ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΤΑΣΙΟΣ: «Στη χώρα μας έχουμε 30 συνώνυμα της λέξης “λάδωμα”» / «Πού στο διάολο να βρω το σύστημα για να το θεραπεύσω;»

ΠΗΓΗ: LiFO

Έρωτος Φύσις

ΠΗΓΗ: Armos Books

Έρωτας... ο ιερός

«Και για να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, πρέπει να σημειώσουμε πως το πρόβλημα σε όλη του την έκταση εμφανίζεται από πολύ νωρίς. Ήδη τον 5ο αιώνα ο συγγραφέας των Αρεοπαγιτικών κειμένων ή οποιοσδήποτε άλλος, αναγκάζεται να απευθυνθεί στους Χριστιανούς της εποχής του, λέγοντάς τους ότι δεν πρέπει να φοβηθούν το όνομα του έρωτα, πολύ περισσότερο την εμπειρία του, ούτε βέβαια και όλους εκείνους τους συγχρόνους του διφυείς ηθικιστές, που τον θεωρούσαν πότε υψηλότερο από την αγάπη, μια πραγματικότητα που αφορά μόνο τις σχέσεις των ανθρώπων με το Θεό, και άρα ασύμβατο με τον κόσμο των ανθρώπων, και πότε υποδεέστερό της και συνεπώς ευτελή και επικίνδυνο για την πορεία συνάντησης με το Θεό. Είναι σαφές πως ένας τέτοιος διπρόσωπος και ταυτόχρονα διφυής ηθικισμός, άκρως επικίνδυνος και ύπουλος με την ενοχοποίηση του έρωτα στόχευε κατευθείαν την καρδιά του Χριστιανισμού και υπέσκαπτε την αλήθεια του. Ο έρωτας έπρεπε πάση θυσία να εξοβελιστεί από τις ζωές των ανθρώπων, αλλά και από οποιαδήποτε προσπάθεια για ένωσή τους με το Θεό. Με τον τρόπο αυτό και παρά τις προσπάθειες ενός Αρεοπαγίτη ή ενός Ιωάννη της Κλίμακος ο έρωτας, και ας είμαστε ειλικρινείς, ενοχοποιήθηκε και δαιμονοποιήθηκε. Θεωρήθηκε, ίσως, το μεγαλύτερο πρόβλημα, ο μεγαλύτερος εχθρός του Χριστιανισμού. Βέβαια, οφείλω να ομολογήσω, ότου τούτη η κατάληξη υπήρξε άμεση και σαφής συνέπεια μιας πορείας που, όπως ήδη έχει επισημανθεί, ξεκίνησε από την υποτίμηση του ανθρώπου, πέρασε στην υποτίμηση του κόσμου και, όπως ελπίζω στη συνέχεια να καταδείξω, κατέληξε στην κατάργηση του ίδιου του Θεού».

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. (2009). «Έρωτος φύσις», στο: Έρως και Θάνατος. Αθήνα: Ακρίτας, σσ. 136-137.

Χριστουγεννιάτικος κυρ Αλέξανδρος της Σκιάθου

ΠΗΓΗ: PROlogos

Εξαιρετικό το άρθρο της συναδέλφου ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑΣ ΒΡΑΝΑ. (2017). «Ο έρωτας στα χιόνια»: Μέθη όπως μέθεξη (;). Στο: ανθρώπινο, τχ. 6 (Οκτώβριος), σσ. 27-53. 

Σαν σήμερα... Ντίνος Χριστιανόπουλος (Θεσσαλονίκη, 20 Μαρτίου 1931 - Θεσσαλονίκη, 11 Αυγούστου 2020)

H θάλασσα είναι σαν τον έρωτα:

μπαίνεις και δεν ξέρεις αν θα βγεις.

Πόσοι δεν έφαγαν τα νιάτα τους –

μοιραίες βουτιές, θανατερές καταδύσεις,

γράμπες, πηγάδια, βράχια αθέατα,

ρουφήχτρες, καρχαρίες, μέδουσες.

