ΛΕΣΒΙΟΙ ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Σε εποχή της απελπισίας και της βαρβαρότητας –καθημερινά τη βιώνουμε- μας σώζουν οι φιλόλογοι. Ναι, οι φιλόλογοι, όσο κι αν αυτό φαίνεται σε κάποιους παράξενο. «Διάκονοι» των ανθρωπιστικών σπουδών και επιστημών, λειτουργοί της εκπαίδευσης, ερευνητές και συγγραφείς, διανοούμενοι κάποιοι, προασπίζουν τον πολιτισμό μας, τη γλώσσα μας, την ιστορία μας, τη φιλοσοφία μας, τα γράμματα και τις τέχνες μας.

Πριν λίγες ημέρες, το Σάββατο 11 Ιουνίου, τελευταία ημέρα της 6ης Έκθεσης Βιβλίου Μυτιλήνης «Στράτης Μυριβήλης», που με επιτυχία οργάνωσε ο Δήμος Μυτιλήνης, ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Λέσβου, σε συνεργασία με το ιστορικό Βιβλιοπωλείο Χατζηδανιήλ και τη Δημόσια Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης, βράβευσε διακεκριμένα μέλη του για το συγγραφικό - ερευνητικό τους έργο και την προσφορά τους στη Λεσβιακή Γραμματεία. Τα ονόματα των συναδέλφων είναι γνωστά στην τοπική εκπαιδευτική μας κοινότητα: Στρατής Αναγνώστου, Βασίλης Γεώργας, Γεώργος Διγιδίκης, Βασιλική Κουρβανιού, Βασίλης Κωμαϊτης, Κλεονίκη Μαρμάρου, Παναγιώτης Σκορδάς, Χρήστος Σταυράκογλου, Χρήστος Χατζηλίας. Δεν θα αναφερθώ στο συγγραφικό έργο του καθενός και της καθεμιάς. Αυτό, άλλωστε, είναι γνωστό σ’ όποιον αγαπά και ασχολείται με τη Λεσβιακή Γραμματεία. Εξάλλου, όσοι βρεθήκαμε στην εκδήλωση βράβευσής τους, τους χειροκροτήσαμε, τους θαυμάσαμε, συγκινηθήκαμε ακούγοντάς τους να μιλάνε για τον συγγραφικό τους κάματο και μόχθο. Απεναντίας, επιθυμώ να σταθώ σε τρία, αποφθέγματα θα ‘λεγα, κορυφαίων συγγραφέων τα οποία, πιστεύω, ότι «ταιριάζουν γάντι» με την ιστορική, φιλολογική και λογοτεχνική δημιουργία των συναδέλφων βραβευθέντων φιλολόγων, «ταιριάζουν γάντι» με την «πένα και το ξίφος τους».

«Το γράψιμο γίνεται όπως η χειρουργική, από έξω προς τα μέσα. Έχεις μπροστά σου μια ανοιχτή κοιλότητα και εκεί μέσα βάζεις τα χέρια σου και εργάζεσαι, κόβεις και ράβεις, Ανοίγεις και κλείνεις». ΖΗΣΙΜΟΣ ΛΟΡΕΝΤΖΑΤΟΣ

«Το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ: μα το σέρνει πάντοτε μαζί του – ή τον σέρνει· […] Το εργαστήρι του συγγραφέα; Μα δεν είναι άλλο: αυτός είναι». ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ

«Ο συγγραφέας δεν πρέπει να ερμηνεύει. Μπορεί όμως ν’ αφηγηθεί γιατί και πως το έγραψε». […] «Πιστεύω ότι για ν’ αφηγηθείς πρέπει πρώτ’ απ’ όλα να κατασκευάσεις έναν κόσμο, όσο το δυνατόν πιο εμπλουτισμένο ως τις έσχατες λεπτομέρειες». […] «Ρυθμός, ανάσα, επιτίμιο… Για ποιον, για εμένα; Όχι βέβαια· για τον αναγνώστη. Γράφουμε σκεπτόμενοι κάποιον αναγνώστη. Κατά τον ίδιο τρόπο ο ζωγράφος ζωγραφίζει σκεπτόμενος τον θεατή του πίνακα». ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ

Να θυμίσω ότι, η εκδήλωση βράβευσης ήταν αφιερωμένη στον ΔΑΣΚΑΛΟ Παναγιώτη Παρασκευαΐδη, που γι’ αυτόν «οι ατίθασοι και δύσκολοι στη σχολική τάξη μαθητές, ήταν επαναστάτες και ξύπνιοι· δεν τους τιμωρούσε εύκολα»· τάδε έφη ένας μαθητής του, όταν πριν λίγους μήνες επισκέφτηκε την Ιστορική Βιβλιοθήκη του πάλαι ποτέ Γυμνασίου Μυτιλήνης, είδε και θαύμασε τη δωρεά της βιβλιοθήκης του αλησμόνητου Παναγιώτη Παρασκευαΐδη.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: ΣΤΟ ΝΗΣΙ

Τέλος εποχής...

Της ΑΓΓΕΛΑΣ ΚΑΣΤΡΙΝΑΚΗ. Καθηγήτριας Νεοελληνικής Φιλολογίας/Τμήμα Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης

Πάντα τέτοιες μέρες οι πανεπιστημιακοί παθαίναμε κρίση ταυτότητας. Είχαμε διδάξει όλο το εξάμηνο ψυχή τε και σώματι κι όταν έφτανε η ώρα των εξετάσεων και της διόρθωσης των γραπτών αναρωτιόμασταν τι νόημα έχει το επάγγελμά μας. Διορθώναμε με τις ώρες σκυμμένοι πάνω απ’ τα γραπτά και βλέπαμε πόσο περιορισμένη ήταν η ανταπόκριση σε όσα είχαμε προσπαθήσει να μεταδώσουμε. Κυκλοφορούσαν και μερικά ανέκδοτα: ό,τι και να ’χει γράψει, αν βάλει τον Χίτλερ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και όχι στον Α΄, πρέπει να περάσει – χρειαζόμαστε ένα 50% επιτυχίας, τουλάχιστον…

Και τι έχει αλλάξει φέτος και χρησιμοποιώ τον δραματικό τίτλο «τέλος εποχής»; Λοιπόν, φέτος δεν χρειάστηκε να σκύψω πάνω από τα γραπτά, να ξεδιαλύνω αν κάτι είναι σωστό ή λάθος, εύστοχο ή άστοχο. Φέτος άνοιγα την κόλλα αναφοράς και την έκλεινα με μια ματιά. Ήταν σχεδόν λευκή… Αυτό δεν είναι πια κρίση ταυτότητας, είναι ακύρωση.

