Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μάριος Κουκουνάρας – Λιάγκης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μάριος Κουκουνάρας – Λιάγκης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 14 Μαΐου 2026

Ασφυξία στη σχολική τάξη: Με αφορμή την αυτοκτονία των δύο 16χρονων μαθητριών



«Θα τελειώσω ένα σχολείο ανάπηρο που με οδηγεί χωρίς ενοχές στα φροντιστήρια. Εκεί με σκληρή καταναγκαστική δουλειά, πνευματικά απροστάτευτος, χωρίς ωράριο, με κλεμμένο τον ελάχιστο χρόνο, περνώ στο πανεπιστήμιο. Μου μάθανε να περιφρονώ τον Όμηρο, τα θρησκευτικά, τις τέχνες και τη γυμναστική, κέρδισα χρόνο και πέτυχα. Συγκινημένος στην αρχή, κουρέλι απ‘ την κούραση, χωρίς να συνειδητοποιώ και πολύ τι μου συμβαίνει, ξεσπάω για ένα διάστημα, ξεδίνω, πίνοντας και καπνίζοντας, συζητάω για το νόημα της ζωής με τ’ άλλα κουρέλια, ακούω μουσική και ξημερώνομαι στο internet, ξυπνώ το μεσημέρι. Κάτι συμβαίνει μέσα μου. Σ’ αυτή τη θεσπέσια παύση μια φωνή ακούγεται βαθιά απ’ το πηγάδι. Ποιος είναι; Ποιος εγώ; Υπάρχω;… Με κοιτάνε. Θέλει να γλυτώσει! Από τι άραγε; Περίεργο πλάσμα. Του μιλάμε, δεν καταλαβαίνει τίποτα. Μπα, τι του μαθαίναμε τόσα χρόνια; Τι του μαθαίνατε τόσα χρόνια;… Τι φοιτητής είναι αυτός; Η ύπαρξή του αμφισβητεί αυτή την ίδια την έννοια της επιστήμης, υποδαυλίζει το ξόανο κάθε ιερό και όσιο. Είμαι ο κανένας, ο φροντιστηριάκιας, το φυτό, το νούμερο 6 εισαχθείς-απεχθής στους πολιτικούς μηχανικούς, ο “δέστε πως κατάντησε”. Ποιος είμαι; Εγώ ποιος είμαι, ή ποιος είστε; Είστε μασκαρεμένος, δε σας βλέπω. Η φωνή σας παράξενη, οι παύσεις σας σκέτο θρίλερ. Ποιος είστε, κύριε; Άλλα λένε οι λέξεις σας κι άλλα εννοούν. Μήπως δεν παίζουμε στο ίδιο όνειρο; Ποιο είναι το παιχνίδι σας; Η αγορά; Το κακάσχημο τέρας, που περιφέρετε με το λουρί περήφανα, το δημιούργημά σας μου ‘κατσε βαρύ πλατύ στο κεφάλι. Θα πεθάνω, κύριε, πάρτε το τέρας παραπέρα. Κύριε, οι επιστήμες, οι τέχνες, ο έρωτας, κύριε, λιώνουν κάτω από τη χοντρή του την κοιλιά. Βρυχάται το τέρας, κύριε, και ουρλιάζει την ύστατη αλήθεια