Καφωδεία

«Καφωδείoν σημαίνει, σε ώρα ιδίως απογευματινή, όταν δεν έχει δύσει ο ήλιος, να πίνεις το κεφαδάκι σου, να ψάλλεις το μεράκι σου και να πλησιάζεις την επιθυμία σου γυμνή – φωτογραφία κόρης ή κι εφήβου τρέχοντος εις την πλατεία της συνοικίας. Κι ο φωνογράφος, να παίζει ένα τραγούδι του Χριστιανόπουλου ασταμάτητα και βραχνά:

Θανάση γιατί έκοψες το άλφα από μπροστά:

Για ένα άλφα χάνεις την αθανασία…

Θανάση,

Αχ Θανάση…».

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. (1970). Σχόλια του Τρίτου· Αθήνα: Εξάντας, σ. 41

ΣΠΥΡΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Χαγιάτια στο Πρωτάτο, (1924). 58Χ65 εκ. ΠΗΓΗ: ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΝ

Εκπαίδευση - ΠΑΙΔΕΙΑ: την έχουμε χάσει... ΟΡΙΣΤΙΚΑ!

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Το απαράδεκτο περιστατικό της διευθύντριας σχολείου που φίμωσε το στόμα μαθητή με χαρτοταινία, πίσω του έχει και όσους την αξιολόγησαν για να αναλάβει αυτή τη θέση, ως στέλεχος εκπαίδευσης. Αυτούς ποιος θα τους ελέγχει και θα τους αξιολογήσει; Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η λαμογιά, η διαφθορά μαστίζει και την εκπαίδευση. Τι λέω τώρα… Στο καράβι της ελληνικής εκπαίδευσης, που χρόνια είναι κολλημένο στα βράχια και δεν λέει κανείς να το ξεκολλήσει, για θέσεις ευθύνης ισχύουν μόνο τα τυπικά προσόντα κι όχι η προσωπικότητα του ΔΑΣΚΑΛΟΥ. Και να σκεφτούμε το εξής: να ‘ταν μόνο αυτή η περίπτωση εκπαιδευτικού με παρόμοια συμπεριφορά...

Ο μακαρίτης Μάνος Χατζηδάκης, στα Σχόλια του Τρίτου, γράφει κάτι άκρως σημαντικό. Ταιριάζει γάντι στα της διαφθοράς - λαμογιάς και στην εκπαίδευση:

«Οι χοίροι είναι ζώα παχύδερμα, που αρέσκονται να ζουν μες στην ακαθαρσία και να κυκλοφορούν μέσα σ’ αυτήν με άνεση και φιλαρέσκεια. Αγνοούν όλους τους στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής και δημιουργούν μιάν αποπνικτική ατμόσφαιρα για όσους έχουν το ατύχημα να ζουν κοντά στα χοιροστάσια, ακόμη και σε απόσταση απ’ αυτά. Τόσο δε είναι έντονη η δυσάρεστη οσμή που αναδίδουν ώστε πολλές φορές οι ατυχείς περίοικοι να καταφεύγουν εις λιποθυμίας και να γυρεύουν τον βίον τους να τερματίσουνε με βιαιότητα και άνευ ελαχίστης ηδονής. Και οι χοίροι, ως γνωστόν, επέστρεψαν και ζούνε πλέον μες στις πολιτείες. Και τίποτα δεν μας γλυτώνει πια απ’ αυτούς. Φαίνεται πως τους θελήσαμε, τους νοσταλγήσαμε, που λένε. Κι έτσι επιστρέψανε και θα μας συντροφεύουν δια παντός».

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Οι αθεόφοβοι έγιναν «φιλάνθρωποι». Φευ!

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Αμερικανοί και Ευρωπαίοι ενώ έχουν κατασφάξει τον κόσμο θέλουν να φανούν και φιλάνθρωποι. Το σκηνικό είναι ξεκάθαρο: στη Γάζα έγινε Γενοκτονία και τα ΜΜΕ στις ειδήσεις τους δείχνουν μόνο την επιστροφή των απαχθέντων από την Χαμάς Ισραηλινών· κι ο άθλιος πλανητάρχης Τραμπ ζητά τα ρέστα γιατί δεν του 'δωσαν το  Νόμπελ Ειρήνης. Το τραγικότερο όμως είναι το γκαλά με τους πλούσιους του κόσμου, που μοιράζουν τα εκατομμύριά τους για φιλανθρωπικούς σκοπούς, λένε οι αθεόφοβοι. Με τον «σκυλέ» Έλληνα τροβαδούρο Αργυρό να χορεύει τσιφτετέλι με την Κίμπερλι.

Αξίζει να αναρωτηθούμε: ποιοι, άραγε, τους πιστεύουν;

Η απειλή είναι μπροστά μας. Κάθε μέρα τη βλέπουμε. Και τι κάνουμε; «Βασικό μας αίτημα, υπήρξε πάντα κι είναι ο Ουρανός. Κι όχι μόνο o δικός μας, αλλά κι ολόκληρων λαών», καταπώς έλεγε ο Μάνος Χατζηδάκις στα Σχόλια του Τρίτου. «Μας αποκρύπτουν πως το φυσικό μας είναι να πετάμε».