Δίδαξα το μάθημα «Εισαγωγή στη νεοελληνική φιλολογία», μάθημα υποχρεωτικό για τα δύο από τα τρία Τμήματα της Φιλοσοφικής Σχολής. Είχα 257 εγγεγραμμένους φοιτητές, πρωτοετείς και περασμένων ετών, στην παράδοση έρχονταν περίπου τριάντα και στις εξετάσεις έγραψαν 180. Υπολόγιζα πόσες μέρες θα έπρεπε να διορθώνω – και δεν χρειάστηκα παρά μόνο τον κόπο να ανοίγω και να κλείνω μια κόλλα, πού και πού κάποια απάντηση.

Δύο άριστοι φοιτητές (που είχαν εγκαταλείψει άλλες σπουδές για να έρθουν στην ανθρωπιστικές επιστήμες), πέντε-έξι αρκετά καλοί, με το ζόρι μερικά πεντάρια, ενώ η μεγάλη μάζα πήρε ένα συμβολικό τρία. Δούλεψα για λιγότερους από 10 ανθρώπους. Είναι φανερό ότι το σύστημα που ξέραμε πέθανε. Ακούω πως σε κάποιες άλλες Σχολές και στα Κεντρικά Πανεπιστήμια η κατάσταση είναι καλύτερη, πως υπάρχουν ακόμα και «σπασικλάκια». Τι κάνουμε όμως με το μεγάλο πλήθος;

Παιδιά όμορφα, φωτεινά, που σε κοιτούν με ευγενικό χαμόγελο παραδίδοντας την κόλλα τους – κι εγώ να μην μπορώ να τους προσφέρω τίποτα; Αλλά εντυπωσιακή είναι και η παραίτησή τους: τα παιδιά αυτά δεν διαμαρτυρήθηκαν, δεν ξεσηκώθηκαν! Είχα φοβηθεί πως θα κατακλυστώ από επιθετικές απαιτήσεις, κι όμως τίποτα: σιωπή και αποδοχή. Τα θέματα, εννοείται, ήταν βατά και ολόκληρο το μάθημα αναρτημένο στην ιστοσελίδα του.

Τρίζουν τα θεμέλια του πολιτισμού μας. Η εκπαίδευση έχει ολοκληρωτικά αποτύχει, η αξία της μάθησης έχει καταρρεύσει. Δεν το λέμε, το κρύβουμε κι απ’ τους εαυτούς μας. Όμως είναι δραματικά παρόν, στα λίγα δευτερόλεπτα που μου χρειάστηκαν για να ανοίξω και να απορρίψω ένα «γραπτό» (άγραφο γραπτό).

Φταίει το σκρολάρισμα; Φταίει η Τεχνητή Νοημοσύνη; Όσον αφορά το πρώτο, ναι, είναι γνωστό πως τα παιδιά δεν μπορούν να διαβάσουν πια συνεχές κείμενο. Ό,τι ξεπερνάει μερικές αράδες καθίσταται απαγορευτικό. Αλλά ίσως ο μεγάλος ανασταλτικός παράγοντας είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη. Θα προσέξατε ότι στην εξέταση του μαθήματός μου δεν έγινε χρήση. Αν είχαν ρωτήσει την ΤΝ, θα είχαν ωραιότατες αναλυτικές απαντήσεις. Δεν ξέρω πώς συνέβη αυτό, όχι πάντως από δρακόντεια μέτρα επιτήρησης. Ίσως έπιασε η απειλή που εκτόξευσα ότι, αν γίνει χρήση, αυτή θα ήταν η τελευταία γραπτή εξέταση. Ένας είρων θεός έβαλε το χέρι του… Όμως άλλο είναι το ζήτημα: φαίνεται ότι συνολικά η ΤΝ έχει παραλύσει τα πνεύματα. Γιατί να γράψω κάτι εγώ, ένα ατελές ασήμαντο ανθρωπάκι, αφού τα ξέρει όλα εκ των προτέρων το Μεγάλο Μηχάνημα;

Αυτή η παραίτηση παίρνει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα σε μεταπτυχιακά μαθήματα. Παίρνω πολλών δεκάδων σελίδων εργασία, γραμμένη από ΤΝ. Αναγνωρίζω αμέσως το αψεγάδιαστα ξύλινο ύφος του Μεγάλου Γλωσσικού Μοντέλου. «Μα ήθελα να σας δώσω μια εργασία που θα χαρείτε να τη διαβάσετε» ήταν η απάντηση.

Τα παιδιά μας έχουν πάρα πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση και η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει σαρώσει την όποια βούλησή τους για προσπάθεια.

Και τι κάνουμε τώρα; Συνθηκολογούμε; Κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας και την Πολιτεία ώσπου να πάρουμε σύνταξη; Προτείνουμε ασπιρίνες; Ναι, εγώ στην απελπισία μου σκέφτηκα ότι πρέπει να τελειώνουμε με τις εθιμικώ δικαίω προαιρετικές παρουσίες στα μαθήματα και να θεσπίσουμε την υποχρεωτικότητα στην παρακολούθηση. Ασπιρίνη;

Όταν καταρρέει ένας ολόκληρος πολιτισμός, πρέπει να τον ξανασκεφτούμε εκ βάθρων. Έφτασα κι εγώ στα όριά μου και ρώτησα την ΤΝ, διατυπώνοντας το πρόβλημα με όρους «υπαρξιακής απειλής». Στην αρχή μου απάντησε με τεχνικές λύσεις κι έπειτα σοβαρεύτηκε:

«Αν οι φοιτητές δεν έρχονται πια στην τάξη, είναι γιατί η τάξη προσφέρει κάτι που η ΤΝ μπορεί να αντικαταστήσει (μετάδοση πληροφορίας). Πρέπει να προσφέρουμε αυτό που η ΤΝ δεν θα προσφέρει ποτέ, τη μάθηση ως συλλογική, σωματική εμπειρία. Το πανεπιστήμιο πρέπει να γίνει ξανά ο χώρος της κοινότητας, της διαφωνίας, του πάθους και της ζωντανής επαφής. Οι φοιτητές θα επιστρέψουν αν η τάξη είναι ένα μέρος όπου νιώθουν ότι ακούγονται και ότι ανήκουν κάπου. Πρέπει ακόμα να τους δείξουμε ότι το νόημα βρίσκεται στον “ιδρώτα” του μυαλού, όπως όταν με τη γυμναστική χτίζουμε το σώμα. Κι ακόμα χρειάζεται μια ωμή συζήτηση: “Αν αφήσετε την ΤΝ να σκέφτεται για εσάς, παραδίδετε την ελευθερία σας. Το διακύβευμα δεν είναι ο βαθμός, είναι η πνευματική σας αυτονομία”».

