Διδάσκοντας Θρησκευτικά με το Αγιορείτικο Ημερολόγιο του Άγγελου Σικελιανού

Πάνε κάποια χρόνια που, στο τότε Περιφερειακό Επιμορφωτικό Κέντρο (ΠΕΚ) Μυτιλήνης, είχα προσκληθεί να μιλήσω σε νεοδιοριζόμενους θεολόγους και φιλολόγους στη Λέσβο. Στο επιμορφωτικό τότε σεμινάριο, σε ένα γεμάτο δίωρο είχα παρουσιάσει ένα διαθεματικό σχέδιο διδασκαλίας με κεντρικό θέμα «Το Αγιορείτικο Ημερολόγιο του Άγγελου Σικελιανού», συνδυάζοντας Θεολογία και Λογοτεχνία. Σήμερα, ως μέλος του Σωματείου «Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη» της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, το οποίο υλοποιεί διαδραστικό project για τόπους που επισκέφτηκε ο μεγάλος Κρητικός, σε συνεργασία με την κα Αφροδίτη Αθανασοπούλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, η οποία έχει αναλάβει ταξιδιωτικές αναφορές του Καζαντζάκη στην Κύπρο, με χρονικό ορίζοντα τα Χριστούγεννα του 2026, θα παρουσιάσουμε αποδελτιωμένα αποσπάσματα από ταξιδιωτικά έργα του, με τον σχετικό βέβαια υπομνηματισμό. Η αποδελτίωση αποσπασμάτων του ταξιδιού του Καζαντζάκη στο Άγιον Όρος θα βασίζεται στο δικό του ημερολόγιο, αλλά θα έχει και τις αντίστοιχες αναφορές στο Ημερολόγιο του Σικελιανού. Οι παρακάτω διαφάνειες προέρχονται από το επιμορφωτικό σεμινάριο στο ΠΕΚ Μυτιλήνης, εμπλουτισμένες με νεότερη βιβλιογραφία. Α.Ι.Κ.

Υ.Γ. Στο ίδιο επιμορφωτικό σεμινάριο, ένα ακόμη γεμάτο δίωρο, ως θέμα είχε «Διδάσκοντας το Μάθημα των Θρησκευτικών με τις Δοκιμές του Γιώργου Σεφέρη».

«Κι όταν δεν πεθαίνει ο ένας για τον άλλον / είμαστε κιόλας νεκροί». ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ

Στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς, εδώ και μια εικοσαετία, με μαθητές και μαθήτριες της Α΄ Λυκείου του σχολείου μου, του Πρότυπου ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, του πάλαι ποτέ Γυμνασίου Μυτιλήνης, ιστορικού εκπαιδευτηρίου από το 1840, όλοι μαζί, μέσα σε κύκλο, αναμετριόμαστε στο τι καταφέραμε στο μάθημα των Θρησκευτικών. Εφηβεία, ελπίδα, αγωνίες, άγχος, ευθύνη, ταυτότητα, επιτυχίες, αποτυχίες, στόχοι, όνειρα, διάβασμα, αξιολόγηση, εκδρομές, πίστη, Θεός, αμφιβολία, αθεΐα, γνώση, θρησκεία, λογοτεχνία και τόσα άλλα της σχολικής ζωής συμβάντα, λίγες διδακτικές ώρες πριν τελειώσουν τα μαθήματα και αρχίσουν τα διαγωνίσματα, τα συζητάμε στη σχολική τάξη. Οδοδείχτες κείμενα που να ικανοποιούν τις ανάγκες των μαθητών/τριών. Για συγκρότηση της προσωπικής τους ταυτότητας για αυτογνωσία, αυτοπροσδιορισμό, διαμόρφωση θρησκευτικής συνείδησης, αυτοπεποίθησης. Αρωγός σ’ αυτή την τεράστια προσπάθεια, η πολύ καλή συνάδελφος – κοινωνική λειτουργός, κα Δέσποινα Σαμοθρακή. Από καρδιάς την ευχαριστώ για τη συμβολή της σ’ ό,τι έχουμε καταφέρει εδώ και πέντε χρόνια που συνεργαζόμαστε. Να γνωρίζει πως, οι μαθητές και οι μαθήτριες την αγαπούν! Α.Ι.Κ.

«Ο κόσμος μόνο όταν τον μοιράζεσαι υπάρχει». Τάσος Λειβαδίτης.

Θρησκευτικά ή Ηθική; Διαλέγετε και παίρνετε

Η συζήτηση που γίνεται για το μάθημα το οποίο από το 2026 θα διδάσκεται στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο και ονομάζεται ΗΘΙΚΗ, σε μαθητές που θα απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά -καθώς φαίνεται δεν θα είναι εναλλακτικό θρησκευτικό μάθημα αλλά ένα νέο μάθημα- έχει τα χαρακτηριστικά μιας ατέρμονης κυκλικής κίνησης για το αν σήμερα είναι χρήσιμος ο θρησκευτικός γραμματισμός των ελληνοπαίδων. Κι αυτό διότι το μάθημα των Θρησκευτικών, το απαξιωμένο όχι μόνο στον ευρύτερο κοινωνικό περίγυρο αλλά και στη σχολική κοινότητα, για δεκαετίες είναι το μόνο μάθημα που βρίσκεται στο προσκήνιο της μεταρρύθμισης που ακόμα δεν έχει γίνει...

Ο αξέχαστος Γιάννης Τσαρούχης... είναι επίκαιρος!!!