Το γράφει κι ο Μίλτος Σαχτούρης, στο θαυμαστό ποίημά του «Το ψωμί»:

Ένα τεράστιο καρβέλι, μια πελώρια φρατζόλα ζεστό

ψωμί είχε πέσει στο δρόμο από τον ουρανό

ένα παιδί με πράσινο κοντό βρακάκι και με μαχαίρι

έκοβε και μοίραζε στον κόσμο γύρω

όμως και μια μικρή, ένας μικρός άσπρος άγγελος κι αυτή

μ’ ένα μαχαίρι έκοβε και μοίραζε

κομμάτια γνήσιο ουρανό

κι όλοι τώρα τρέχαν σ’ αυτή, λίγοι πηγαίναν στο ψωμί,

όλοι τρέχανε στο μικρόν άγγελο που μοίραζε ουρανό

Ας μη το κρύβουμε

διψάμε για ουρανό!

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Από το παλιό καλό περιοδικό Θεός & Θρησκεία, τχ. 7 (1999).

Ω Ανδρομάχη!!! Ω!...

«Η επανάσταση του οκταώρου και του άκοπου κέρδους.

Η επανάσταση των εξασφαλίσεων και τα ατέλειωτων διεκδικίσεων.

Η επανάσταση των αναπήρων και των ευνουχισμένων παίδων με τις συρταρωμένες κομματικές ευαισθησίες, που ενσαρκώνουν μ’ ευκολία πότε εθνικά και πότε προοδευτικά ιδεώδη.

Ω Ανδρομάχη, πόσο σας σκέφτομαι. Je pense à vous Andromaque… Τι θα εγίνετο με μια Τροία ανίκητη; Τρομάζω και να το σκεφτώ. Βλέπεπε, μονάχα η ήττα προκαλεί την σκέψη, την αναθεώρηση και τη περισυλλογή. Με την ήττα μόνο ξαναγεννιόμαστε κι έχουμε το κουράγιο να ξαναζήσουμε απ’ την αρχή τα ίδια λάθη σε καινούργιες φόρμες. Ενώ η νίκη, είναι πανωλεθρία του αισθήματος και εξευτελισμός της ψυχικής ισορροπίας. Η νίκη οδεύει τους νικητές στα ταβερνεία και στα πορνεία. Ας αποκαλύψουμε λοιπόν την αλήθεια Ανδρομάχη. Ο Δούρειος Ίππος υπήρξεν φρυγικός και διόλου ιωνικός. Τι ωφελεί πια να φυλάμε ένα άχρηστο μυστικό;

Ανδρομάχη, είχατε την θεϊκή εύνοια να ηττηθείτε και να σας κλαίμε αιώνια. Ενώ οι νικητές τι πράξαν; Μελοδραματικές ιστορίες, δαπανηρές και λίαν ακατάλληλες για υπερευαίσθητους ενηλίκους […]

[…]Σηκώθηκα απ΄ το πιάνο και πλησιάζω τον καθρέφτη. Ήμουνα ξαναμμένος. Είδα το είδωλό μου να κρατά φτερά του παγωνιού και δροσερούς καρπούς του Θέρους. Κι είπα από μέσα μου: Είμαι ο Λαχειοπώλης τ΄ Ουρανού. Μοιράζω αριθμούς σε ξωτικά κι αγγέλους. Ο πρώτος αριθμός σημαίνει συνουσία. Βάση ρευστή για δημιουργία. Κι αποφασίζω ευθύς την πιο μεγάλη μου πράξη. Σκόρπισα τα λαχεία μου στους γαλαξίες και στο άπειρο. Έτσι δεν θάναι δυνατό κανείς να ξαναδημιουργήσει, να πράξει το καλό – που λεν – ή το κακό. Σπατάλη η απόφασή μου, μα ο κόσμος πάει για να χαθεί.

Το λέω για να τ΄ ακούν οι νέοι, και να σκορπίσουν τα λαχεία τους κι αυτοί, όπου μπορέσουν κι όπου βρουν. Να μην τ΄ αφήσουν κέρδος στους πολλούς. Έτσι τουλάχιστον, θα κατακτήσουμε τη δυνατότητα να μας φοβούνται. Ποιους; Εμάς, τους ποιητές. Μια και δεν είναι δυνατό να μας εντάξουν στα συρτάρια τους, σ΄ ό,τι μπορούν να ελέγξουνε και να προβλέψουν οι ανερχόμενοι πολλοί.

Τους φοβερίζει η άρνησή μας να δεχτούμε φάκελο, κατάταξη, τάξη κι αριθμό. Τους φοβερίζει η άρνησή μας να ενταχθούμε στις ομάδες αυτών που όταν κοιμούνται, τα χέρια τους είναι από μέσα ή απ΄ έξω από το πάπλωμα. Γιατί τα χέρια τα δικά μας την ώρα του ύπνου, ζωγραφίζουν ελεύθερα τους ανέμους, με χρώματα και με σχηματισμούς πτηνών, και μας τοποθετούν παντοτινά μες στους αιώνες, με την αθάνατη κι ερωτική μορφή του Λαχειοπώλη τ΄  Ουρανού».