Η ΤΝ μας δείχνει τον δρόμο για να ακυρώσουμε τις βλαβερές επιπτώσεις της – μένει να τον ακολουθήσουμε…

ΠΗΓΗ: ΓΕΡΟΜΟΡΙΑΣ

Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων: Μήνυμα για την έναρξη των Πανελλαδικών Εξετάσεων

«Κηρυγματοπληξία» παθαίνουν κάθε χρόνο οι περί την εκπαίδευση εκπρόσωποι -μετριότητες οι περισσότεροι- πριν αρχίσουν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις. Και δεν είναι μόνον αυτοί. Είναι και οι Ενώσεις Γονέων και Κηδεμόνων. Τα ευχολόγιά τους για καλή επιτυχία δεν έχουν προηγούμενο. Διακοσμητικά και στερεοτυπικά, πέρα για πέρα. Τα διαβάζω κι αναρωτιέμαι σε ποιους απευθύνονται. Θα μου πει κάποιος, γιατί τα ψέγω. Απαντώ: καλοπροαίρετη είναι η κριτική μου. Σ’ ένα κοινωνικό σύστημα που η εκπαίδευση είναι ζωντανό κομμάτι της, τα με «κηρυγματοπληξία» ευχολόγια, πιστέψτε με, δεν τα λαμβάνουν υπόψη τους οι υποψήφιοι μαθητές. 

Το μόνο μήνυμα που διάβασα και το περιεχόμενό του είναι ουσιαστικό, προέρχεται από την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων (ΠΕΦ). Αξίζει να το διαβάσουμε γιατί πέραν της υποστήριξης προς τους υποψήφιους μαθητές, καταθέτει δημόσια τις σοβαρές ενστάσεις και τους προβληματισμούς της για το ισχύον εξεταστικό σύστημα· «κάνει λόγο για ένα μοντέλο αξιολόγησης που εντείνει την πίεση στους νέους, περιορίζει την ουσιαστική εκπαιδευτική διαδικασία και αναπαράγει κοινωνικές ανισότητες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ένα σχολείο με επίκεντρο τη γνώση, την καλλιέργεια και την ολόπλευρη ανάπτυξη των μαθητών». Α.Ι.Κ.

Ιδού τα καίρια που καταθέτει η ΠΕΦ:

Λίγες μέρες πριν από την έναρξη των Πανελληνίων Εξετάσεων, αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχηθούμε καλή δύναμη στους μαθητές και στις μαθήτριες που δίνουν αυτή τη δύσκολη δοκιμασία, καθώς και στους γονείς τους και στους συναδέλφους μας, αλλά και να μοιραστούμε ορισμένες σκέψεις και ευρύτερους προβληματισμούς σχετικά με τον χαρακτήρα και τη θέση των εξετάσεων στο σημερινό σχολείο.

Ως Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, στεκόμαστε δίπλα στις αγωνίες, στις προσδοκίες και στις ανησυχίες των νέων ανθρώπων για το μέλλον τους, αλλά και στον αγώνα που δίνουν για τη ζωή και τα όνειρά τους. Άλλωστε, βρισκόμαστε δίπλα τους σε όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς και γνωρίζουμε από κοντά τόσο τις αιτίες όσο και τις μορφές της πίεσης που βιώνουν σε σχέση με την επαγγελματική τους πορεία και τη ζωή τους γενικότερα, πίεσης που συνδέεται άμεσα με τη δοκιμασία των Πανελληνίων Εξετάσεων.

Για τον λόγο αυτό, και με αφορμή την έναρξη των Πανελληνίων Εξετάσεων, θέτουμε δημόσια τους προβληματισμούς μας σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους ως μοναδικού τρόπου αξιολόγησης για την πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση, έχοντας πρωτίστως παιδαγωγικά κριτήρια.

Όλα αυτά τα χρόνια διαπιστώνεται ότι δεν επιτυγχάνεται η ουσιαστική προετοιμασία των μαθητών, όχι απλώς για να ανταποκριθούν στις εξετάσεις, αλλά κυρίως για να είναι σε θέση να προσεγγίσουν ουσιαστικά το επιστημονικό αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούν στη σχολή εισαγωγής τους. Πρώτα απ’ όλα, επιβεβαιώνεται η διαρκής υποχώρηση των γενικών γνώσεων, των πνευματικών ερεθισμάτων, των κλίσεων και των ανησυχιών των μαθητών· γεγονός που δεν επιτρέπει την καλλιέργεια, σε ακαδημαϊκό επίπεδο, επιστημολογικών αρετών ικανών να ενισχύσουν μια ουσιαστική και αναβαθμισμένη σχέση με την επιστήμη και την έρευνα.

Με άλλα λόγια, η αποτυχία του συστήματος είναι βαθύτερη και αφορά την ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία· αποτυπώνεται, όμως, και στους αριθμούς, όπως δείχνει η διαρκής υποχώρηση των βάσεων εισαγωγής, η οποία μαρτυρεί την αδυναμία πολλών μαθητών να ανταποκριθούν σε ομολογουμένως αμφίσημης αξίας θέματα εξετάσεων.

Δηλαδή, η αποτυχία είναι θεμελιώδης όσον αφορά την εκπαιδευτική πράξη, αλλά αποτυπώνεται και σε ποσοτικούς δείκτες, όπως προκύπτει από τη διαρκή υποχώρηση των βάσεων εισαγωγής, η οποία καταδεικνύει την αδυναμία ανταπόκρισης των μαθητών.

Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα μαθήματα των ανθρωπιστικών σπουδών, είμαστε βέβαιοι ότι οι ρυθμοί των αλλεπάλληλων εξετάσεων δεν επιτρέπουν την ουσιαστική αφομοίωση των γνωστικών αντικειμένων, ενώ θέτουν σοβαρούς περιορισμούς στη μεθοδολογική επάρκεια που απαιτείται για την προσέγγιση ιστορικών φαινομένων, την ερμηνεία ιστορικών γεγονότων, την αποκωδικοποίηση του νοήματος μέσω της μεταγραφής ενός γλωσσικού κώδικα στη νεότερη εκδοχή του, χωρίς να παραβιάζεται το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο αναφοράς ενός «άγνωστου» αρχαίου κειμένου — το οποίο, στην πραγματικότητα, δεν είναι άγνωστο — καθώς και στην καλλιέργεια μιας μηχανιστικής και τεχνοκρατικής οριοθέτησης των στοιχείων που απαιτούνται για την παραγωγή γραπτού λόγου κ.ά.

Ως Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, προφανώς και δεν θεωρούμε ότι η προσπάθεια των μαθητών αποτιμάται σε μια τρίωρη εξέταση, ούτε και ότι πρέπει να κρίνεται αποκλειστικά με αυτόν τον τρόπο. Διαφωνούμε, τόσο παιδαγωγικά όσο και επιστημονικά, με τους όρους της αξιολογικής διαδικασίας για την είσοδο στην Ανώτατη Εκπαίδευση, καθώς, στην ουσία της, αντανακλά και αναπαράγει κοινωνικές ανισότητες στο εσωτερικό της εκπαίδευσης.