Από το περιοδικό: ΣΥΝΑΞΗ

Διαμαρτυρία Θεολογικού Συνδέσμου «ΚΑΙΡΟΣ» για τους ελάχιστους διορισμούς Αναπληρωτών Θεολόγων

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» για την αναβάθμιση της θρησκευτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα με λύπη διαπιστώνει και διαμαρτύρεται έντονα για την ισχνή κάλυψη των λειτουργικών κενών θεολόγων στα σχολεία της επικράτειας.

Έχουν ήδη προηγηθεί δύο φάσεις προσλήψεων αναπληρωτών, δηλαδή εκπαιδευτικών που έρχονται να καλύψουν πραγματικά κενά και ανάγκες στα σχολεία. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία για το τρέχον σχολικό έτος, τα καταγεγραμμένα λειτουργικά κενά θεολόγων (ΠΕ01) στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ανέρχονται σε περίπου 240, ενώ με τους τελευταίους διορισμούς (τρίτη φάση) καλύφθηκαν μόλις 17 θέσεις! Την ίδια στιγμή, με τροποποίηση στον ν. 4823/2021, που ήρθε με νεότερο νόμο (ν. 5224/2025), καταργούνται 200 οργανικές θέσεις του κλάδου ΠΕ01 Θεολόγων. Η επιλογή αυτή, σε συνδυασμό με τα δεκάδες λειτουργικά κενά που παραμένουν ακάλυπτα, αποτυπώνει μια συνολικότερη τάση υποβάθμισης της θεολογικής εκπαίδευσης στο δημόσιο σχολείο.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες δεν λαμβάνουν θρησκευτική εκπαίδευση και, από ό,τι φαίνεται, κινδυνεύουν να μη διδαχθούν καθόλου Θρησκευτικά τη φετινή χρονιά από θεολόγο καθηγητή.

Από την άλλη μεριά, κρίνοντας από τον αριθμό των διορισθέντων αναπληρωτών φιλολόγων (815 προσλήψεις), υπάρχει σοβαρή πιθανότητα το Υπουργείο Παιδείας να επιχειρεί να καλύψει, πέραν των πολλών κενών των φιλολογικών μαθημάτων, και εκείνα των Θρησκευτικών με φιλολόγους μέσω δεύτερης ανάθεσης. Μια τέτοια πρακτική υποβαθμίζει αντικειμενικά τη σημασία και την ποιότητα του μαθήματος, το οποίο μετατρέπεται σε «μάθημα-πάρεργο» και όχι σε ουσιαστικό πεδίο θεολογικού και παιδαγωγικού διαλόγου. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι, σε ορισμένα σχολεία, καταφεύγουν σε ιδιότυπες «λύσεις», μετατρέποντας το μάθημα των Θρησκευτικών σε μονόωρο σε κάποιες τάξεις, με τον μοναδικό υπηρετούντα θεολόγο, προκειμένου να μη μείνουν οι μαθητές εντελώς χωρίς διδασκαλία του μαθήματος, πράγμα που υποβαθμίζει τόσο την εκπαιδευτική διαδικασία όσο και το ίδιο το μάθημα.

Τα σχολεία δεν μπορούν να λειτουργούν με προχειρότητες και ημίμετρα. Οι εκπαιδευτικοί δεν είμαστε «πολυεργαλεία» για να καλύπτουμε κάθε ανάγκη και κάθε έλλειψη. Όταν ο ίδιος εκπαιδευτικός αναλαμβάνει, πέρα από το βασικό του αντικείμενο, και άλλα μαθήματα, το τίμημα το πληρώνει τελικά ο μαθητής, με υποβαθμισμένη ποιότητα διδασκαλίας.

Το μάθημα των Θρησκευτικών είναι ένα μάθημα που απαιτεί από τους εκπαιδευτικούς θεολόγους – ειδικά στους καιρούς μας – υψηλό επίπεδο γνώσεων, κατάρτιση και διδακτικά εργαλεία τέτοια, ώστε να καθιστούν το μάθημα ελκυστικό και χρήσιμο στους μαθητές του σήμερα. Επιπλέον, είναι ένα μάθημα ταυτοτικό, που σημαίνει ότι ο μαθητής δεν λαμβάνει μόνο γνώσεις, αλλά και βοηθείται να διαμορφώσει κριτικά την προσωπική του στάση, τις αξίες και τον τρόπο που στέκεται απέναντι στον Θεό, στον άλλο και στον κόσμο· να διαμορφώσει, με άλλα λόγια, την προσωπική του ταυτότητα σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα και που τον γεμίζει με ανασφάλεια και άγχος.

Το Υπουργείο Παιδείας, αντί να διορίσει – ως οφείλει – θεολόγους και στα Δημοτικά σχολεία, όπου το μάθημα των Θρησκευτικών είτε δεν διδάσκεται είτε διδάσκεται ανεπαρκώς, καθώς συχνά επαφίεται στην προσωπική προαίρεση, τον χρόνο και την αξιολόγηση του κάθε δασκάλου, αφήνει και τα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης χωρίς τους ειδικούς και αρμόδιους να διδάξουν το μάθημα.

