα παραθαλάσσια – Μακεδονία και Θράκη. Κατασπαράχτηκε πρόσκαιρα έστω το Σώμα των σύνοικων λαών. Και θριαμβολογούνε οι ανόητοι με θούρια εκκωφαντικά. Απολησμόνησαν πως η δύναμη του ανθρώπου αυτής της γης είναι ο διάλογος ανάμεσα στους λαούς της – μυστικός Έρωτας. Έρωτας με τους καβγάδες και τις αγάπες του. Πήραν τα κομμάτια τους, αλλά χάσαν το Σώμα ολόκληρο. Χάσαν την ανατολική Θράκη, την Ιωνία, τον Πόντο, την ίδια την Βασιλεύουσα. Ξεχάσαν το κήρυγμα του Ρήγα πως ο Δεσπότης είναι ο Οθωμανός – αυτόν πρέπει να κυνηγάνε. Και έτσι, αντίτιμο της μεγάλης Ύβρεως, αντίτιμο του να θέλουμε την Κόκκινη Μηλιά, βρεθήκαμε πίσω στον Έβρο. Και παραλίγο, μετά άλλα εκατό χρόνια, να βρεθούμε πίσω στη Μελούντα και στον Όλυμπο. Και κινδύνεψε να βαφτιστεί από το μεγάλο τούρκικο τέκνο της με άλλο όνομα η Μητέρα Θεσσαλονίκη. Και την έσωσε μόνο ο Μόσκοβος που μαζί με τον Σέρβο και τον Βούλγαρο είπαν όχι άλλο […]

Και τότε αυτός που όλα τα ξέρει και όλα τα έχει γράψει με μελάνι μυστικό, πριν ακόμα αρχίσουν να κυλούν οι χιλιετίες, είπε: τόσες χιλιάδες χρόνια περπατώ ανάμεσά σας και σεις ακόμα κλεισμένοι στον δερμάτινο χιτώνα του Σώματός σας. Και εγώ έφτιαξα χώριες τις Ψυχές και τη Σάρκα σας, την Πνοή και τη συμπύκνωσή της Πνοής σας ώστε να μείνετε πολλοί. Και να βλέπετε ο ένας τον άλλον. Και να αγαπάτε. Και έτσι ο κόσμος να μην συνωστίζεται φοβισμένος πασχίζοντας να κρυφτεί στη μεγάλη Μήτρα της Οικουμένης, στη μυστική Χοάνη του Παντός».

ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΣΚΩΦ. (1998). Η Σάρκα Σου Όλη. Αθήνα: Εξάντας, σσ. 15-17.

Όταν διαβάζω Ισίδωρο Ζουργό δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω ποιό από τα βιβλία του είναι πιο καλό

Στην οθωμανική Θεσσαλονίκη του 1885, ένα άνοστο αστείο, λίγα βλέμματα και κάποια παλιά μυστικά στέκονται αρκετά για να ξεκινήσει μια ερωτική σχέση ανάμεσα σ’ έναν αφελή και ονειροπόλο άνδρα και μια δυναμική γυναίκα. Στην Αθήνα βασιλεύει ο Γεώργιος Α΄, στην Ερμούπολη το εμπόριο και στη Θεσσαλονίκη η ομίχλη.

Οι δυο τους θα ταξιδέψουν στην παλιά Ελλάδα και θα επιστρέψουν στη συνέχεια στους τόπους αυτούς, που χρόνια αργότερα, μέσα από το ζεστό αίμα των πολέμων, θα ονομαστούν Νέες Χώρες.

Το Παλιές και νέες χώρες είναι ένα μυθιστόρημα για τις γυναίκες που ασφυκτιούν από το κοινωνικό περιλαίμιο, για τους αμήχανους άνδρες και τις άφωνες υπηρέτριες στα χρόνια της μπελ επόκ, της εποχής που ονομάστηκε χαρισάμενη από τους έχοντες πλούτο και δύναμη.