Δική μας προσπάθεια είναι να αναδεικνύουμε ότι σήμερα είναι εφικτή η θεσμοθέτηση και οργάνωση ενός σχολείου στο επίκεντρο του οποίου θα βρίσκεται η γνώση και η ολόπλευρη ανάπτυξη των μαθητών και μαθητριών μας. Ένα σχολείο που δεν θα λειτουργεί αποκλειστικά ως προθάλαμος της Ανώτατης Εκπαίδευσης, ούτε ως κοινωνικά παθητικός θεσμός σε μια κοινωνία που συχνά καλλιεργεί τον ανορθολογισμό, τις εξαρτήσεις, την παραβατικότητα των νέων και τον ατομισμό ως στάση ζωής.

Ένα σχολείο με κοινές αξίες και σαφείς σκοπούς, το οποίο θα μπορούσε να συμπυκνώνει το όραμά του στο σύνθημα: «Ένας για όλους και όλοι για έναν». Δηλαδή, ένα σχολείο που θα αναγνωρίζει κάθε ξεχωριστό μαθητή και μαθήτρια. Ένα σχολείο, τελικά, για όλους. Το Δ.Σ.

ΠΗΓΗ: Alfavita

Φοιτήτρια Φιλολογίας σώζει την τιμή των Ανθρωπιστικών Επιστημών!!!

Γιατί χρειαζόμαστε ακόμα τον Φιλόλογο σε μια εποχή που ζητά μόνο Τεχνοκράτες;

Γράφει η Μάιρα Τρικαλίτη, Φοιτήτρια Φιλολογίας ΕΚΠΑ

Ας είμαστε ειλικρινείς: Αν αύριο το πρωί εξαφανίζονταν όλοι οι προγραμματιστές του κόσμου, το Διαδίκτυο θα κατέρρεε, οι τράπεζες θα παρέλυαν και η ανθρωπότητα θα επέστρεφε -τρομοκρατημένη- στην εποχή του περιστεριού. Αν όμως εξαφανίζονταν οι Φιλόλογοι; Πιθανότατα θα χάνονταν απλώς η σωστή χρήση της υποτακτικής και κάποιοι ενοχλητικοί τύποι που επιμένουν να διορθώνουν το «σαν» και το «ως» στα σχόλια του Instagram. Ή μήπως όχι;

Σε έναν κόσμο που η επιτυχία μετριέται σε gigabytes, ο Φιλόλογος μοιάζει με τον τελευταίο των Μοϊκανών μέσα σε ένα data center. Γιατί όμως επιμένουμε στην ύβρη του Αγαμέμνονα ή στον Θουκυδίδη, όταν το ChatGPT γράφει περιλήψεις σε δευτερόλεπτα; Και τελικά, σε έναν κόσμο που μαθαίνει στα παιδιά μας «πώς» να φτιάχνουν πράγματα, ποιος θα τους μάθει το «γιατί» αξίζει να τα φτιάχνουν;

Μέσα σε αυτό το κυρίαρχο ψηφιακό περιβάλλον, η γλώσσα είναι ο πρώτος και σημαντικότερος κώδικας. Αν ο προγραμματιστής κάνει debug (=εντοπισμός σφαλμάτων) σε μια εφαρμογή, ο Φιλόλογος κάνει debug στη σκέψη, χωρίς φυσικά να αποτελεί τον «αστυνόμο λέξεων». Για παράδειγμα, στα social media, ο διάλογος έχει αντικατασταθεί από παράλληλους μονολόγους. Όταν ο μαθητής γράφει στην έκθεση «πρέπει να πείσουμε τον άλλον με κάθε μέσο», ξεχνάει τη λέξη διαλεκτική. Ο Φιλόλογος του μαθαίνει ότι συζήτηση σημαίνει «θέτω τη γνώμη μου στην κρίση του άλλου», όχι «ουρλιάζω πιο δυνατά μέχρι να σωπάσει» προκειμένου να αποφευγχθούν αυτά τα σφάλματα λογικής (“logic error”).

Αυτή η πνευματική θωράκιση είναι που κάνει τον Θουκυδίδη πιο επίκαιρο από ποτέ. Σε έναν κόσμο που κατακλύζεται από fake news και αλγοριθμικά φιλτραρισμένες αλήθειες, η ανάλυση λόγου δεν είναι φιλολογική πολυτέλεια, αλλά πράξη αυτοάμυνας. Ο μαθητής που έμαθε να αποδομεί την προπαγάνδα στους δημηγορικούς λόγους του 5ου π.Χ. αιώνα, είναι ο ίδιος που σήμερα μπορεί να «διαβάσει» πίσω από τις γραμμές ενός λαϊκίστικου post ή μιας παραπλανητικής διαφήμισης και στην τελική να καταλάβει πότε τον «δουλεύει» ένας influencer ή ένας πολιτικός σήμερα. Επομένως, οι τεχνοκράτες μπορεί να φτιάχνουν τους αλγόριθμους που διασπείρουν την πληροφορία, αλλά ο Φιλόλογος δίνει τα αντισώματα.

Ωστόσο, η Φιλολογία δεν σταματά στην ψυχρή ανάλυση. Εκεί που η τεχνοκρατία βλέπει μονάδες και δεδομένα, εμείς αναζητούμε την ενσυναίσθηση. Η Λογοτεχνία λειτουργεί ως ο απόλυτος προσομοιωτής πραγματικότητας: χωρίς να χρειάζεται VR γυαλιά, ο μαθητής μπαίνει στα παπούτσια του «άλλου», βιώνει τον πόνο, τη χαρά και το δίλημμα ανθρώπων που δεν συνάντησε ποτέ. Αυτή η «εκπαίδευση καρδιάς» είναι που μας προστατεύει από το να γίνουμε αποτελεσματικά ρομπότ, αλλά κοινωνικά αναλφάβητοι. Όταν διαβάζεις έναν ήρωα που υποφέρει, «εκπαιδεύεις» τους νευρώνες σου να καταλαβαίνουν τον διπλανό σου. Σε μια κοινωνία που γίνεται ολοένα και πιο ψηφιακά αυτιστική, ο Φιλόλογος διδάσκει το μοναδικό πράγμα που η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα έχει ποτέ (ή τουλάχιστον ακόμα): ανθρώπινη επαφή.

