Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Άνδρας και Γυναίκα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Άνδρας και Γυναίκα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 3 Ιουλίου 2026

Είκοσι τέσσερα πεζά ποιήματα για τη γυναικεία ταυτότητα


«Μετά τη δικτατορία, οι γυναίκες ήταν αυτές που επέμεναν να κάνουν τον παραλληλισμό ανάμεσα στη λογοκρισία της πατριαρχίας και τη λογοκρισία του αυταρχισμού. Γι’ αυτές η ποίηση εξακολουθούσε να είναι ένα φόρουμ όπου εξερευνά κανείς αυτό που δεν μπορεί να ειπωθεί. Το κέικ (που απαρτίζεται από είκοσι τέσσερα πεζά ποιήματα σε έξι ενότητες) είναι ένα μεταβατικό έργο που σηματοδοτεί το πέρασμα από την ποίηση στην πρόζα. Αποτελεί το πιο απερίφραστα φεμινιστικό έργο της Γαλανάκη μέχρι σήμερα».

KAREN VAN DYCK (Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Columbia), Η Κασσάνδρα και οι λογοκριτές στην ελληνική ποίηση 1967-1990, Άγρα 2002.

***

Το Κέικ (1980) είναι το μόνο μου έργο που εστιάζεται αποκλειστικά σε μια προσωπική μου ιστορία κι εξαντλείται σ’ αυτή, ενώ συνήθως ο «εαυτός» μου φιλτράρεται στα βιβλία μου μέσα από άλλα πρόσωπα, άλλους χρόνους και άλλες ιστορίες. Αποτελεί το πρώτο άνοιγμα της γραφής μου από τα μικρά επιγραμματικά ποιήματα στην αφηγηματική ποίηση, γραφή στην οποία γράφτηκε δυο χρόνια αργότερα και το Πού ζει ο λύκος;.
Η επανέκδοση του Κέικ συμπίπτει με το κλείσιμο πενήντα (και ενός) χρόνων συνεχούς παρουσίας μου στα γράμματα, από την έκδοση της ποιητικής μου συλλογής Πλην εύχαρις το 1975 · [από το οπισθόφυλο του βιβλίου].

***

«Όταν γεννήσεις, γιατί πάντα θα γεννήσεις· τότε θα κάνεις ένα πιο μεγάλο κέικ να μοσχοβολά. Όταν γεννήσεις και θα το μοιράσεις σε πολλά κομμάτια και πάνω σε κάθε κομμάτι θα υπάρχει ένα κερασάκι. Όταν γεννήσεις· και για να μοιράσεις τέτοιο κέικ θα χρειαστείς ένα μεγάλο· το σπαθί που χάρισες θα χρειαστείς, που το κρατά εκείνο το μπαλάκι του πιγκ πογκ, γιατί έτσι μοιάζει όπως τινάζεται στα ξαφνικά και σε ακολουθεί. Και μοιάζει να σε κυνηγά. Εδώ που στέκεσαι, ένα κομμάτι κέικ αχνιστό εδώ, σ’ αυτό το τρίστρατο· ένα κομμάτι κέικ βουτηγμένο στο δικό σου αίμα γιατί φοβάσαι τη γέννα όπως φοβάσαι τον κυνηγό κι όπως εσκέφτηκες τον άσπρο θάλαμο με φόβο. Ένα καταφύγιο. Σαν ξόρκι. Η νοσταλγία ενός καταφύγιου και αγκαλιάζεις με τα δυο χέρια σου τη μεγάλη σου κοιλιά· βυθίζεσαι στη μήτρα του παλιότερου μύθου· να σε κυοφορήσει, έμβρυο που κυοφορείς έν’ άλλο έμβρυο. Εκεί ευδαίμονη σιωπή και χαραγμένη μόνο από το ξερό τραγούδι της μπάλας του πιγκ πογκ. Έρχεται κατά δω, ξύλινο χελιδόνι πληγωμένο και κάθεται στη φούχτα σου. Το χαϊδεύεις. Το βάζεις φύλακα στα μάγια σου, να ψέλνει ώσπου να ψοφήσει».

ΡΕΑ ΓΑΛΑΝΑΚΗ. (2026). Το κέικ. Αθήνα: Καστανιώτη, σσ. 29-30.