Διαμαρτυρόμαστε έντονα γι’ αυτό και ζητούμε από την Υπουργό, κ. Ζαχαράκη, να επανεξετάσει τις προτεραιότητες και τα κριτήρια διορισμών αναπληρωτών εκπαιδευτικών. Ένα μάθημα Θρησκευτικών χωρίς τον ειδικό καθηγητή του είναι ένα λειψό μάθημα και, εντέλει, ανενεργό. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από εμάς. Ζητούμε την άμεση κάλυψη όλων των λειτουργικών κενών με θεολόγους και τη διαμόρφωση ενός σταθερού και συνεκτικού πλαισίου θρησκευτικής εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες, με σεβασμό στο Σύνταγμα, στην εκπαιδευτική νομοθεσία και στις σύγχρονες παιδαγωγικές ανάγκες.

Εκ μέρους του Δ.Σ.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Πέτρος Παναγιωτόπουλος

Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ

8η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΟΛΟΓΩΝ: Ιεραποστολή της Εκκλησίας και αποστολή του σχολείου σε διάλογο. Μαρτυρία χτες και σήμερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο   Τ Υ Π Ο Υ 

5-7 Σεπτεμβρίου 2025

Αθήνα, Ελληνογαλλική Σχολή Ουρσουλίνων. Νέο Ψυχικό.

Το ιεραποστολικό ενδιαφέρον, όπως αυτό διαμορφώθηκε κατά τον 20ό αιώνα, κυρίως οφείλεται στην ανάπτυξη της οικουμενικότητας και της παγκοσμιότητας του Ευαγγελίου. Η ιεραποστολή σήμερα μέσα από την πολυπολιτισμικότητα είναι η απόδειξη της αυθεντικότητας της Εκκλησίας. Στηρίζεται στην ενότητα και στην ανοικτότητά της, στο «πορευθέντες» (Μτ. 28, 19) αλλά και στο «έρχου και ίδε» (Ιω. 1, 47) της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Εξού και ως ανοικτή ενότητα, μέσω της ιεραποστολής, αποτρέπει κάθε κλειστοφοβία, κάθε περιχαράκωση και κλείσιμο εντός των τειχών της. Η παρουσία της Εκκλησίας είναι ιεραποστολική και το μήνυμα που, μέσω αυτής, μεταφέρει σε ολόκληρο το κόσμο απορρέει από την εκκλησιαστική κοινότητα.

Η γνωστή και ορθώς διατυπωμένη θέση «η Εκκλησία γίνεται όταν ανοίγεται», θέση που θέτει στο περιθώριο κάθε φοβικό σύνδρομο, έχει περάσει και στη θρησκευτική εκπαίδευση. Τόσο στην Πρωτοβάθμια όσο και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, η ιεραποστολή ως διακονία και μαρτυρία, με τις αλλαγές που έχουν γίνει στα Προγράμματα Σπουδών, από τις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, διδάσκεται ως «άνοιγμα της Εκκλησίας στα πέρατα του κόσμου». Κείμενα κορυφαίων θεολόγων και ιεραρχών όπως του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου και του Ηλία Βουλγαράκη, χρησιμοποιούνται στη διδακτική πράξη με στόχο οι μαθητές/τριες να προσδιορίζουν τη διαφορά της ιεραποστολής από τον προσηλυτισμό αλλά και την ανάδειξη της ενότητας όλων των ανθρώπων μέσω του ευαγγελικού μηνύματος.

Ο Θεολογικός Σύνδεσμος «ΚΑΙΡΟΣ» στην 8η Πανελλήνια Συνάντηση Θεολόγων επιχειρεί να διερευνήσει τους παραπάνω άξονες της ιεραποστολής προσκαλώντας σε γόνιμο διάλογο και ανταλλαγή απόψεων αξιόλογους κληρικούς, πανεπιστημιακούς δασκάλους και μάχιμους εκπαιδευτικούς (θεολόγους και δασκάλους).

Όπως και στις προηγούμενες Πανελλήνιες Συναντήσεις Θεολόγων, το πρόγραμμα περιλαμβάνει κεντρική εισήγηση, θεματικές εισηγήσεις σε στρογγυλές τράπεζες, συζητήσεις και παρεμβάσεις, καθώς και ομάδες - εργαστήρια διδακτικής του μαθήματος των Θρησκευτικών, που θα επικεντρώνονται σε πτυχές των θεματικών υποενοτήτων.

Το Πρόγραμμα της 8ης Πανελλήνια Συνάντησης Θεολόγων εδώ: ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Το εικαστικό έργο της αφίσας είναι έργο του ζωγράφου Χρήστου Μποκόρου.