Τελικά, η διαφορά μας από την αμιγώς τεχνοκρατική προσέγγιση συνοψίζεται σε μια μικρή λέξη. Από τη μία, η τεχνοκρατία εστιάζει στο αποτέλεσμα, ενώ η Φιλολογία στη διαδρομή. Η τεχνολογία και οι θετικές επιστήμες είναι οι απόλυτοι κυρίαρχοι στο «πώς»: πώς θα χτίσουμε έναν ουρανοξύστη, πώς θα φτιάξουμε έναν αλγόριθμο. Ο Φιλόλογος, όμως, είναι αυτός που επιμένει να θέτει, αλλά και να βοηθά τους μαθητές να απαντήσουν αυτό το ενοχλητικό «Γιατί»: γιατί χρειαζόμαστε αυτή την εφαρμογή; Γιατί είναι σημαντικό να είμαστε δίκαιοι; Και κυρίως, το μόνιμο παράπονο της έδρας: γιατί να μαθαίνουμε αρχαία σήμερα; Σε έναν ωκεανό πληροφορίας που τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα, ο Φιλόλογος είναι αυτός που επιμένει να ελέγχει τα φρένα των αξιών. Γιατί σε έναν κόσμο που έμαθε μόνο να πατάει γκάζι, η ικανότητα να σταματάς και να στοχάζεσαι είναι η μόνη διαφορά ανάμεσα στην εξέλιξη και την καταστροφή. Και εμείς είμαστε οι φύλακες των αξιών σε μια εποχή που όλα έχουν τιμή, αλλά τίποτα δεν έχει αξία.

Ίσως, λοιπόν, ο Φιλόλογος να μην είναι ο άνθρωπος που διορθώνει απλώς εκθέσεις, αλλά αυτός που προσανατολίζει το μέλλον. Γιατί, αν η τεχνολογία μας κάνει πιο ισχυρούς, οι ανθρωπιστικές σπουδές μας κάνουν πιο ανθρώπους. Κι αν στο τέλος της ημέρας οι μαθητές μας ξεχάσουν πού μπαίνει η υπογεγραμμένη, μικρό το κακό· αρκεί να θυμούνται πώς να διαβάζουν ανάμεσα στις γραμμές. Γιατί εκεί, ανάμεσα στις γραμμές, κρύβεται η ελευθερία τους.

ΠΗΓΗ: ESOS

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Ιστορική Βιβλιοθήκη Γυμνασίου Μυτιλήνης, νυν Πρότυπου ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου· χειρόγραφο χαρτώον του ΙΗ΄ αιώνος, σχ. 0,195χ0,145, εκ φύλλων 145. Περιέχει Ξενοφώντος Κύρου Παιδείαν, μετά πολλών σημειώσεων. Βλ. Αθανασίου Γ. Τσερνόγλου. Συμπληρωματικός Κατάλογος Χειρογράφων της Παλαιάς Γυμνασιακής Βιβλιοθήκης Μυτιλήνης νυν Α΄ Γυμνασίου Μυτιλήνης, Μυτιλήνη 1991· [ανάτυπον].

Καλή σχολική χρονιά. Αν και δεν τη βλέπω, ωστόσο ελπίζω

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Στο ΥΠΑΙΘΑ μας δουλεύουν «ψιλό γαζί». Από το νέο σχολικό έτος εισάγονται, λένε, αλλαγές. Τις διατυμπανίζουν λες και θα γίνει η… ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ!!! Και σαν μην έφτανε η προπαγάνδα τους, προϊστάμενοι διευθύνσεων εκπαίδευσης και σχολικοί σύμβουλοι, ετοιμάζονται, λένε και αυτοί, για τις επιμορφώσεις που θα κάνουν, διαδικτυακώς -η Webex ζει και βασιλεύει!!!- σε όλους τους εκπαιδευτικούς. Kαι με τι θεματολογία θα γίνουν αυτές οι «επιμορφώσεις»!!! Είναι να γελάει και ταυτόχρονα να κλαίει κανείς. Κατά πως έλεγε σε δύο στίχους του ο Μανώλης Ρασούλης, στο ωραίο τραγούδι που τραγουδούσε ο αλησμόνητος Νίκου Παπάζογλου: «Όλο ίδια και τα ίδια, / του μυαλού σου ροκανίδια». Μα, για όνομα του Θεού. Αυτό είναι το σχολείο που ονειρεύονται;

Ετούτες τις μέρες διαβάζω το λογοτέχνημα – αστυνομικό μυθιστόρημα του Πέτρου Μάρκαρη. Μόλις κυκλοφόρησε: Η βία της αποτυχίας Δύο δολοφονίες, η πρώτη ενός πανεπιστημιακού καθηγητή της ΑΣΟΕ (ονόματι Θεμιστοκλής Ροδάκης), που διδάσκει Μαθηματικά για Οικονομολόγους, και η δεύτερη ενός γραμματέα της μέσης εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, στον οποίο ανατέθηκαν αλλαγές που αφορούσαν μαθήματα στο Λύκειο, με καυστικό τρόπο φέρνουν στο προσκήνιο όλα τα στρεβλά κι ανάποδα που συμβαίνουν για πάνω από τρεις δεκαετίες στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Αντιγράφω τρεις ανακοινώσεις των υποτιθέμενων δολοφόνων των δύο παραπάνω προσώπων του βιβλίου. Ο δεύτερος μάλιστα (ονόματι Στέφανος Ρόκκος) άδικα δολοφονήθηκε, αφού ήταν αντίθετος με τις αλλαγές· τις φορτώθηκε όμως σαν καλός «πολλαπλασιαστής» που ήταν. Ο κύριος ήρωας του βιβλίου, ο γνωστός διευθυντής Ασφάλειας Αττικής Κώστας Χαρίτος, στις καλύτερες, νομίζω, υποθέσεις του. Η λογοτεχνική μαστοριά του Πέτρου Μάρκαρη, ομολογουμένως, καθηλώνει τον αναγνώστη. Και, βέβαια, έχει πολλούς αποδέκτες. Όχι μόνο φίλους της λογοτεχνίας, αλλά και όλους εμάς που, ζούμε, αναπνέουμε και διδάσκουμε μαθητές και φοιτητές.

Ανακοίνωση 1η:

«Ποιος ενδιαφέρεται σήμερα για τη φιλοσοφία, τα γράμματα ή την ποίηση; Τα πάντα είναι στραμμένα γύρω από την τεχνολογία και τα μαθηματικά που απαιτεί η Οικονομία. Οι σημερινές βιβλιοθήκες βρίσκονται στο κινητό και το Google. Δεν θα αφήσουμε να μετατραπούν τα βιβλία των ανθρωπιστικών επιστημών σε αντίκες ούτε οι βιβλιοθήκες σε μουσεία. Πρέπει να σταματήσουμε αυτούς που καταργούν τη σοφία και βάζουν στη θέσης της το Google. Θα φέρουν καταστροφή. Εμείς κάναμε την αρχή» (σ. 52).

Ανακοίνωση 2η:

«Όσοι σπούδασαν φιλοσοφία, ξέρουν τη ρήση του Καρτέσιου “σκέπτομαι, άρα υπάρχω”. Στην Ελλάδα ανατρέψαμε αυτή τη ρήση και λέμε: “έχω καρέκλα, άρα υπάρχω”. Ο Στέφανος Ρόκκος ανήκε σ’ αυτούς που είχαν καρέκλα. Και αποφάσισε να αναμορφώσει τις σπουδές του λυκείου, ώστε να ανοίγουν στους μαθητές δρόμο για τις καρέκλες σε επιχειρήσεις και σε οργανισμούς. Η σκέψη δεν έχει σημασία, η καρέκλα μετράει. Θα παλέψουμε, όποιο και αν είναι το κόστος για εμάς» (σ. 97).