του τον ανταγωνισμό. Δε θα ‘μαι, λέει, έτσι που το πάω έτοιμος για τις προκλήσεις της εποχής μου. Θα μείνω πίσω, κύριε, θα χάσω το τρένο της ζωής, θα, θα, θα ρημάξω, κύριε. Αγουροξυπνημένος μετά από 12 χρόνια σχολείου δεν έμαθα ακόμη να εκμεταλλεύομαι το χρόνο. Κύριε, τι ωραίες εκφράσεις που χρησιμοποιείτε! Να εκμεταλλεύομαι το χρόνο! Το χρόνο προσπαθώ να καταλάβω τόσα χρόνια, το νόημα, το νόημα τόσου χρόνου. Θέλω να του δώσω ένα όνομα. Μα αυτός είναι ντυμένος υποχρέωση, μου ξεγλιστρά. Κύριε, ο χρόνος σας είναι τραβεστί! Εγώ, κύριε, κερδισμένος αισθάνομαι στις οάσεις μου, όταν ξοδεύω το χρόνο μου στη μουσική, στα γκράφιτι, στο διάβασμα, στη φιλοσοφία, στις βόλτες με τις παρέες. Μα αυτά δεν είναι ακριβώς κάτι χρήσιμο, είναι και δεν είναι, όλα είναι θέμα μέτρου, λέτε. Μέτρον άριστον, όλα με το μέτρο δηλαδή. Κύριε, γιατί δεν αντιδράτε; Σας περιπαίζουν. Τη δουλεία σας τη μετατρέψατε σε φυλακή, το σπίτι σε βασανιστήριο, τον έρωτα σε πορνογραφία. Μιλάτε με κλισέ. Κύριε, με ξένη φωνή δανεισμένη από τα ειδησεογραφικά πρακτορεία, χάσατε την πίστη, τους φίλους σας, ζείτε στην αγωνία της γρίπης, της κρίσης του περιβαλλοντικού ολέθρου, του τσουνάμι της οικονομίας, της απιστίας. Είναι τρομακτική και απάνθρωπη η τάξη σας, Κύριε. Ταχτοποιημένη σαν την απόλυτη αταξία. Δεν τη βλέπετε; Όχι δεν βλέπετε, Κύριε. Κύριε, είστε νεκρός;
«—Κύριε, είναι μεσημέρι κι ακόμα δεν ξυπνήσατε
—Κύριε, δεν πήρατε το πρωινό σας
—Κύριε, ήπιατε πολλούς καφέδες
—Κύριε, ο ήλιος λάμπει, αστράφτει βρέχει και χιονίζει
—Κύριε, ένα κόκκινο πουλί έχει κολλήσει στο παράθυρο σας
—Κύριε, μια μαύρη πεταλούδα φάνηκε πάνω στο στήθος σας
—Κύριε, πώς τρέχετε με το ποδήλατο!
—Κύριε, είστε παγωμένος
—Κύριε, έχετε πυρετό
—Κύριε, είσαστε νεκρός;»
(Μίλτου Σαχτούρη, «Κύριε», από τη συλλογή Το Σκεύος, εκδ. Κείμενα. Αθήνα 1971)».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΕΧΑΓΙΟΓΛΟΥ. (2011). «Σημειώσεις ενός ισορροπιστή» στο: Τάξη + Αταξία: Οι νέοι φωνάζουν. Εισαγωγή – Επιμέλεια Μάριος Κουκουνάρας – Λιάγκης. Αθήνα: Ακρίτας, σσ. 209-212.