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΙΣ. (1980). «Ο Λαχειοπώλης τ’ Ουρανού», στο: Τα Σχόλια του Τρίτου. Αθήνα: Εξάντας, σσ. 137-138, 139-141.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ. Σπουδή για τον «Ερωτικό», 1992. ΠΗΓΗ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Ανάγνωση ευτράπελων σχολίων

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Το μεσημεριανό briefing, για το μάθημα της Ηθικής που πρόκειται να εισαχθεί για διδασκαλία στα σχολειά μας, ως μάθημα «ισότιμο» και «παράλληλο» του μαθήματος των Θρησκευτικών, είχε ακόμα μια έκπληξη. Σχόλιο σε ομαδική δημοφιλούς Μέσου Κοινωνικής Δικτύωσης, προτείνει «διείσδυση» της Θεολογίας στη «Φιλοσοφική Ηθική», με σκοπό να την «εκκλησιοποιήσει» -αυτός είναι ο όρος που χρησιμοποιεί ο συντακτης. Τέλος πάντων, δεν θα σταθώ στην ορολογία, την αφήνω στην άκρη. Ο όρος, όμως, που χτυπάει κόκκινο είναι η «διείσδυση» της Θεολογίας στη Φιλοσοφική Ηθική. Αναρωτιέμαι με ποιο τρόπο, βάσει ποιας επιστημονικής μεθόδου, μπορεί να γίνει «εκκλησιοποίηση» της Φιλοσοφικής Ηθικής; Ή της «Μεταηθικής», όρο που χρησιμοποιεί ο Στέλιος Βιρβιδάκης, Ομότιμος Καθηγητής Φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ και συντονιστής του έργου για την εισαγωγή του «ισότιμου» και «παράλληλου» με τα Θρησκευτικά μαθήματος της Ηθικής. Δύσκολη, πράγματι, η στάση που οφείλει να κρατήσει κανείς όταν διαβάζει τέτοια ευτράπελα σχόλια! Να απαντά ή να μην απαντά; Στις μέρες μας και στον τόπο μας βλέπετε, πολλοί είναι εκείνοι που βρίσκουν τον τρόπο να φωνασκούν. Θυμώνουν αλλά δεν καταλαβαίνουν… διαμαρτύρονται, όμως, για όσα συμβαίνουν στο στενό επαγγελματικό τους χώρο. Παραφράζω Μάνο Χατζηδάκη: «Ορνιθοκομείο με κότες εύγεστες κι όχι ευαίσθητες», η εποχή μας. Καλοκαίρι βλέπετε, με τα 40ντάρια Κελσίου που δεν λένε να κοπάσουν. Υπομονή.

Υ.Γ. Καυστικό μεν το σχόλιό μου, απαιραίτητο δε. 

Ρούλη Μπούα, Θέρος. ΠΗΓΗ: paletaart – Χρώμα & Φώς

«Συναξάρι» των Τεμπών

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

«Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει. Και η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι, να συνηθίσουμε τη φρίκη, να μας τρομάζει η ομορφιά», έλεγε ο Μάνος Χατζηδάκης στα Σχόλια του Τρίτου. Σήμερα, τα 36 Σχόλια του Τρίτου, από το να τα ακούσει κανείς στο Διαδίκτυο μπορεί και να τα διαβάσει σε βιβλίο, στις εκδόσεις Εξάντας, σε δεύτερη έκδοση του 1980. 

Το πρόσωπο του τέρατος όλοι σχεδόν το γνωρίζουμε. Είναι το διεφθαρμένο Κράτος και οι κυβερνήσεις του που εναλλάσσονται ανά τετραετίες, κυβερνήσεις με χρωματισμούς μπλε, πράσινους, κόκκινους, με τις διάφορες αποχρώσεις τους.  Με το πρόσωπο του τέρατος Κράτους μοιάζουν πολλοί, όμως δεν έχουν τα κότσια να το αντιμετωπίσουν και να το κρίνουν. Αλλά πώς να σταθούν απέναντί του αφού το υπηρετούν με πίστη, βολεμένοι καθώς είναι αυτοί και τα τέκνα τους. Πώς να αντιπαρατεθούν σ' αυτό όταν ο βάκιλος της αλλοτρίωσης και του φαίνεσθαι είναι κυρίαρχος έναντι του ποιός είσαι; Την απάντηση στα ερωτήματα ετούτα την έχει δώσει εδώ και είκοσι πέντε αιώνες ο Σωκράτης, όταν παρατήρησε πως ο τρόπος ζωής είναι στραμμένος αποκλειστικά στις απολαύσεις αγνοώντας τις ανθρώπινες αξίες. Δεν χωρά αμφιβολία ότι ο κλονισμός των ανθρώπινων αξιών έχει φέρει τη μαζοποίηση των ανθρώπων, τον «μαζάνθρωπο» κατά Jose Ortega y Gasset.

Η ΜΑΝΑ Μαρία Καρυστιανού και ο ΠΑΤΕΡΑΣ Παύλος Ασλανίδης, την Παρασκευή 31 Μαΐου, βρέθηκαν στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, προσκεκλημένοι του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, προκειμένου να παρουσιάσουν τον Σύλλογο Θυμάτων Τεμπών και το πώς αυτός δημιουργήθηκε. Το Δημοτικό Θέατρο ήταν κατάμεστο από πολίτες της Μυτιλήνης. Όπως και ο χώρος έξω από αυτό· με δεκάδες πολίτες συγκινημένους και δακρυσμένους για το έγκλημα των Τεμπών.