Ανακοίνωση 3η:

«Εμείς οι Έλληνες μάθαμε μια πικρή αλήθεια: κάθε αλλαγή φέρνει τα χειρότερα. Γι’ αυτό η πρώτη αντίδρασή μας σε κάθε καινούργιο νόμο είναι ο πανικός. Και γι’ αυτό στην Ελλάδα ισχύει πάντα το “κάθε πέρυσι και καλύτερα”. Οι μεταρρυθμίσεις στην παιδεία είναι το πιο τρανταχτό παράδειγμα. Τώρα, σχετικά με τους δολοφόνους, θα συνιστούσα στην αστυνομία να ψάξει ανάμεσα σε μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που πηγαίνουν στα σχολεία για να ασκηθούν στη γνώση και ασκούνται στο μπούλινγκ. Δεν αποκλείεται, κάποιοι απ’ αυτούς να πέρασαν, με την είσοδό τους στα πανεπιστήμια, από την άσκηση του μπούλινγκ στην εφαρμογή και στην πράξη» (σσ. 110-111).

Το βιβλίο του Μάρκαρη, πίσω από τους φόνους και πίσω από τη λογοτεχνική περιγραφή της εσκεμένης, από το εκάστοτε Υπουργείο Παιδείας, υποβάθμισης των ανθρωπιστικών σπουδών, κάνει λόγο και για τη βία στα σχολεία. Ευχής έργο θα ήταν σε μια επιμόρφωση εκπαιδευτικών, βιβλία όπως του Μάρκαρη, να ήταν το κύριο θέμα της. Αλλά το σημερινό σχολείο και οι ιθύνοντες που το εποπτεύουν και το αξιολογούν, ενδιαφέρονται μόνο για επιφανειακά ζητήματα τα οποία σχετίζονται με τη λειτουργία του (απουσίες, ποινολόγια, κινητά τηλέφωνα, καταργήσεις σχολικών μονάδων, συγχωνεύσεις τμημάτων και πάει λέγοντας).

Καλή σχολική χρονιά. Αν και δεν τη βλέπω, ωστόσο ελπίζω.

Γεράσιμος Στέρης, Ελληνικό νησί. ΠΗΓΗ: paletaart – Χρώμα & Φως

Τα Iδιωτικά Πανεπιστήμια Κερκόπορτα του Γουοκισμού

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΤΣΙΒΑΚΟΥ

Η συζήτηση που αναπτύχθηκε γύρω από το νομοσχέδιο για τα ομόφυλα ζευγάρια έφερε και στην Ελλάδα έναν προβληματισμό, που έχει ήδη αναπτυχθεί στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες, σχετικά με το κίνημα woke, ήτοι το κίνημα των «αφυπνισμένων». Πρόκειται για ιδεολογικό ρεύμα που βρήκε πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί στις ΗΠΑ και ιδίως στα τμήματα σπουδών φύλου ή φυλής, μετά την έκπτωση των δυτικο-ευρωπαϊκών αξιών και την εκτίναξη του μηδενισμού. Η αριστερή αμερικανική διανόηση, με επί κεφαλής το γυναικείο κίνημα, εξαρτημένη στο παρελθόν σε μεγάλο βαθμό από την αντίστοιχη ευρωπαϊκή, αφού αγκάλιασε και εν πολλοίς παραποίησε τον γαλλικό αποδομισμό και μεταδομισμό, βρήκε στις μέρες μας πρόσφορο έδαφος για να ανεξαρτητοποιηθεί από τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, στρεφόμενη προς τα ατομικά δικαιώματα των μειοψηφιών.

Σήμερα, στις ΗΠΑ, το κίνημα του γουοκισμού το έχει προσεταιριστεί το Δημοκρατικό Κόμμα ενώ το αντιμάχεται το Ρεπουμπλικανικό, με αποτέλεσμα το πρώτο να ανεμίζει τη σημαία της προόδου, μιλώντας για πολιτική ορθότητα και για υπεράσπιση των δικαιωμάτων όσων ατόμων έχουν επί αιώνες υποφέρει από την εξουσία του «λευκού άντρα», όπως αυτή έχει αποτυπωθεί σε κείμενα και έργα τέχνης που μας κληροδότησε ο αρχαίος ελληνικός και ρωμαϊκός πολιτισμός, η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός. Κάθε νόημα, κάθε έννοια, ακόμη και κάθε λέξη ή έργο τέχνης που ριζώνει σε αυτούς τους πολιτισμούς, γίνεται όχι μόνο σημείο αντιπαράθεσης, αλλά σημείο εκδίωξης και περιφρόνησης από τους υπερασπιστές του γουοκισμού. Ο «λευκός άντρας» είναι ο εχθρός και η αναφορά οποιουδήποτε διανοούμενου, καθηγητή ή καλλιτέχνη σε κάποιο μεγάλο στοχαστή που υπήρξε «λευκός άντρας» (π.χ., στον Αριστοτέλη, στον Κικέρωνα, στον Σαίξπηρ, στον Καντ, στον Δαρβίνο, και πάει λέγοντας), κινητοποιεί έντονες αντιδράσεις με κύριο σκοπό τη φίμωσή του. Το κίνημα των «αφυπνισμένων» θέτει σε κάθε αντιφρονούντα το σημάδι του αποσυνάγωγου, όπως παλιά ο ναζισμός έθετε το άστρο του Δαυίδ στους Εβραίους.

Ο γουοκισμός δεν σταματά εδώ. Από κίνημα εναντίον των κοινωνικών διακρίσεων έγινε κίνημα εναντίον κάθε διαφοράς, και ιδίως των βιολογικών διαφορών. Δεν υπάρχει φύλο, δεν υπάρχουν βιολογικά φαινόμενα, δεν υπάρχει άρρεν και θήλυ, αφού όλα είναι πολιτισμικές κατασκευές. Υπό το πρόσχημα της καταργήσεως των διακρίσεων, έφθασε στην κατάργηση των διαφορών, ακόμη και των βιολογικών, εξ ου και η νομιμοποίηση της παρένθετης κύησης όχι μόνο για ιατρικούς λόγους. Ο ολοκληρωτισμός του λέγειν και πράττειν του γουοκισμού προσελκύει μέρος της νεολαίας της Δύσης, το οποίο, ελλείψει άλλων ιδανικών, σπεύδει να καταγγείλει με βιαιότητα κάθε πολιτισμική δημοκρατική κατάκτηση που θέσπισε την ελευθερία του δυτικού «λευκού άντρα» εις βάρος όσων απέκλιναν βιολογικά, ενώ αφήνει στο απυρόβλητο της κριτικής του τη διαφορά καπιταλιστή-εργαζομένου, εξ ου και ο εναγκαλισμός του γουοκισμού από τις μεγάλες εταιρείες του διαδικτύου.