Γιώργος Βακιρτζής (1923-1988)· «Φως στο χώρο».

Πέμπτη 26 Δεκεμβρίου 2024

Για την αθεράπευτη αισιόδοξη εκπαιδευτική καθαρολογία...

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Όταν οι καθηγητές συζητάμε για το σημερινό σχολείο, δυστυχώς, δεν είμαστε ρεαλιστές. Δεν εννοούμε να καταλάβουμε ότι το σημερινό σχολείο περνά βαθιά κρίση και μέρος ετούτης της κρίσης είμαστε και εμείς οι εκπαιδευτικοί. Συζητάμε μόνοι μας, χωρίς τον ξενοδόχο, που άλλος δεν είναι από τους ίδιους τους μαθητές μας. Δύο διαπιστώσεις είναι, νομίζω, αναγκαίες για να δούμε κατάματα την πραγματικότητα:
  • Το σχολείο είναι απαξιωμένο από μαθητές και γονείς. Ενώ το φροντιστήριο είναι απαραίτητο, κάνει τη δουλειά που δεν γίνεται στο σχολείο. Πρόκειται για άποψη που είναι κυρίαρχη σε γονείς και μαθητές, αλλά και σε κάμποσους εκπαιδευτικούς. Αλλιώς δεν εξηγείται το γεγονός ότι και στο σχολείο το πρωί και στο ιδιαίτερο το απόγευμα, είναι οι ίδιοι μαθητές που απολαμβάνουν την κουλτούρα γνώσεων που εργολαβικά έχουν αναλάβει κατασκευαστές προγραμμάτων, και ως πολλαπλασιαστές τη μεταδίδουν όσοι το πρωί κάνουν το μαθημά τους στο σχολείο και το απόγευμα κάνουν το ίδιο μάθημα στο ιδιαίτερό τους.
  • Το σχολείο είναι ωφελιμιστικό, χρησιμοθηρικό, εργοστάσιο παραγωγής πελατών, που τους προετοιμάζει να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο για να στελεχώσουν τη μαζική αγορά εργασίας.
Πάνε δεκαπέντε χρόνια από τότε που κυκλοφόρησε το βιβλίο Τάξη + Αταξία. Οι νέοι φωνάζουν, με εισαγωγή και επιμέλεια του καλού συναδέλφου Μάριου Κουκουνάρα – Λιάγκη· σ’ αυτό δημοσιεύονται πολύ καλά κείμενα γραμμένα όχι μόνο από εκπαιδευτικούς αλλά από δημοσιογράφους, καλλιτέχνες και λογοτέχνες. Αξιοσημείωτο εδώ είναι ότι πριν από κάθε κείμενο καταγράφονται πρωτότυπες απόψεις μαθητών και φοιτητών. Μια από αυτές μαρτυρά όσα υποστηρίζω παραπάνω: «Δε βρίσκω το λόγο να πάω το πρωί στο σχολείο. Σαν να με βάζεις φυλακή με τους χειρότερους φυλακόβιους και βασανιστές που μιλούν γλώσσες που δεν καταλαβαίνω και αυτό είναι το χειρότερο. Τι να μου πει η άλλη με τα αρχαία στο χέρι, όταν το μυαλό μου είναι πότε θα χάσουμε μάθημα, να κάνουμε κανένα τσιγάρο. Αυλή δεν έχουμε και μαζευόμαστε στις τουαλέτες. Ποντικάριοι… Γράφει ο άλλος σαράντα λεπτά στον πίνακα μαθηματικά και περιμένει εγώ να τον θαυμάζω. Τι λες ρε, και τι έκανα εγώ χθες στο φροντιστήριο; Τα ίδια και καλύτερα. Τουλάχιστον εκεί οι καθηγητές ενδιαφέρονται… Είναι μετά να μη βγεις να τα σπάσεις, να αλλάξουν όλα. Στο σχολείο είναι όλα σκ…». Αντώνης από την Αθήνα, 18 χρονών.
Η οποιαδήποτε πάντως επιφύλαξη στα όσα λέγονται σε μια συζήτηση για το σχολείο και στα οποία διαφωνεί κανείς, καλό είναι να μην ακούγονται ως αιρετικά. Μόνο ο ενθουσιασμός, κι ότι κάνουμε καλώς το κάνουμε, αυτό πρέπει να είναι επιτρεπτό. Ας μην εκστασιαζόμαστε μόνο με το δικό μας έργο στη σχολική τάξη. Εξάπαντος δεν είμαστε μόνοι μας. Πέραν του δικού μας μικρού κοσμάκη υπάρχουν και οι άλλοι, συνάδελφοι και μαθητές, με τα άγχη τους, τα όνειρά τους, τις αγωνίες τους, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον τους… το οποίο οφείλουμε να αφουγκραζόμαστε.

Στην αντίπερα όχθη, της αθεράπευστα ασιόδοξης εκπαιδευτικής καθαρολογίας, ο περίπατος στον Μόλυβο ήταν μοναχικός και ερωτικός!


Πέμπτη, 26 Δεκεμβρίου, μεσημέρι στο Μόλυβο!