Δύο καλοκαιρινά περιστατικά: περί εκπαιδεύσεως ο λόγος

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Περιστατικό πρώτο

Την 19η Ιουλίου, παραμονή του Προφήτη Ηλία, βρέθηκα στον εσπερινό ξωκλησιού της Στερεάς Ελλάδας, αφιερωμένο στον Θεσβίτη προφήτη  της Παλαιάς Διαθήκης. Ανάμεσα σε γνωστά και φιλικά πρόσωπα, παρευρέθη κι ένας «ΔΔΕ», δηλαδή «διευθυντής» Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Έτσι τον αποκαλώ από τότε που παράτησε τη θέση του προέδρου πανελλήνιου εκπαιδευτικού συλλόγου, όπου μαζί με όλο το διοικητικό του συμβούλιο, τα κάνανε μαντάρα στο μάθημα των Θρησκευτικών αφού εξ αιτίας τους, επί μια δεκαπενταετία (το μάθημα), βρίσκεται σε συνεχή περιδίνηση. Από τα μαθητικά μου χρόνια γνωρίζω το εν λόγω κ. «ΔΔΕ». Καριερίστας ολκής. Χρόνια είχα να τον δω. Τον πλησίασα για να τον χαιρετίσω. Μετά τα πρώτα εκατέρωθεν χαιρετίσματα, του είπα ευθέως για τις τεράστιες ευθύνες που έχει για τη μέχρι σήμερα αρνητική πορεία του μαθήματος των Θρησκευτικών. Κι εκεί που περίμενα να κάνουμε εποικοδομητικό διάλογο, ο κ. «ΔΔΕ» άρχισε μια άνευ προηγούμενου επίθεση προς όλους εμάς που, με παιδαγωγική ενσυναίσθηση και θεολογική εκπαιδευτική ακρίβεια, στηρίξαμε τα Προγράμματα Σπουδών, όταν στα 2019 το ΣτΕ τα ακύρωσε, δικαιώνοντας αρτηριοσκληρωτικές ομάδες θεολόγων και ιεραρχών. Στην κυριολεξία δεν μπόρεσα να αρθρώσω μια πρόταση γιατί συνεχώς κουνώντας το δάχτυλό του μού έκανε μάθημα κατήχησης, με ιδεολογικές αρχές και αφηρημένους ηθικούς κώδικες, γιατί, όπως υποστήριζε, οι μαθητές σήμερα δεν μαθαίνουν Ορθόδοξα Θρησκευτικά στο σχολείο. Δεν άντεξα κι έφυγα. Άφησα τον κ. «ΔΔΕ» στη μοναξιά του, στον ερμητικά κλειστό κοσμάκη του, στο νεκρό θεολογικό του γράμμα, την κενή του ιδεολογία. Ας είναι. Για ακόμα μια φορά σκέφτομαι πόσο δίκιο είχε ο αλησμόνητος Χρήστος Γιανναράς που, στο Καταφύγιο Ιδεών, γράφει:

«Τα χρόνια περνάνε κι η κλεψύδρα αδειάζει με τρομακτική γρηγοράδα Από μια φυσική ευαισθησία και όχι από αρετή, έχω κάτι σαν συμπόνια ή και τρυφεράδα γι’ αυτά τα θύματα κάθε ιδεολογικής στράτευσης που φτάνουν συνειδητά ή ανεπίγνωστα στη δυστυχία να λειτουργούν ως συκοφάντες. Ίσως αυτοί οι άνθρωποι να λειτουργούν στη συνείδησή μου και σαν ενσαρκώσεις της σχετικότητας των εγκοσμίων: της ευκολίας που η φιλία, κάποτε και η αγάπη, μετατρέπονται σε ασυνείδητο και ιδεολογικά εξωραϊσμένο μίσος – αλλά μίσος τρομακτικό». ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ (2000). Καταφύγιο Ιδεών. Μαρτυρία. Αθήνα: Ίκαρος, σσ. 367-368.

Περιστατικό δεύτερο

Εχθές, πρωτομηνιά Αυγούστου, μήνα της Παναγιάς, απογοητευμένος συνάδελφος στο τηλέφωνο μου 'λεγε πως η ιδιοκτήτρια καφετέριας στην πόλη μας, η οποία έχει την κόρη της στο σχολείο που υπερετεί, με το ζόρι τον άφησε να πάει στην τουαλέτα ενώ εκείνος έπινε τον καφέ του στο μαγαζί της. Κι όχι μόνον αυτό, αλλά του έβαλε τις φωνές γιατί αδίκησε, στο δευτερεύον όπως χαρακτήρισε μάθημά του, την κόρη της με χαμηλό βαθμό. Τον απείλησε μάλιστα ότι θα πάει στο σχολείο για να δει αν γίνεται μάθημα ή όχι στο τμήμα της κόρης της. Θα μου πει κάποιος συνηθισμένο είναι αυτό το φαινόμενο. Υπάρχουν και χειρότερα, όχι μόνο εκτός αλλά και εντός των σχολείων, με αποτέλεσμα πολλοί εκπαιδευτικοί να βρίσκονται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση για το πώς κάνουν το μάθημά τους και πως αξιολογούν τους μαθητές. Επειδή κι εγώ κάποιες φορές πίνω τον καφέ μου στην καφετέρια της κας μαμάς, και επειδή είμαι σίγουρος ότι θα προσπαθήσει να ανοίξει συζήτηση για το τμήμα της κόρης της, ελπίζω ότι θα κατανοήσει όσα της πω: απέναντι της έχει δασκάλους του παιδιού της και δεν δικαιούται με τέτοιον τρόπο να τους εξευτελίζει, γιατί περί εξευτελισμού της αξιπρέπειάς τους πρόκειται. Οι γονείς, κάποια στιγμή, οφείλουν να σκεφτούν σοβαρά ότι, το σχολείο είναι θεσμός μετάδοσης της γνώσης. Και κεντρική μορφή του είναι ο δάσκαλος, που αυτός, μετά απ’ αυτούς, αναλαμβάνει την ευθύνη να διδάξει τα παιδιά τους. Η σχέση αυτή, εξ ορισμού, είναι ασύμμετρη. Κι οι γονείς οφείλουν να τη σεβαστούν.