Για την παρουσία της κας Καρυστιανού και του κ. Ασλανίδη στη Μυτιλήνη δεν έλειψαν οι παραφωνίες. Μια από αυτές βγήκε στη φόρα, δημοσιεύθηκε σε Μέσο Κοινωνικής Δικτύωσης, Μέσο Κοινωνικής Αφασίας, όπως συχνά χαρακτηρίζω, όσα δίχως περίσκεψη και ήθος δημοσιεύονται σε αυτά. Διαβάζοντάς την κάνεις διαπιστώνει την κομματική φαυλοκρατία που επικρατεί  σ' όλους τους τομείς του δημόσιου χώρου, και έχει την αίσθηση ότι από τον συντάκτη της λείπει η αβρότητα και ο σεβασμός. Η απόσταση, βέβαια, που πήραν οι κομματάνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται πίσω από την πολυτελή βιτρίνα του κόμματος όπου ανήκει ο συντάκτης του πολιτικάντικου σχολίου δεν λύνουν το πρόβλημα. Παραφωνία μέσα στην παραφωνία είναι κι αυτοί: λαϊκισμός και πολιτικάντικος λόγος, μέσα σε κλίμα πνευματικής κενότητας. Αντίστοιχες, βέβαια, παραφωνίες είχαν βγει στο φως της δημοσιότητας και για τον άδικο χαμό συμπολιτών μας στην πυρκαγιά στο Μάτι. Τα ίδια είχαν ακουστεί και σε παλαιότερες τραγωδίες - εγκλήματα, που και γι’ αυτά αυτουργός ήταν Κράτος, με τους τότε σοσιαλίζοντες και αριστερίζοντες κυβερνώντες του. Σκέφτομαι: ποιος απ’ όλους τους υπεύθυνους κυβερνώντες, με τους παρατρεχάμενους τους, εδώ και πολλά χρόνια, κάθισε στο σκαμνί για να αποδοθεί δικαιοσύνη;

Το έγκλημα στα Τέμπη είναι γεγονός και τα κριτήριά του είναι τρία, πρώτον, συγκεκριμένη βούληση (αδυναμία του Κράτους να προστατέψει τους πολίτες του), δεύτερον, μέγεθος (μεγάλο, τεράστιο, σκοτώθηκαν και εξαφανίστηκαν 57 άνθρωποι και μάλιστα νέοι) και, τρίτον, συνέπειες τραγικές (σε συνειδήσεις συγγενών και σ’ όσους τουλάχιστον έχει απομείνει φιλότιμο).

Θα κλείσω τις σκέψεις, τον πόνο αλλά και την αγανάκτησή μου με τα λόγια του Γιώργου Σεφέρη, από το Ημερολόγιο Καταστρώματος, καθώς στα «σκοτεινά προχωρούμε», με το φως και την ομορφιά να μας τρομάζουν αντί να μας γλυκαίνουν τη ζωή: «[...] Όμως ο τόπος που τον πελεκούν και που τον καίνε σαν / το πεύκο, και τον βλέπεις / είτε στο σκοτεινό βαγόνι, χωρίς νερό, σπασμένα τζάμια, / νύχτες και νύχτες / είτε στο πυρωμένο πλοίο που θα βουλιάξει καθώς το δεί / χνουν οι στατιστικές, / ετούτα ρίζωσαν μες στο μυαλό και δεν αλλάζουν / ετούτα φύτεψαν εικόνες ίδιες με τα δέντρα εκείνα / που ρίχνουν τα κλωνάρια τους μες στα παρθένα δάση / κι αυτά καρφώνουνται στο χώμα και ξαναφυτρώνουν· / ρίχνουν κλωνάρια και ξαναφυτρώνουν δρασκελώντας / λεύγες και λεύγες· / ένα παρθένο δάσος σκοτωμένων φίλων το μυαλό μας. / Κι α σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές / είναι γιατί τ’ ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη / δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή / γιατί είναι αμίλητη και προχωράει· / στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο / μνησιπήμων πόνος». ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ. (1998). «Τελευταίος Σταθμός», στο: Ποιήματα. Αθήνα: Ίκαρος, σσ. 214-215.

Σωτήρης Σόρογκας, «Μαύρο άνοιγμα», 1982, ακρυλικό και κάρβουνο σε μουσαμά, τρίπτυχο, 150Χ150 εκ. ΠΗΓΗ: contemporary greek art institute / ινστιτούτο σύγχρονης ελληνικής τέχνης