Πέμπτη 16 Νοεμβρίου 2023

Εκπαίδευση: 4η αλήθεια

Η σχολική τάξη είναι κινούμενη άμμος. Και η πραγματικότητα πολλές φορές είναι οδυνηρή: όταν την παρασύρει το κύμα της θάλασσας, φέρνει μαθητές και δάσκαλους σε αμηχανία, αταξία κυριαρχεί στην τάξη. Δεν χωρά αμφιβολία ότι σήμερα, εμείς οι δάσκαλοι, όσες φορές κι αν έχουμε κάνει το τολμηρό βήμα, εντός της σχολικής τάξης, να συζητούμε με τους μαθητές μας, βρισκόμαστε μπροστά σε δύο βασικές επιλογές: ή θα μιλάμε γι’ αυτούς κάνοντας το γνωστό κήρυγμα ή, θα συζητάμε μαζί τους ανοίγοντας διάπλατα την παιδαγωγική αγάπη μας, ακούγοντας τι μας λένε αλλά και τι θέλουν να μας πουν, πως σκέφτονται, πως αναζητούν, πως διεκδικούν, πως απαιτούν, πως κατηγορούν, πως ζουν, πως διασκεδάζουν, πως, εν τέλει, είναι;
Παρακάτω αναδημοσιεύω τη φωνή μιας νέας, και λέω φωνή γιατί ως νέα 18 ετών φωνάζει αλλά εμείς οι γονείς, οι δάσκαλοι, δεν την ακούμε. Είναι μια από τις πολλές φωνές που δημοσιεύονται σ’ ένα εξαιρετικό βιβλίο, το οποίο προέκυψε ύστερα από έρευνα που διήρκησε από τον Νοέμβριο του 2006 έως το Μάρτιο του 2010, με συμμετοχή 356 νέων. Στο βιβλίο, με έναν ιδιαίτερα πρωτότυπο τίτλο: Τάξη + Αταξία: Οι νέοι φωνάζουν, γράφουν είκοσι συγγραφείς, εκπαιδευτικοί, δημοσιογράφοι, ιερείς, μουσικοί, σκηνοθέτες. Α.Ι.Κ.

«Μας κατηγορούν ότι είμαστε αδιάφοροι, ότι δε μιλάμε, ότι δεν ξέρουμε, γι’ αυτό και δεν έχουμε να πούμε τίποτα. Και μας κουνάνε το δάχτυλο, καθηγητές και γονείς… Όταν μιλάμε, όμως, μας ακούνε; Ή κλείνουν τα αυτιά και χαμογελούν πάλι, με τη σιγουριά ότι αυτοί πάλι τα ξέρουν καλύτερα; Του είπε κανείς ότι ακούμε και αυτόν που διαφωνεί;» Λήδα από την Αττική, 18 χρονών.


ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΥΚΟΥΝΑΡΑΣ – ΛΙΑΓΚΗΣ. (Επιμέλεια). (2011). Τάξη + Αταξία. Οι νέοι φωνάζουν. Αθήνα: Ακρίτας, σ. 298.

Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 2022

«Τα παιδιά του Δεκέμβρη»

«Στην αυγή του 2011 δεν μπορείς να μιλήσεις για τη νεολαία χωρίς να περάσεις από δύο ιστορικά ορόσημα: τον Δεκέμβρη του 2008 και το Μνημόνιο του 2010. Και τα δύο αυτά μείζονα ρήγματα στην κανονικότητα της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας προοικονομούνται στις ποικίλες συμπεριφορές της νεολαίας κατά την παρελθούσα 25ετία, την αδρά 25ετία του ευδαιμονισμού και της ζωής με δανεικά. Σ’ αυτή την περίοδο εδραιώνονται, αφενός, η μόνιμη υπογεννητικότητα της πυρηνικής οικογένειας, και επαγγελματικά, η επέλαση του ατομικισμού και του υλισμού, η διάχυση της ψηφιακής και τηλεπικοινωνιακής κουλτούρας σε όλη τη δημόσια και ιδιωτική σφαίρα.
»Στην περίοδο αυτή, δηλαδή, έχουμε ανάδυση νέων ανθρωπολογικών τύπων, και η νεολαία, τα παιδιά των παιδιών της Δημοκρατίας και της Μεταπολίτευσης, φέρει όλα τα καινοφανή χαρακτηριστικά της νέας εποχής. Είναι άνθρωποι νέου τύπου, και σαν τέτοιους δυσχεραίνονται ή και αδυνατούν να τους κατανοήσουν ακόμη και οι γονείς τους, οι οποίοι από βίωμα, εμπειρία και παιδεία προέρχονται από τον κόσμο πριν από την παγκοσμιοποίηση και της γενικευμένη δικτύωση».


ΝΙΚΟΣ Γ. ΞΥΔΑΚΗΣ. (2011). «Τα παιδιά του Δεκέμβρη», στο: Τάξη και Αταξία. Εισαγωγή – Επιμέλεια Μάριος Κουκουνάρας – Λιάγκης. Αθήνα: Ακρίτας, σσ. 243-244.