Υπάρχει ακόμη ένα περιστατικό, που έχει σχέση με τη μείωση μιας διδακτικής ώρας του μαθήματος των Αρχαίων Ελληνικών στην Α΄ Λυκείου και της προσθήκης του μαθήματος της Οικονομίας. Γι’ αυτό, όμως, φίλοι αναγνώστες θα τα πούμε σε ξεχωριστό άρθρο. Ολίγη υπομονή, γιατί με τους «ταλιμπάν» του τεχνοκρατούμενου ελληνικού σχολειού που έχουμε μπλέξει, δύσκολα θα ξεμπλέξουμε. Όμως, μπαίνω στον πειρασμό να γράψω ετούτο: εδώ και χρόνια το σχολείο απαξιώνει τις ανθρωπιστικές σπουδές, αυτές έχουν καταποντιστεί στον πάτο του βαρελιού. ‘Έναντι αυτών θεοποιεί τις θετικές και οικονομικές σπουδές. Αυτό είναι αποτέλεσμα του τεχνοκρατούμενου πολιτισμού μας. Πρόκειται για νοοτροπία ενός καλοπληρωμένου «ευρήματος», όπως έλεγε ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, που ρίχνεται στην αγορά εργασίας, με τις σπουδές στο πανεπιστήμιο στόχο να έχουν οι απόφοιτοι να βρουν δουλειά και να βγάζουν πολλά χρήματα. Έτσι κατάντησαν οι «ταλιμπάν» της τεχνολογίας το εκπαιδευτικό μας σύστημα.

Σπύρος Παπαλουκάς, Δρομάκι στη Μυτιλήνη. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Ολοκλήρωση Θερινoύ Επιμορφωτικού Σεμιναρίου Θεολόγων Εκπαιδευτικών της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ολοκληρώθηκε για τέταρτη χρονιά το θερινό επιμορφωτικό σεμινάριο το οποίο πραγματοποιήθηκε από 25 έως 29 Ιουλίου 2025, στο Πνευματικό Κέντρο του Ι. Ναού Αγίου Αποστόλου του Νέου, στον Άγιο Λαυρέντιο Πηλίου. Το σεμινάριο διοργανώθηκε από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου σε συνεργασία με την Ι. Μητρόπολη Δημητριάδος και συμμετείχαν σε αυτό είκοσι (20) θεολόγοι εκπαιδευτικοί από όλη την Ελλάδα.

Το θέμα του σεμιναρίου ήταν: «Οι Παραβολές του Ιησού: Αξιοποιώντας σύγχρονα ερμηνευτικά εργαλεία».

Το επιμορφωτικό σεμινάριο είχε θεολογικό και διδακτικό χαρακτήρα. Στο πρώτο μέρος του σεμιναρίου, η Καθηγήτρια κα Αικατερίνη Τσαλαμπούνη έκανε μια εκτενή εισαγωγή στον τρόπο που προσεγγίζουμε τις παραβολές του Ιησού αξιοποιώντας σύγχρονα ερμηνευτικά εργαλεία (όπως, για παράδειγμα, της αφηγηματολογίας και των θεωριών για τη μεταφορά και τη διακειμενικότητα) αλλά και παλαιότερες ερμηνείες. Στη συνέχεια, παρουσίασε παραδείγματα παραβολών δίνοντας έμφαση στο παράδοξο της Βασιλείας του Θεού που περιγράφουν οι παραβολές. Οι εκπαιδευόμενοι διατύπωσαν ερωτήσεις σε ομάδες εργασίας και με την συμβολή της κας Τσαλαμπούνη διερεύνησαν τις προκλήσεις που θέτει το ανοικτό συνήθως τέλος των παραβολών καθώς και τη σημασία που μπορεί να έχουν αυτές για τους σημερινούς αναγνώστες και κυρίως για τους μαθητές του σχολείου. Στο δεύτερο μέρος δόθηκε η δυνατότητα να διατυπωθούν διδακτικές και παιδαγωγικές προτάσεις με βάση τα θεολογικά συμπεράσματα που προέκυψαν από την σύγχρονη ερμηνευτική ματιά των παραβολών του Ιησού. Για το λόγο αυτό, αξιοποιήθηκε ποικιλία ενεργητικών και βιωματικών διδακτικών τεχνικών που εμπλούτισε την εκπαιδευτική διαδικασία. Την τελευταία μέρα του σεμιναρίου, οι συμμετέχοντες δούλεψαν σε ομάδες και παρουσίασαν μικροδιδασκαλίες στις οποίες εφάρμοσαν τα όσα διδάχτηκαν τόσο ως προς την ερμηνευτική όσο και ως προς τη διδακτική προσέγγιση των παραβολών.

Εκπαιδευτές του σεμιναρίου ήταν η Καθηγήτρια της Καινής Διαθήκης του Α.Π.Θ. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη, και οι: Απόστολος Μπάρλος, Βάσω Γώγου και Χρήστος Φραδέλλος, μέλη της Επιμορφωτικής Ομάδας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου.

Η ιδιαιτερότητα των θερινών επιμορφωτικών σεμιναρίων της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών συνίσταται και στο γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί που συμμετέχουν από όλη την Ελλάδα φιλοξενούνται στο Γκλαβάνειο, ένα ανακαινισμένο αρχοντικό των μέσων του 18ου αιώνα. Η συνοίκηση των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών δημιουργεί τις προϋποθέσεις εκείνες, ώστε να αποτελέσουν ένα σύνολο - ομάδα, η συνοχή του οποίου φανερώνεται σε όλη τη διάρκεια των εργασιών του σεμιναρίου και βέβαια καθορίζει αποφασιστικά την επιτυχία του όλου εγχειρήματος.