Κομματισμός - μικροπολιτικά παιχνίδια και στις αυτοδιοικητικές εκλογές

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Από φωτογραφίες, καλά δουλεμένες σε ειδικά προγράμματα επεξεργασίας ηλεκτρονικών υπολογιστών, υποψήφιων περιφερειαρχών, δημάρχων και συμβούλων (περιφερειακών και δημοτικών) στις επερχόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, συνοδευόμενες από το επάγγελμά τους, αλλά και με ένα πολύ σύντομο «όραμα» για το πως μετά τις εκλογές ονειρεύονται να είναι ο τόπος τους που, κακά τα ψέματα, αρκετά από αυτά τα «οράματα» θυμίζουν τσιτάτα –αφήνω στην άκρη τους τίτλους των συνδυασμών, στην πλειονότητά τους είναι αεριτζίδικοι- δεν πρέπει να ‘χουμε παράπονο. Με το έμπα του Σεπτεμβρίου, όταν οι διακοπές του καλοκαιριού θα είναι πια παρελθόν, θα δούμε και τα γνωστά δίπτυχα, τρίπτυχα, ακόμα και πολύπτυχα προγραμμάτων των συνδυασμών και των υποψηφίων, με τα βιογραφικά τους να πλασσάρονται σ' αυτά, σαν να βρισκόμαστε σε πασαρέλα επίδειξης μόδας. Στην εποχή μάλιστα της τεχνολογίας, του ψηφιακού κόσμου και ψηφιακής επανάστασης όπου ζούμε, με τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης –«αφασίας» τα λέω κάποιες φορές, μιας και η τεράστια βιομηχανία ενημέρωσης περνά μέσα από αυτά, ενημέρωσης όμως αποχαυνωτικής του ανθρώπινου προσώπου, πολλές φορές άκρως προβληματικής αφού, κατά τον Ζαν Μποντριγιάρ, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής (και το κινητό τηλέφωνο) είναι «άγαμες μηχανές»- θα δούμε τους υποψήφιους και τις υποψήφιες, στην κυριολεξία να βομβαρδίζουν τους πολίτες με τα «οράματα» και τα «όνειρα» που έχουν για τον τόπο όπου ζουν και θέλουν να διαφεντέψουν για μια ακόμη τετραετία. Τις τελευταίες μάλιστα μέρες διαβάζω και το εξής αποκαλυπτικό: ιεράρχες τοπικών εκκλησιών απαγορεύουν σε ψάλτες και νεωκόρους να κατέβουν στις εκλογές. Εδώ στη Λέσβο διαβάζω, επίσης, και αιχμηρές κριτικές προς βουλευτές κάθε κομματικού χρώματος, να μην «τηλεφωνούν μεσάνυχτα» σε υποψηφίους και υποψήφιες, για να μην κατέβουν με τον τάδε συνδυασμό αλλά με τον συνδυασμό που επιβάλλει το κόμμα. Κωμικοτραγικό και αποκαρδιωτικό είναι και το γεγονός του σκληρού ροκ πολέμου πολλών περιφερειακών και δημοτικών συμβούλων εναντίον των συνδυασμών που, κατά την προηγούμενη τετραετία, εκλέχθηκαν και διαφέντευσαν τον τόπο μας, με τις εκατέρωθεν καταγγελίες να βρίσκονται στο μιντιακό προσκήνιο. Διαβάζοντας όσα γράφονται και ακούγοντας όσα λέγονται, ταπεινά φρονώ ότι, ο κομματισμός συνεχίζει να διαβρώνει και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Φυσικά οι καθ’ όλα αξιότιμοι αυτοί κύριοι ξεχνούν πως εκλέχθηκαν και διακρίθηκαν (θετικά ή αρνητικά, αυτό ο λαός το κρίνει) με τους συνδυασμούς που τώρα επικρίνουν, αναμασώντας τα κομματικά τους προγράμματα και ρίχνοντας στο καλάθι των αχρήστων όσα προεκλογικά είχαν υποσχεθεί ή, στη χειρότερη περίπτωση τα υποσχόμενα «μεγάλα έργα», όπως συνήθως τα ονομάζουν, να βαλτώνουν σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, που ούτε οι ίδιοι δεν γνωρίζουν αν ποτέ θα ολοκληρωθούν. Όταν σπούδαζα στη Θεσσαλονίκη, κατά τη δεκαετία του ’80, σλόγκαν είχε γίνει το μετρό της, η γνωστή «τρύπα του Κούβελα» -ο κ. Σωτήριος Κούβελας ήταν δήμαρχος Θεσσαλονίκης. Από τότε έχουν περάσει τέσσερεις δεκαετίες και το μετρό δεν έχει ολοκληρωθεί.

Μ’ όλα αυτά που γράφω, προς Θεού, δεν θέλω να υποτιμήσω πρόσωπα και γεγονότα. Αρκετοί και αρκετές, άλλωστε, υποψήφιοι και υποψήφιες εδώ στον ακριτικό μας νησί, την Λέσβο, είναι γνωστοί μου. Ως πολίτης όμως, αλλά και ως ψηφοφόρος, επιθυμώ να έχω άποψη για όσα βλέπω και όσα διαβάζω. Τα μηνύματα, άλλωστε, από την τρέχουσα πολιτική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η πατρίδα μας είναι ξεκάθαρα, με ευθύνη όλων όσων έχουν κυβερνήσει αυτόν τον τόπο: μικροπολιτικές τακτικές, έλλειψη συναίνεσης σε καίρια θέματα (εθνικά, εκπαιδευτικά, τοπικά). 