Αυτή η όψη της σύγχρονης, «προοδευτικής», αμερικανικής κουλτούρας, του γουοκισμού, έχει ήδη εισχωρήσει στην Ευρώπη, βρίσκοντας οπαδούς σε πανεπιστήμια αλλά και σε πολλούς εθελοντικούς οργανισμούς. Στον τόπο μας, με αφορμή το σχέδιο νόμου για τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια, ο γουοκισμός εισάγεται δια της πλαγίας οδού στην ελληνική κοινωνία, γεγονός που οδήγησε αρκετούς διαμορφωτές της κοινής γνώμης –δημοσιογράφους και δημόσιους διανοούμενους– να το επισημάνουν, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την αλλοίωση του ελληνικού πολιτισμού.

Εκείνο όμως που νομίζω ότι διέφυγε της προσοχής μας είναι πως και στο νομοσχέδιο για τα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια ελλοχεύει ο κίνδυνος του γουοκισμού. Ένας κίνδυνος πιο ήπιος, λιγότερο οξύς, γι’ αυτό και πιο ύπουλος, ο οποίος ωστόσο θα πρέπει να επισημανθεί. Οι υπερασπιστές αλλά και οι επικριτές του σχετικού νομοσχεδίου, καίτοι αυτό δεν έχει ακόμη δει το φως της δημοσιότητας, αναφέρονται στα πλεονεκτήματα ή στα μειονεκτήματά του εστιάζοντας την προσοχή τους σε ζητήματα οικονομικής φύσεως (είτε εξοικονόμησης πόρων είτε υποτιμήσεως των πτυχίων του δημοσίου πανεπιστημίου στην αγορά εργασίας), χωρίς να λάβουν υπόψη τους πως ένα πανεπιστήμιο είναι όχι μόνο φορέας γνώσης αλλά και φορέας πολιτισμού∙ πως οδηγεί τους φοιτητές του στη διαμόρφωση ενός νοήματος, συναφούς βεβαίως με την επιστήμη που σπουδάζουν, αλλά και με το γενικότερο ιδεολογικό πλαίσιο του πανεπιστημίου.

Στην Ελλάδα, αυτό το ιδεολογικό ακαδημαϊκό πλαίσιο διαμορφώνεται εν μέρει από το καθηγητικό προσωπικό και εν πολλοίς από τις κομματικές επιλογές είτε των φοιτητών είτε των καθηγητών∙ με λίγα λόγια, συμπίπτει με το αντίστοιχο της ελληνικής κοινωνίας. Τα αμερικανικά όμως πανεπιστήμια, στα οποία κυρίως αποβλέπει το νομοσχέδιο, δεν διοικούνται με τον τρόπο των ελληνικών. Δεν διοικούνται δηλαδή από τη σύγκλητο και την πρυτανεία, αλλά από διοικητικά συμβούλια τα οποία διαχειρίζονται είτε μεγάλα κληροδοτήματα και χρηματικά κεφάλαια από υψηλά δίδακτρα, είτε πόρους τους οποίους τους χορηγεί η πολιτεία στην οποία ανήκουν. Καθότι, δε, η αίγλη του πανεπιστημίου και το συνολικό ποσόν των διδάκτρων εξαρτάται από την φήμη του πανεπιστημίου –φήμη οικοδομημένη από την μακρόχρονη παράδοσή του σε σπουδές και έρευνα υψηλού επιπέδου–, ισχύει γι’ αυτά η εσωτερική αξιολόγηση διδασκόντων και ερευνητών, ώστε να διασφαλίζεται η υψηλή στάθμη σπουδών. Η αξιολόγηση είναι όχι μόνο ποιοτική αλλά και ποσοτική, πόσους δηλαδή φοιτητές απορροφά ένα τμήμα ως αποτέλεσμα της διδασκαλίας και έρευνάς του. Κατά συνέπεια, η συνεργασία των ελληνικών πανεπιστημίων μαζί τους, ακόμη και υπό τον έλεγχο της ελληνικής πολιτείας, μπορεί να προοιωνίζει άνοδο του επιπέδου σπουδών και ιδίως έρευνας στα δημόσια πανεπιστήμια της ημεδαπής, όμως το είδος της έρευνας και της διδασκαλίας θα έχει υπαγορευθεί εν πολλοίς από τα ξένα ιδρύματα, τα συμφέροντά τους και την κουλτούρα που αυτά προτιμούν∙ και αυτή η κουλτούρα, σήμερα, διαπνέεται από τη λογική του γουοκισμού.

Είναι αλήθεια πως στα τμήματα τουλάχιστον των ανθρωπιστικών και κοινωνικών σπουδών των αμερικανικών πανεπιστημίων, το κίνημα του γουοκισμού έχει καταφέρει να διεισδύσει, με αποτέλεσμα να προωθούνται οι καθηγητές, ερευνητές και υποψήφιοι διδάκτορες που συντάσσουν εργασίες αποδεκτές από το εν λόγω κίνημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, το οποίο το 2021, υπό την πίεση των γουοκιστών, κατήργησε τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών στις κλασικές σπουδές διότι αυτές «συνδέονται άρρηκτα με τη λευκή υπεροχή».

Το παράδειγμα του Πρίνστον είναι ενδεικτικό. Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα και εγκυρότερα πανεπιστήμια των ΗΠΑ, που ανήκει στο Άιβυ Ληγκ, και μαζί με το Χάρβαρντ και το Γέηλ σχηματίζει το λεγόμενο «Big Three» των πανεπιστημίων των ΗΠΑ. Διοικείται από συμβούλιο διαχειριστών καταπιστευμάτων και δωρεών που υπερβαίνουν τα 37,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με ετήσια έρευνα του περιοδικού Princeton Review, το πανεπιστήμιο του Πρίνστον από το 2005 βραβεύεται συνεχώς για το ότι διαθέτει την πιο ενεργή πολιτικά φοιτητική κοινότητα στις ΗΠΑ (βλ. σχετικά, https://awolau.org/4511/print/politics/is-au-woke). Ακριβώς η ιδιότητά του ως ακαδημαϊκού ιδρύματος που τοποθετείται θετικά ως προς τον φοιτητικό ακτιβισμό, το έκανε να υιοθετήσει τη λογική των «αφυπνισμένων» που ενστερνίζεται η φοιτητική του κοινότητα και να υποβιβάσει ουσιαστικά το τμήμα των κλασικών σπουδών του, θεωρούμενο μέχρι πρότινος από τα πιο έγκυρα παγκοσμίως. Δεν θα έπρεπε συνεπώς να θεωρείται αβάσιμος ο συλλογισμός ότι η διοίκηση του Πρίνστον, σε πιθανή συνεργασία της με κάποιο από τα ελληνικά ακαδημαϊκά ιδρύματα, θα θεωρούσε θετικό να μπολιάσει τον φοιτητικό ακτιβισμό των εδώ φοιτητών του με τις αποδεκτές από αυτό ιδέες του γουοκισμού.