Στην έναρξη του σεμιναρίου απηύθυνε προς στους συμμετέχοντες χαιρετισμό ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης και την Κυριακή 29 Ιουλίου, στην απογευματινή συνεδρία του σεμιναρίου, παρευρέθηκε και ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, ο οποίος συνομίλησε με τους θεολόγους εκπαιδευτικούς και, προσφέροντας ως δώρο την Καινή Διαθήκη και το βιβλίο «Το μήνυμα του Θεού για Σένα, Εικονογραφημένες Βιβλικές ιστορίες για νέους», ευχήθηκε σε όλους καλή δύναμη στο διδακτικό τους έργο.

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε τον χαιρετισμό του διευθυντή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου.

ΠΗΓΗ: Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου

Μάθημα για την αξία και το όραμα της ενότητας των ανθρώπων όσο διαφορετικοί κι αν είναι

Αύριο στο Β1 διδάσκουμε την έννοια της «Ενότητας». Η διδακτική παρέμβαση σχετίζεται με τη συμμετοχή μαθητών και μαθητριών στο Πρόγραμμα Jean Monnet και προσδοκά να διερευνήσει αξίες που πρέπει να διέπουν κοινότητες ανθρώπων. Στη δραστηριότητα του Έντεχνου Συλλογισμού, οι πίνακες του Πάβελ Κουτσίνσκι (Paweł Kuczyński). Α.Ι.Κ.

Διδάσκοντας Θρησκευτικά με βιωματικές μεθόδους

Του ΦΩΤΗ ΣΠΑΝΟΥ

Κοντά στους 900 ανέρχονται οι δάσκαλοι της Μαγνησίας που αναμένεται να επιμορφωθούν μέσα από βιωματικές δράσεις και νέες διδακτικές μεθόδους στη διδασκαλία των Θρησκευτικών. Τα επιμορφωτικά σεμινάρια πραγματοποιούνται στο συνεδριακό κέντρο μετά από πρωτοβουλία της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών και της Μητρόπολης Δημητριάδος με τη συνεργασία των Συμβούλων Εκπαίδευσης. Οι επιμορφωτικές εκδηλώσεις είναι επτά και στην καθεμιά συμμετέχουν 120 δάσκαλοι, ενώ επιμορφωτές είναι καταξιωμένοι θεολόγοι.

Χθες πραγματοποιήθηκε ακόμη ένα επιμορφωτικό σεμινάριο με τους 120 δασκάλους να χωρίζονται στις αίθουσες του Συνεδριακού Κέντρου και να μυούνται σε βιωματικές δράσεις.

Ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών κ. Παντελής Καλαϊτζίδης τόνισε πως «η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών εδώ και πολλά χρόνια ανταποκρινόμενη σε αιτήματα καθηγητών και δασκάλων έχει διοργανώσει επιμορφωτικά σεμινάρια και κύκλους επιμόρφωσης τόσο για θεολόγους, όσο και για εκπαιδευτικούς άλλων ειδικοτήτων. Αν οι θεολόγοι αντιμετωπίζουν ζητήματα που έχουν σπουδάσει το αντικείμενο των Θρησκευτικών, μπορεί να φανταστεί κανείς πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα για τους δασκάλους για να υπηρετήσουν ένα αντικείμενο που δεν έχουν ακριβώς σπουδάσει. Εκεί, λοιπόν, χρειάζεται μια επιμόρφωση όσο αφορά το κομμάτι του γνωστικού αντικείμενου. Εμείς όμως προσφέρουμε και κάτι ευρύτερο που σχετίζεται με τα βιωματικά σεμινάρια και τις νέες διδακτικές μεθόδους, τους βιωματικούς τρόπους μάθησης. Είναι πολύ σημαντικά για όλη τη δουλειά των δασκάλων όλα όσα γίνονται στα επιμορφωτικά σεμινάρια. Θέλω να ευχαριστήσω για την άριστη συνεργασία τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας, τους συμβούλους εκπαίδευσης, αλλά και τους εκπαιδευτές θεολόγους με τους οποίους συνεργαζόμαστε εδώ και χρόνια».

Η Σύμβουλος εκπαίδευσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας κ. Αναστασία Φακίδου τόνισε πως «οι δάσκαλοι επιμορφώνονται σε τεχνικές που είναι χρήσιμες όχι μόνο για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών, αλλά και σε άλλα γνωστικά αντικείμενα. Όλοι οι εκπαιδευτικοί είναι ενθουσιασμένοι από τη συμμετοχή τους στα σεμινάρια, τα οποία είναι δομημένα με βιωματικό τρόπο, δηλαδή γίνεται προσομοίωση διδασκαλίας. Εργάζονται με εποπτικό και χειραπτικό υλικό και βιώνουν αυτό που θα χρησιμοποιήσουν οι ίδιοι στην τάξη. Οι εκπαιδευτικοί μυήθηκαν στις τεχνικές του έντεχνου συλλογισμού και του εκπαιδευτικού δράματος».