Είναι, επίσης, ένα μυθιστόρημα για τους παράκτιους φάρους που φωτίζουν τα σκοτάδια, για την ιερουργία του νερού και της θάλασσας, για τον Ιούλιο Βερν και τα βιβλία του, που εικονοποιούν τις αποκοτιές της φαντασίας, για το ερωτικό ανθρώπινο βλέμμα αλλά και την εξουσιαστική ματιά, για όσα, τέλος, παλιά θριαμβεύουν και για όσα νέα δεν έχουν ακόμη αρθρώσει το όνομά τους· [από το οπισθόφυλλο του βιβλίου].

«Τι μαγικό έχει άραγε η νύχτα που όλα τα μεταμορφώνει; Με τον ερχομό του σκοταδιού και τα πρώτα φανάρια, όλα συνηγορούσαν σε μια αναγέννηση.

»Τι μαγικό έχει άραγε η μουσική, που ξυπνά μια κυρία απ’ την τράπουλα, κλείνει σελίδες ενός βιβλίου ή σταματάει τη συζήτηση για το χρηματιστήριο μες στους καπνούς των πούρων;

» Τι μαγικό έχει άραγε ο χορός, ώστε ανασταίνει ακόμα και τους βαριεστημένους; Τι είδους αφέντης είναι ο ρυθμός του, ώστε να υπακούνε όλοι με το πρώτο κέλευσμα; Όλες οι ταλαντώσεις του κορμιού, οι ελικοειδείς κινήσεις, οι περισπωμένες στα ανθρώπινα σώματα τι σαγήνη διαθέτουν; Ποιες νύμφες φέρνουν τελικά τους χορούς το σούρουπο και υποδαυλίζουν τα όνειρα των κοριτσιών και των αντρών τον πόθο;»

«ΚΡΑΤΑΩ ΣΤΟ ΧΕΡΙ την πένα και μ' αυτήν ξύνω τη σελίδα. Το χαρτί είναι η φλούδα της μνήμης, η πένα το ξύνει και φανερώνει τον καρπό. Εκείνη ματώνει κι αφήνει το μελάνι να κυλήσει, το ίχνος της μνήμης. Το θυμάμαι εκείνο το αίμα, πως είναι δυνατόν να το ξεχάσω;  Ήμουν μόνη και νύχτωσε».

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ. (2023). Παλιές και νέες χώρες. Αθήνα: Πατάκη, σσ. 111, 112, 166.

Ο Αραβικός κόσμος μέσα στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη

Δ Ε Λ Τ Ι Ο   Τ Υ Π Ο Υ 

Εκδήλωση με θέμα: «Ο Αραβικός κόσμος μέσα στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη» και ανάγνωση αποσπασμάτων από την Οδύσσεια του Νίκου Καζαντζάκη οργανώνει η Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη. Η εκδήλωση θα γίνει στο πλαίσιο της 20ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης.

Ομιλήτρια θα είναι η κα Δρ Αικατερίνη Ζωγραφιστού, Πρόεδρος του Παραρτήματος Ελλάδας της ΔΕΦΝΚ και αναγνώστες /αναγνώστριες της Οδύσσειας θα είναι οι: κα Έλενα Αβραμίδου (στ. Α 74-123), κα Αγγελική Ταλιγκάρου (στ. Γ 1-22), κα Βίκυ Κατσαρού (στ. Η 781-807), κ. Νίκος Σκεντέρης (στ. Μ 1-25), κ. Νίκος Χρυσός (στ. Π 1209-1246) και κα Αικατερίνη Ζωγραφιστού (στ. Ψ 1-38). 

Παρασκευή 17 Μαΐου 2024. Ώρα: 13.00

Η εκδήλωση θα είναι ταυτόχρονα σε Live Streaming· περισσότερες πληροφορίες στο Link https://www.thessalonikibookfair.gr/event/1170 και το κανάλι μετάδοσης στο Youtube θα είναι https://www.youtube.com/@cosmos-stage-gr