Η παρούσα, λοιπόν, προεκλογική περίοδος, ακόμα μία αυτόν το χρόνο του 2023, εδώ στη Λέσβο έχει χαρακτηριστικά κλαυσίγελου. Όπως και οι παλαιότερες περίοδοι εκλογών. Γιατί έχει χαρακτηριστικά κλαυσίγελου; Νομίζω ότι είναι απλή η εξήγηση: ο τόπος μας, τοπικός και πανελλαδικός, περνά παρατεταμένη κρίση, σ’ όλα τα επίπεδα, κοινωνικά, πολιτιστικά, πολιτικά, οικονομικά, πνευματικά. Το πολιτικό, κυρίως, κατεστημένο με το οποίο συνδέεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση –μην ξεχνάμε το ρητό πως αυτή είναι το «μακρύ χέρι του ελληνικού κρατιδίου»- είναι ένας τερατόμορφος εφιάλτης, με πολλά «κουνούπια», τα οποία «θάρεψαν πως είναι μέλισσες και πως παράγουν μέλι», κατά τον σοφό λόγο του Μάνου Χατζηδάκι (με ιώτα παρακαλώ). Σ’ αυτό το πολιτικό τέλμα, δυστυχώς, κανείς δεν αντιδρά. 

Οι νέοι «αυτοδιοικητικοί άρχοντες», αυτοί που μετά τις εκλογές θα εκλεγούν κι αυτοί που θα είναι δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι κάποιου αντιπολιτευτικού συνδυασμού, οφείλουν να ανασκουμπωθούν και να αναρωτηθούν: υπό ποιες συνθήκες έχουμε φτάσει στον πάτο του βαρελιού; Να απαντήσουν ξεκάθαρα γιατί μέσα από μακρόχρονες πολιτικάντικες πρακτικές και νοοτροπίες ετούτος ο λαός οδηγήθηκε στην αναισθησία και στην ισοπέδωση βασικών αξιών του ανθρώπινου βίου;

Είναι ολοφάνερο ότι η πόλη που ζούμε –η Μυτιλήνη- είναι μια βρώμικη πόλη, με προχειρότητα των κατασκευών σε δημόσιους χώρους (πάρκα, πλατείες, δρόμους, σχολεία), με την αθλιότητα κοινωνικών συμπεριφορών να κυριαρχεί παντού. Με ποια μέσα και με ποιόν τρόπο, οι μελλοντικοί «αυτοδιοικητικοί άρχοντες», θα αγωνιστούν για μια βιώσιμη πόλη και ένα βιώσιμο χωριό, σε απλά θέματα της καθημερινότητας του πολίτη: καθαριότητα, συνθήκες ασφάλειας σε σχολεία, παιδικές χαρές, καθαρές και ελεύθερες παραλίες από κουτοπόνηρους επαγγελματίες της αρπαχτής, πολιτιστικά δρώμενα και εκδηλώσεις που προάγουν την παιδεία των πολιτών; Για να τεκμηριώσω την παραπάνω άποψή μου αναφέρω ένα παράδειγμα: το ζήτημα ίδρυσης παραρτήματος της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης στη Γέρα, με ουσιαστική πρόταση να στεγαστεί στο Αρχοντικό Βρανά και η άρνηση των αυτοδιοικητικών κρατούντων να υλοποιήσουν τη συγκεκριμένη πρόταση, δείχνει πόσο αντιπνευματική είναι η εξουσία· δείχνει πως, με τρομακτική ταχύτητα αυξάνεται η βαθιά πνευματική κρίση του λαού μας. 

Τι χρειάζεται; Είμαστε πάρα πολλοί, που συχνά κάνουμε αυτή την ερώτηση. «Έργο και αγώνας!» κατά πως έλεγε ο αείμνηστος Μίκης Θεοδωράκης. Χωρίς αντίσταση ουσιαστική από εμάς τους πολίτες, και οι επόμενοι «αυτοδιοικητικοί κρατούντες» θα είναι όπως και οι προηγούμενοι.

Δημήτρης Γιαννουκάκης, «Καθιστό Γυμνό»· περ. 1956-1960. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Στο Ελλαδιστάν του 2023

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Ζοφεροί καιροί! Πολιτικοθρησκευτικοί ιρρασιοναλισμοί λαμβάνουν χώρα σε μυστικούς χώρους, για λύτρωση τάχαμου, του λαού μας από το κακό. Αυτό, θα μου πείτε, γίνονταν πάντοτε στο Ελλαδιστάν. «Τότες ακόμη βέβαια, η Ελλάδα ήτανε γνησίως βαλκανική και το Αιγαίον άγνωστον. Όμως οι προικισμένοι γνώριζαν τα επερχόμενα», έλεγε ο Μάνος Χατζηδάκις. «Οι προικισμένοι», για τον κορυφαίο Έλληνα μουσικό, ήταν ο Ελύτης και ο Καζαντζάκης.

Και στη δύσμοιρη Εκπαίδευση; Τράπεζες Θεμάτων καταρρέουν και κανενός «το αυτί δεν ιδρώνει». Εισβολή χάκερς, μας λένε, για να μας καθησυχάσουν. Μα «ο ηλεκτρονικός υπολογιστής δεν έχει άλλο. Γι’ αυτό δεν είναι νοήμων […] Οι μηχανές πάνε πιο γρήγορα επειδή είναι αποσυνδεδεμένες από κάθε ετερότητα», κατά Jean Baudrillard· πρόκειται για «άγαμες μηχανές».

Συμπέρασμα μετά απ’ αυτό το αλαλούμ διαρκείας; «Είναι δύσκολο πράμα να κοιτάξεις κατάματα το παιδί / καθώς εκείνο κατάματα σε κοιτάζει. / Σαν ν' ανεβαίνεις σε κατάψηλο χιονισμένο βουνό / και ν' αντικρύζεις τον ήλιο, / και να αντικρίζεις το φως τ' ανοιχτό, το καθάριο, το πρώτο», κατά Ι. Μ. Παναγιωτόπουλο.

ΟΡΕΣΤΗΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ. Το Παιδί με το Ηλιοτρόπιο, περ. 1948.

«Η γέννηση του Χριστού παραμένει πια μια επέτειος άγονη και χωρίς αίσθημα»

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΙΣ. (1980). «Η Γέννηση του Χριστού και οι αμαρτίες των νεαρών μαθητών που παραβιάζουν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας», στο: Τα Σχόλια του Τρίτου. Αθήνα: Εξάντας, σσ. 101-105.

Για την απεργία της Τετάρτης (9 Νοεμβρίου 2022)

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΙΣ. (1980). «Απεργίες, στάσεις και ανατάσεις», στο: Τα Σχόλια του Τρίτου. Αθήνα: Εξάντας, σσ. 91-95.

Τσογλάνια - καθώς πρέπει - αλητεία

 

Σε ρόλο «διορθωσιμανών» χριστιανών – πόσο καλός άραγε είναι ο «γλυκερός» Χριστιανισμός που αφειδώλευτα διδάσκεται από ουκ ολίγους χριστιανομαθημένους - ή, σε ρόλο χριστιανών της θυσίας;

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ 

«Από την ώρα που ο Φρανκεστάιν γίνεται στόλισμα νεαρού δωματίου, ο κόσμος προχωράει μαθηματικά στην εκμηδένισή του», γράφει ο Μάνος Χατζηδάκις στο βιβλίο του Τα Σχόλια του Τρίτου. Προσπαθώντας μάλιστα να αιτιολογήσει την άποψή του αυτή λέγει και το εξής εκπληκτικό: «Γιατί δεν είναι που σταμάτησε να φοβάται, αλλά γιατί συνήθισε να φοβάται». Προσέξτε το «συνήθισε να φοβάται». Ο Χατζηδάκις το έχει υπογραμμισμένο. Και δεν έχει άδικο. Πολλοί είναι εκείνοι που  φοβούνται συνανθρώπους τους, ακόμη και τον διπλανό τους. Ο ίδιος, εξάλλου, κορυφαίος συνθέτης, σε άλλο σημείο του βιβλίου του φαίνεται να αποδίδει αυτόν τον φόβο στους «κώνωπες». «Κώνωπες» και τότε που ο Χατζηδάκις σχολίαζε την ελληνική πραγματικότητα, κατά τις δεκαετίες ’70 και ’80, υπήρχαν πολλοί – πρόκειται για εκείνους που τσιμπούσαν κάθε πολίτη, που η ευθύνη και το ήθος του δεν του άφηναν κανένα περιθώριο να μην αντιδράσει σε κάθε ακραία πρόκληση – «κώνωπες» πολλοί από εμάς, στο όνομα της πατρίδας, της θρησκείας και της οικογένειας – τι ιδεολόγημα κι αυτό, κακέκτυπο πέρα για πέρα - και σήμερα, με βάση αντίστοιχο ιδεολόγημα: «είμαι Έλληνας κι Ορθόδοξος Χριστιανός», θρησκευτικό κι αυτό στη βάση του, όπου με βίαιο τρόπο τσιμπάμε όποιον αρθρώνει αντίσταση στη μισαλλοδοξία και τον φανατισμό, προσπαθώντας τάχα με αυτόν τον τρόπο να διαφυλάξουμε την καθαρότητα της φυλής, της θρησκείας, του έθνους. Ονοματίζω αυτό το ιδεολόγημα θρησκευτικό διότι ως βάση έχει το δόγμα Sola Scriptura! Πολλοί, λοιπόν, οι υποστηρικτές της χριστιανικής πίστης. Όλο και περισσότερο πληθαίνουν. Υποστηρικτές της αποκλειστικότητας, εν ονόματι της Αγίας Γραφής. Είμαστε η κατηγορία των χριστιανών που θέλουμε να διορθώσουμε τον κόσμο με διάφορα συνθήματα, με επιλεκτικό τρόπο ειλημμένα από τη μακρόχρονη Παράδοση της Εκκλησίας, βιβλική και πατερική, βρίσκοντας τον τρόπο να κάνουμε γνωστή την παρουσία μας. Όλοι μας αγανακτούμε. Η αγανάκτηση έγινε πια της μόδας. Μερικοί μάλιστα από εμάς γινόμαστε και «διορθωσιμανείς», για να θυμηθώ τον κυρ Αλέξανδρο της Σκιάθου, τον Παπαδιαμάντη, τον γνωστό άγιο των νεοελληνικών μας γραμμάτων. Ως «καλοί χριστιανοί» που είμαστε, σκανδαλιζόμαστε γιατί η αδηφάγα από το κακό κοινωνική πραγματικότητα, όπως αυτή διαμορφώνεται καθημερινά, λόγω της μετανάστευσης ανθρώπων από τόπο σε τόπο, για να αναφέρω ένα παράδειγμα, μέρα με τη μέρα αλλάζει άρδην· γι’ αυτό θέλουμε να τη διορθώσουμε. Για να πετύχουμε τους σκοπούς μας επιστρατεύουμε ακόμη και σύμβολα της πίστης και της πατρίδας μας. Το Σταυρό του Ιησού Χριστού και την ελληνική σημαία. Μόνο που οι «προγονοί μας θυμώνουν κι αρνούνται τη συμμετοχή τους αυτή στα όσα ανίερα επιχειρούμε στο όνομά τους, σαν τους επικαλούμεθα συχνά», κατά Μάνο Χατζηδάκι. Κι όμως, δεν είναι δυνατόν να επικαλείται κανείς τον Σταυρό του Κυρίου, αν δεν γνωρίζει τόσο καλά τα περί αυτού. Ούτε, βέβαια, η ελληνική σημαία είναι αποκλειστικότητα κάποιων. Γι’ αυτήν, ειδικά, ο πολύς Σταύρος Ζουμπουλάκης έχει πει πως το «μάθημα είναι παλαιό και το έχουμε διδαχθεί κατ’ επανάληψη, όσο κι αν κάποιοι επιμένουν να μην το μαθαίνουν· ο εθνικισμός εναντίον του έθνους». Πράγματι, σοφός λόγος! 