Ο επιμορφωτής θεολόγος, μέλος της πενταμελούς ομάδας επιμορφωτών, κ. Απόστολος Μπάρλος τόνισε πως «συνεργαζόμαστε εδώ και πολλά χρόνια με την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών όπου διοργανώσαμε μια επιμορφωτική ομάδα για την επιμόρφωση εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στόχος του τρέχοντος σεμιναρίου είναι πώς οι εκπαιδευτικοί θα γνωρίσουν καινούριες εκπαιδευτικές τεχνικές, πιο ενεργητικές, βιωματικές, διαδραστικές και να τις εφαρμόσουν στο μάθημα των Θρησκευτικών. Και αυτές οι τεχνικές μπορούν να διαχυθούν και σε άλλα μαθήματα, όπως στη γλώσσα, τη λογοτεχνία, την ιστορία. Τα Θρησκευτικά διδάσκονται στα Δημοτικά από τη Γ’ Τάξη μέχρι τη ΣΤ’ Τάξη, αλλά οι εκπαιδευτικοί μέσα στον χρόνο που έχουν να διδάξουν, κάποιοι παραδίδουν μερικές ενότητες. Βέβαια από τα σεμινάρια βλέπουμε πως οι εκπαιδευτικοί έχουν πολλά ερωτήματα για το πώς θα προκαλέσουν το ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον των μαθητών στα Θρησκευτικά. Το βασικό είναι να ενδιαφερθεί η τάξη για ένα μάθημα που έχει να του δώσει τις αξίες ζωής και να γνωρίσει την ορθόδοξη χριστιανική πίστη».

ΠΗΓΗ: ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Πλούτος και Φτώχεια

 

ΠΗΓΗ: EcoGaia Farm

Την επόμενη Τρίτη, 11 Φεβρουαρίου 2025, στην Αίθουσα Τελετών του Πρότυπου ΓΕ.Λ.Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, ώρα 10.40 - 11.20, σε δύο τμήματα της Γ΄ Λυκείου (Γ2 & Γ3), μαζί με τη συνάδελφο Ελευθερία Μυτάρου, μάθημα Θρησκευτικών για τον Πλούτο και τη Φτώχεια. Το ίδιο μάθημα θα γίνει και στο τμήμα Γ1 Λυκείου στις 25 Φεβρουαρίου 2025.

Γιομόσαμε λιβελλογράφους

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Το περιστατικό με τον συνάδελφο σε Γυμνάσιο του Λαυρίου και το μάθημα των Θρησκευτικών, για ακόμα μια φορά, έφερε στην επιφάνεια καταστάσεις ανθρωποφαγίας. Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, κυρίως, αλλά οι Η/Υ και τα κινητά τηλέφωνα έχουν γεμίσει καυστικά μηνύματα και σχόλια, με θέσεις και αντιθέσεις. Πολλά απ’ αυτά, βέβαια, είναι προκλητικά, γιατί όσα με νηφαλιότητα και θεολογική – παιδαγωγική ενσυναίσθηση δημοσιεύτηκαν στον ηλεκτρονικό και έντυπο Τύπο, με ακραίο τρόπο παρερμηνεύτηκαν. Γνωστό το σκηνικό, ίδιο και απαράλλακτο εδώ και κάποια χρόνια. Επειδή προσωπικά από θέση ευθύνης έχω πάρει θέση έναντι αυτού του γεγονότος, αναρωτιέμαι αν πρέπει να απαντήσω ή να μην απαντήσω σε συκοφάντες και υποτροπιάζοντες λιβελλογράφους, τους γνωστούς «όλα τα ξέρω».

Πριν πολλά χρόνια, σ’ ένα εξαιρετικό μηνιαίο περιοδικό γόνιμου φιλοσοφικού, λογοτεχνικού και κοινωνικού προβληματισμού, διάβασα ένα μικρό σημείωμα του ιδιοκτήτη και εκδότη του, στο οποίο αναρωτιόταν αν πρέπει να απαντά σε κακόβουλους επικριτές του. Ο πολυγραφότατος ιδιοκτήτης και εκδότης –διανοούμενο θα τον χαρακτήριζα- υποστήριζε ότι είχε το δικαίωμα να διαλέγει εκείνους που θα συνδιαλέγεται. Εκείνη, όμως, η φράση από το κείμενό του, που την κράτησα ατόφια μες στο μυαλό μου, τη θυμάμαι ακόμα, παρότι έχουν περάσει πάνω από τρεις δεκαετίες, είναι η εξής: «ανήκω στους εργαζόμενους, όχι στους περιεργαζόμενους».

Το περιστατικό σε Γυμνάσιο του Λαυρίου που εξέθεσε το μάθημα των Θρησκευτικών στην κοινή γνώμη, έφερε στο φως της δημοσιότητας –η δημοσιότητα βλέπετε έλκει- αρκετούς «περιεργαζόμενους». Θεολογία ή παραθεολογία, Ορθοδοξία ή ζητοορθοδοξία; Παιδαγωγική του Μυστηρίου ή παιδαγωγική ελεγχόμενη από προσωπικά αδιέξοδα και ψυχαναγκαστικές νευρώσεις; Διαλέγεται και παίρνετε. Φανερό πάντως είναι ότι κάποιοι φαντάζονται πως γεννήθηκαν μόνο για να ελέγχουν τους άλλους, με μόνιμα θύματα, το μάθημα των Θρησκευτικών και τους μαθητές.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Σύναξη, τχ. 77 (Ιανουάριος - Μάρτιος 2001), εξώφυλλο.