Κυριακή 8 Μαρτίου 2026

8η Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

Του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΕΒΡΕΚΙΔΗ· Ψυχολόγου

Η 8η Μαρτίου καθιερώθηκε επισήμως ως η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών το 1975, όμως η ουσία της δεν είναι επετειακή. Είναι ημέρα μνήμης, αναγνώρισης, αλλά και αναστοχασμού.
Θα ήθελα σήμερα να σταθούμε, όχι τόσο στα ιστορικά γεγονότα, όσο στην ψυχολογική διάσταση του τι σημαίνει να μεγαλώνει, να εργάζεται, να ζει μια γυναίκα μέσα σε ένα σύνολο προσδοκιών.
Αν ρωτήσουμε: «Είναι σήμερα οι γυναίκες ίσες με τους άνδρες;», η απάντηση σε νομικό επίπεδο είναι ναι. Όμως η ψυχολογία δεν εξετάζει μόνο τους νόμους. Εξετάζει τις εσωτερικές πεποιθήσεις, τις προσδοκίες, τους ρόλους που κληρονομούμε χωρίς να το συνειδητοποιούμε.
Από πολύ νωρίς, τα κορίτσια και τα αγόρια λαμβάνουν διαφορετικά μηνύματα. Το κορίτσι συχνά ενθαρρύνεται να είναι «καλό», «ήσυχο», «υπεύθυνο», «φροντιστικό». Το αγόρι ενθαρρύνεται να είναι «δυνατό», «ανεξάρτητο», «να μην κλαίει». Αυτά τα μηνύματα δεν είναι απαραίτητα κακοπροαίρετα. Είναι πολιτισμικά. Είναι μεταβιβασμένα από γενιά σε γενιά. Όμως σταδιακά μετατρέπονται σε εσωτερικές φωνές.
Και εδώ αρχίζει η ψυχολογική διάσταση. Πολλές γυναίκες μεγαλώνουν με την εσωτερική απαίτηση να τα προλαβαίνουν όλα:
  • να είναι επαγγελματικά ικανές,
  • να είναι παρούσες στην οικογένεια,
  • να φροντίζουν τους άλλους,
  • να είναι συναισθηματικά διαθέσιμες,
  • να μην παραπονιούνται.
Αυτή η συνεχής προσπάθεια τελειότητας συχνά συνοδεύεται από ενοχή. Αν δουλεύω πολύ, νιώθω ότι παραμελώ την οικογένεια. Αν αφιερώνομαι στην οικογένεια, νιώθω ότι υστερώ επαγγελματικά. Η ενοχή γίνεται σχεδόν μόνιμος συνοδός.
Στην ψυχολογία μιλάμε για εσωτερικευμένα στερεότυπα. Δεν χρειάζεται πια κάποιος να μας επιβάλει έναν ρόλο — τον έχουμε ήδη ενσωματώσει. Και τότε η πίεση δεν έρχεται μόνο από την κοινωνία, αλλά και από μέσα μας. Η ενοχή είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο ελέγχου-χειραγώγησης, γιατί δεν χρειάζεται εξωτερικό επιτηρητή.
Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι οι ρόλοι περιορίζουν και τους άνδρες. Ο άνδρας που έχει μάθει ότι «δεν πρέπει να δείχνει αδυναμία» δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια. Δυσκολεύεται να μιλήσει για φόβο, θλίψη, ανασφάλεια. Μαθαίνει να αντέχει σιωπηλά. Έτσι, οι έμφυλοι ρόλοι δεν δημιουργούν μόνο ανισότητα· δημιουργούν και συναισθηματική απομόνωση.
Στην ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που εργάζονται, έχουν οικογένεια, υποχρεώσεις, το βάρος των ρόλων γίνεται ακόμη πιο ορατό. Η γυναίκα συχνά καλείται να διαχειριστεί έναν «διπλό ρόλο»: εργασία και φροντίδα. Ακόμη κι όταν υπάρχει κατανομή ευθυνών, η ψυχική οργάνωση του σπιτιού — το να θυμάται, να προγραμματίζει, να προβλέπει — παραμένει συχνά πάνω της. Αυτό, ονομάζεται «νοητικό φορτίο», δεν είναι πάντα ορατό και προκαλεί εξάντληση. Και η χρόνια κούραση δεν είναι μόνο σωματική. Είναι και ψυχική.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση, το άγχος, η αίσθηση ότι «δεν είμαι αρκετή», συχνά δεν προκύπτουν από προσωπική αδυναμία. Προκύπτουν από συσσωρευμένες απαιτήσεις.
Όμως η σημερινή ημέρα δεν είναι ημέρα κατηγορίας. Είναι ημέρα συνειδητοποίησης. Γιατί η αλλαγή δεν ξεκινά από τις μεγάλες δηλώσεις. Ξεκινά από μικρές μετατοπίσεις:
  • από τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε,
  • από το πώς μεγαλώνουμε τα παιδιά μας,
  • από το αν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να είναι ατελής,
  • από το αν ακούμε χωρίς να κρίνουμε.
Η ισότητα δεν σημαίνει ομοιότητα. Δεν σημαίνει ότι άνδρες και γυναίκες είναι ίδιοι. Σημαίνει ότι έχουν ίση αξία και ίσες δυνατότητες επιλογής. Η πραγματική ψυχική υγεία συνδέεται με την ελευθερία επιλογής. Να μπορεί μια γυναίκα να επιλέξει καριέρα χωρίς ενοχή. Να μπορεί να επιλέξει μητρότητα χωρίς πίεση. Να μπορεί να επιλέξει να μην ακολουθήσει τα αναμενόμενα. Και αντίστοιχα, να μπορεί ένας άνδρας να είναι φροντιστικός, εκφραστικός, ευάλωτος, χωρίς να αισθάνεται ότι χάνει την ταυτότητά του.
Η 8η Μαρτίου, λοιπόν, δεν αφορά μόνο στις γυναίκες. Αφορά στην ποιότητα των σχέσεων μας. Αφορά στο πώς συνυπάρχουμε. Η ισότητα δεν είναι ένας τελικός σταθμός. Είναι μια συνεχής διαδικασία επίγνωσης. Κάθε φορά που αναγνωρίζουμε ένα στερεότυπο και επιλέγουμε να μην το αναπαράγουμε, κάνουμε ένα μικρό βήμα. Και κάθε φορά που δίνουμε χώρο στον άλλον, γυναίκα ή άνδρα, να είναι ο εαυτός του χωρίς φόβο ή ντροπή, ενισχύουμε την ψυχική ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας.


ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: LiFO

Κυριακή 19 Μαΐου 2024

ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΕΣ: Άνδρες Δολοφόνοι. Γιατί;

Είναι γυναίκες που κοντά τους γεννιέται η άνοιξη
Και γίνεται ο τόπος όπου κυλάν οι μέρες
Σαν τα ζουμπούλια μέσα στα χέρια της πρώτης
        νιότης

Είναι οι μέρες τότε περισσότερο ξανθές
Κι απ' τα μαλλιά μιας κόρης
Που το σκοτάδι δεν φοβούνται


ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΡΗΣ. (1997). «Είναι γυναίκες…», στο: Στη δόξα των πουλιών. Αθήνα: Ίκαρος, σ. 118.