Ωστόσο, για να μην κατηγορηθώ ότι μέμφομαι όλους εκείνους τους υποστηρικτές της πατρίδας, της θρησκείας και της οικογένειας, καλοπροαίρετα πάντα, έχω να τους πω ετούτο: συμμερίζομαι την αγωνία τους. Καταλαβαίνω την αγανάκτησή τους. Αλλά, αδελφοί μου, πώς να το κάνουμε, δεν μπορούμε από τη μια να λέμε ότι υπηρετούμε βασικές αξίες της χριστιανικής πίστης (ειρήνη, αγάπη, δικαιοσύνη, δικαιώματα, αλληλεγγύη, θυσία), και ταυτόχρονα από την άλλη να φορτώνουμε την ατμόσφαιρα με κλαυθμούς και δάκρυα που προέρχονται από μίσος για τον συνάνθρωπο, όσο διαφορετικός κι αν είναι αυτός. «Δίχως Σταυρό ο άνθρωπος, μεθυσμένος, κατακρημνίζεται στη γοητεία της αβύσσου που ξεχύνει τη δυσωδία της αποσύνθεσης», κατά ιερομόναχο Συμεών Αγιορείτη, τον επονομαζόμενο Περουβιανό. Μόνο «παθήματα και κάκωση θα φέρουν ίσως τον ζαλισμένο άνθρωπο σε συναίσθηση του εαυτού του, σε νηφαλιότητα. Ταραχή και σύγχυση επαναφέρουν στο φυσικό τον αλόγιστο έρωτα για τα παρόντα. Μέσα στις στάχτες κρυμμένη παραμένει η ελπίδα», συνεχίζει ο Αγιορείτης ιερομόναχος Συμεών. 

Αποσώνοντας τις σύντομες παραπάνω σκέψεις μου, προσπαθώντας να δώσω ελπίδα και χαρά κι όχι θολούρα και θανατίλα, υπενθυμίζω και κάτι ακόμη. Ο άνθρωπος για να γίνει άνθρωπος οφείλει να ενεργεί με τον τρόπο του Χριστού, όπου η αγάπη του χωρά τους πάντες. Η Εκκλησία του, την οποία διαλαλούμε πως διακονούμε, εξάπαντος είναι κιβωτός που χωρά κάθε κατατρεγμένο. Ενώπιον αντιλήψεων και νοοτροπιών καθαρότητας, ακόμη και της θρησκευτικής πίστης – ακούγεται κι αυτό συχνά, είναι ένα από τα πολλά συνθήματα – κάθε διχοτόμηση του «εσύ είσαι δικός μας, άρα είσαι καλός», ενώ «εσύ είσαι ξένος, άρα είσαι κακός», συνιστά εκτροπή από το μήνυμα: «η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια, το ίδιο και η αγάπη προς τον πλησίον. Να εκτείνεται παντού, στα πέρατα της γης. Παντού, σε όλους τους ανθρώπους», κατά άγιο Πορφύριο τον Καυσοκαλυβίτη.

Ο πρόγονος και ο επίγονος

«Ποια σχέση όμως μπορεί να έχει ο πρόγονος που δικαιούται τας τιμάς, με τον επίγονο, που αρθρογραφεί σε απογευματινή εφημερίδα κι ενοχλείται που μνημονεύω το είδος του όχι κολακευτικά; Με τον επίγονο – παραγωγό τηλεοπτικών παιγνίων και αθλιοτήτων; Με τον επίγονο “μουσικό” που φωνασκεί, ασχημονεί, απειλεί και απεργεί, όχι για να καλλιτερεύσει τα του βίου του – να κάνει τις ογδόντα χιλιάδες που κερδίζει τον μήνα, εκατό – αλλά για να περιφρουρήσει τ’ άδικα, που με την ανοχή ή την αδιαφορία κατά καιρούς της πολιτείας έχει αποκτήσει; Ποια σχέση, προς Θεού, μπορεί να έχει ο σημερινός Έλληνας πολίτης, πλαγιαύλου, μ’ ένα βυζαντινό αγιογράφο ή έναν αρχαίο λυρικό; Καμιά». 

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ. (²1981). «Οι πρόγονοι και η ύποπτη συμπεριφορά τους όταν τους επικαλούμεθα συχνά». στο: Τα Σχόλια του Τρίτου. Αθήνα: Εξάντας, σ. 119.