Στο Λαύριο, λαύρα η οδός των Θρησκευτικών

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Θλιβερό το γεγονός με τον συνάδελφο εκπαιδευτικό σε Γυμνάσιο του Λαυρίου που σε μαθητές και μαθήτριές του, στο μάθημα των Θρησκευτικών, μοίρασε μισαλλόδοξα και ομοφοβικά κείμενα. Θρησκευτική νεύρωση θα την αποκαλέσουν οι ψυχολόγοι. Προβληματική βέβαια και η θέση κάποιων θεολόγων: ο εν λόγω εκπαιδευτικός δεν είναι θεολόγος αλλά φιλόλογος και διδάσκει το μάθημα των Θρησκευτικών ως τρίτη ανάθεση· και με αυτή την ανακοίνωση νομίζουν πως λύθηκε το πρόβλημα για τους θεολόγους των σχολείων μας. Να είμαστε ρεαλιστές: οποιαδήποτε συζήτηση σε σχολική τάξη για τη σεξουαλικότητα και τον έρωτα, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, όχι μόνο με θεολόγους αλλά και με άλλες ειδικότητες, είναι προκλητική και παραπλανητική όταν κρύβεται πίσω από διάφορους –ισμούς (ηθικισμούς, πουριτανισμούς και στείρους κατηχητικούς διδακτισμούς). Το χειρότερο στην περίπτωση αυτή –κι αυτό αφορά τους διδάσκοντες θεολόγους- είναι ότι στα μισαλλόδοξα και ομοφοβικά κείμενα, χρησιμοποιούνται αποσπάσματα Πατέρων της Εκκλησίας, τα οποία διαστρεβλώνουν τη συνολική εικόνα του συγγραφικού έργου τους, με κύριο στόχο να υπηρετήσουν έναν «ανθρωποφάγο ηθικισμό» που, δυστυχώς, θεριεύει στις μέρες μας. Εδώ, δεν είναι του παρόντος να αναφερθώ στο πως Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, στο έργο τους, αναφέρονται στον ετερόφυλο ή ομοφυλόφιλο έρωτα. Εκείνο που εν τάχει σημειώνω είναι το εξής: στη διδασκαλία τους υπάρχουν διαφοροποιήσεις. Αυτό που αξίζει να λάβουμε υπόψη μας είναι το γεγονός ότι οι αναφορές τους στον έρωτα και τη σεξουαλικότητα αφορούν το ποίμνιό τους και γίνονται στο κοινωνικό πλαίσιο της εποχής που ζουν, με τις όποιες επικρίσεις τους να έχουν συγκαταβατικό - παιδευτικό και όχι καταδικαστικό περιεχόμενο.

Εν κατακλείδι, να σημειώσω μια αλήθεια: ο χαρακτήρας και η φυσιογνωμία του μαθήματος των Θρησκευτικών, σήμερα, σε καιρούς βαρβαρότητας, οφείλει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας ελεύθερης πλουραλιστικής δημοκρατικής κοινωνίας. Όσοι θεολόγοι αγωνίζονται για αυτό το πρόταγμα, είναι σίγουρο ότι με θεολογικό και παιδαγωγικό τρόπο διακονούν την ελευθερία και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

ΕΙΚΟΝΑ: Ιερομόναχος Σεραφείμ Ρουσόπουλος, ψηφιδωτό από την έκθεση Πέτρινα Στεφάνια. Αίθουσα Τέχνης Titanium, Δεκέμβριος 1997. ΠΗΓΗ: Σύναξη

Δημιουργικές επινοήσεις μαθητών και μαθητριών!

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Στη Σύναξη (τχ. 65), στα 1998, στο ειδικό αφιέρωμα για το μάθημα των Θρησκευτικών και με το ερώτημα να είναι καίριο: «αίτημα παιδείας ή συντεχνίας;», η Εύη Βουλγαράκη – Πισίνα, σ’ ένα εξαιρετικό κείμενό της, με τίτλο: «Μεταρρυθμίσεις και καθημερινότητα. Μια κουβέντα για το μάθημα των Θρησκευτικών», γράφοντας για τις ηθικές αναφορές στις οποίες αρεσκόμαστε ουκ ολίγοι θεολόγοι όταν διδάσκουμε σε σχολικές τάξεις, αναφέρει ότι «πρέπει να μην το ξεχνάμε: δεν έχουμε να κάνουμε οπωσδήποτε με χριστιανόπουλα». Σ’ αυτή τη σεμνότητα προσπάθησα σήμερα να αντισταθώ, διδάσκοντας σ’ ένα τμήμα της Α΄ Λυκείου την έννοια της «Επικοινωνίας με το Θεό», σύμφωνα με το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών. Η δραστηριότητα της Ιδεοθύελλας για την προσευχή συνδεόταν με το Προσδοκώμενο Μαθησιακό Αποτέλεσμα «πως οι μαθητές και οι μαθήτριες αιτιολογούν το γεγονός ότι η προσωπική σχέση με το Θεό έχει άμεσο αντίκτυπο στη σχέση που διαμορφώνει ο άνθρωπος με τον συνάνθρωπό του και την κτίση». Καθώς μαζί με μαθητές και μαθήτριες καταθέταμε τις απόψεις μας, στο πίνακα καταγράφτηκαν τα παρακάτω γεωμετρικά σχήματα με τις αντίστοιχες αιτιολογήσεις της Γιασεμής, του Χαράλαμπου και του Δημοσθένη. Ώσμωση Θρησκευτικών, Γεωμετρίας και Λογικής, λέω… τώρα. Δημιουργικές, πάντως, επινοήσεις μαθητών και μαθητριών που κάνουν τον δάσκαλο, όταν χτυπά το κουδούνι για διάλειμμα, να μην θέλει να φύγει από τη σχολική τάξη! Κι όπως τόσο ωραία, πριν τρεις σχεδόν δεκαετίες, υποστήριζε η αγαπητή Εύη Βουλγαράκη: «πρέπει να μην το ξεχνάμε: δεν έχουμε να κάνουμε οπωσδήποτε με χριστιανόπουλα».