Ορισμένοι, παραβλέποντας την ορμητική είσοδο του γουοκισμού σε χώρες όπως η Γαλλία[*], δυσπιστούν ως προς την ικανότητά του να στερεωθεί στην Ευρώπη για λόγους σχετιζομένους με το διαφορετικό πολιτειακό καθεστώς των δύο Ηπείρων. Η ΗΠΑ, ισχυρίζονται, είναι υπόδειγμα κοινοτιστικής κοινωνίας, γι’ αυτό και άνθησαν και ανθούν σε αυτήν κοινότητες όχι παραγωγής, αλλά κυρίως ιδεολογίας και κοινών συμφερόντων, συνασπισμένες γύρω από ένα κύριο χαρακτηριστικό που τους προσδίδει ταυτότητα, όπως της κοινής καταγωγής, της φυλής και του φύλου, εξ ου και η άνθιση του γουοκισμού με τη βοήθεια της ακαδημαϊκής κοινότητας. Αντίθετα, οι δυτικοευρωπαϊκές κοινωνίες, παρά την είσοδο μεταναστών, εξακολουθούν να ορίζονται από ομοιογενή πληθυσμό και να διοικούνται από το κοινοβουλευτικό καθεστώς του ενιαίου κράτους-έθνους. Ως εκ τούτου, η εισαγωγή ιδεολογικών κοινοτιστικών μοντέλων, προσκείμενων στον δικαιωματισμό για την οργάνωση της ζωής και της συλλογικής συνείδησης, είναι μάλλον σίγουρo πως θα συναντήσουν αντίσταση.

Ωστόσο, η υπόθεση της αντίστασης απέναντι στην διείσδυση του γουοκισμού, τουλάχιστον για τη χώρα μας, είναι δύσκολο να υποστηριχθεί, καθώς τα ελληνικά πανεπιστήμια (με ελάχιστες εξαιρέσεις) και τα πολιτικά κόμματα, απομακρυσμένα ήδη από προβληματισμούς σχετικούς με τον ελληνικό πολιτισμό, είναι αμφίβολο αν θα μπορέσουν να συλλάβουν εγκαίρως, πριν το κακό εδραιωθεί, τη βλάβη που θα επέλθει στην ελληνική σκέψη και κουλτούρα. Η μεν αριστερά θα γοητευθεί από ένα κίνημα «αντί» που της χρειάζεται για να εξακολουθήσει να αρθρώνει λόγο κριτικό απέναντι στο κυρίαρχο πολιτικό σύστημα, τα δε φιλελεύθερα κόμματα θα διστάσουν να του εναντιωθούν από φόβο μη χαρακτηριστούν ως ακροδεξιά, ή από τη γνωστή τους δειλία να αμφισβητήσουν ιδεολογήματα του δυτικού πολιτισμού. Επί πλέον, η ελληνική κοινωνία, με το να έχει ήδη μειωμένα αντανακλαστικά σε ζητήματα πολιτισμού, είναι δύσκολο να κινητοποιηθεί, εκτός κι αν, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν σε στιγμές εθνικής έξαρσης, κατανοήσει τη ρήξη που της επιφυλάσσει ο γουοκισμός με το ένδοξο παρελθόν της.

Συμπερασματικά, οι εξεγερμένοι φοιτητές θα πρέπει να καταλάβουν πως δεν αρκεί να αντιμετωπίζουν κάθε αλλαγή υπό διαχειριστικό-οικονομικό πρίσμα, αλλά και υπό πρίσμα πολιτισμικό. Δεν κινδυνεύουν τα πτυχία του δημοσίου πανεπιστημίου από την εγκατάσταση ξένων, μη κρατικών πανεπιστημιακών μονάδων, άξιων να θεραπεύουν την επιστήμη και την έρευνα. Κινδυνεύει το πνεύμα της ελληνικής νεολαίας να αλωθεί από την ιδεολογία του γουοκισμού. Χρησιμοποιώντας τα ξενόφερτα πανεπιστήμια ως δούρειο ίππο, ο τελευταίος, περιβεβλημένος με τη λεοντή ενός σύγχρονου πολιτισμικού ρεύματος, απαξιώνοντας την ελληνική γραμματεία και την ιστορική μνήμη, θα θέσει σε τροχιά εξαφάνισης στην ίδια του την κοιτίδα τον αιμορραγούντα ήδη ελληνικό πολιτισμό. Με όπλο την εξισωτική λογική και το ανορθολογικό μένος που τον κυβερνά, θα οδηγήσει το ελληνικό υποκείμενο σ’ έναν κόσμο όπου τα ανθρωπολογικά όρια μεταξύ καλού και κακού θα είναι πλήρως ακυρωμένα και μαζί με αυτήν την ακύρωση θα έχει αντικατασταθεί κάθε προσμονή για ένα ευ ζην που θα αρδεύεται από το ελληνικό ήθος για το αγαθό και το αμάρτημα, για το δίκαιο και το άδικο, το ωραίο και το άσχημο.

Το νομοσχέδιο θα πρέπει να εμπεριέχει όρους που να προκαταλαμβάνουν μια τέτοιαν εξέλιξη και αυτό θα ήταν ένα αίτημα υψηλής ηθικής ευθύνης του φοιτητικού κινήματος.

[*]Βεβαίως οι διανοούμενοι της Γαλλίας έχουν άλλη άποψη, γι’ αυτό εκτός των άρθρων που δημοσιεύονται στον γαλλικό Τύπο, έχουν εγκύψει με επιστημονική εμβρίθεια στη μελέτη του φαινομένου woke. Βλ. «Γουοκισμός»: Ο Νέος Ολοκληρωτισμός, της N. Heinich, μετάφραση Χριστίνα Σταματοπούλου, Αθήνα: Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2023.

ΠΗΓΗ: ΝΕΟ ΠΛΑΝΟΔΙΟΝ

Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η

Το Άρδην διοργανώνει την Τετάρτη 30 Μαρτίου, 19.30 Διαδικτυακή εκδήλωση με θέμα: «Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες».

Εισηγητές οι εκπονητές των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών:

• Ανδρέας Μαρκαντωνάτος· Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
• Χρυσάνθη Κουμπάρου· Δρ Παιδαγωγικής, Συντονίστρια Εκπαιδευτικού Έργου.
• Τάσος Χατζηαναστασίου· Δρ Ιστορίας, Εκπαιδευτικός.

Η εκδήλωση θα μεταδοθεί Διαδικτυακά στην ιστοσελίδα του Άρδην & τις σελίδες του σε facebook & youtube