Αλίμονο αν κόψουμε τα μπάνια

Μόνο και μόνο γιατί πνίγηκαν πεντέξι.

Αλίμονο αν προδώσουμε τη θάλασσα

Γιατί έχει τρόπους να μας καταπίνει.

Η θάλασσα είναι σαν τον έρωτα:

χίλιοι τη χαίρονται – ένας την πληρώνει.

ΝΤΙΝΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (1998). «Η θάλασσα», στο: Ποιήματα. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Διαγωνίου, σ. 124.

Ο Ρικάρντο και το παλιοκόριτσο

Σε πολύ νεαρή ηλικία, ο Ρικάρντο βλέπει να πραγματοποιείται το όνειρο που έτρεφε ενδόμυχα στη Λίμα από τότε που θυμόταν τον εαυτό του: να ζήσει στο Παρίσι. Αλλά η συνάντηση με έναν εφηβικό του έρωτα θα αλλάξει τα πάντα. Η κοπέλα, αντισυμβατική, τυχοδιώκτρια, πραγματίστρια και ανήσυχη, θα τον τραβήξει έξω από το μικρόκοσμο των φιλοδοξιών του. Μάρτυρες ταραγμένων εποχών σε πόλεις όπως το Λονδίνο, το Παρίσι, το Τόκιο ή η Μαδρίτη, που εδώ δεν λειτουργούν ως απλά σκηνικά, οι δύο ήρωες θα δουν τις ζωές τους να σμίγουν χωρίς να συμπίπτουν απόλυτα. Ωστόσο, αυτός ο χορός συναντήσεων και απομακρύνσεων αυξάνει την ένταση της αφήγησης σελίδα τη σελίδα ώσπου ο αναγνώστης να γίνει ένα με τον συναισθηματικό κόσμο των πρωταγωνιστών.
Δημιουργώντας μια αξιοθαύμαστη ένταση μεταξύ του κωμικού και του τραγικού, ο Μάριο Βάργκας Λιόσα γράφει μια ιστορία στην οποία ο έρωτας αποδεικνύεται απροσδιόριστος, ρευστός, με χίλια πρόσωπα, όπως η ηρωίδα του, το παλιοκόριτσο. Πάθος και απόσταση, τύχη και πεπρωμένο, πόνος και ευχαρίστηση... Ποιο αλήθεια είναι το αληθινό πρόσωπο του έρωτα; [από το οπισθόφυλλο του βιβλίου].

Το Παλιοκόριτσο τού Μάριο Βάργκας Λιόσα, ταξιδεύει στο Παρίσι, το Λονδίνο, το Τόκιο, τη Μαδρίτη. Βασανιστικός ο έρωτας του Ρικαρντίτο. Απολαυστική η λογοτεχνική γραφή τού νομπελίστα Περουβιανού συγγραφέα... Κι αυτό θα το χάριζα. Α.Ι.Κ.

Αγάπη και έρωτας, όπως λεμόνι και ζάχαρη

«Έχουν και οι αισθήσεις την δική τους χημεία, όπως εκείνα τα πέραν των δέκα χαϊδευτικά δάχτυλα με των δύο ποιοτήτων δέρματα, ή το παρασκεύασμα κυανού από ουλτραμαρίνα με οξύ νερό της βερβένας· τέλος, last but not least, τα παραδοσιακώς αντίθετα, λεμόνι και ζάχαρη, όπως εδώ και αιώνες βρίσκουμε να συμβιούν ειρηνικά στον βυθό ενός κυπέλλου με καυτό τσάι.

Αχ αγάπη, πως καταφέρνεις ν’ αποχωρίζεσαι απ’ το στοιχείο του έρωτα! Πως τ’ αφήνεις να φτάνει σε μιαν ύστατη έκρηξη και να εξαντλείται, τη στιγμή που εσύ ατάραχη συντηρείσαι και αναβαίνεις όπως το λάδι πάνω απ’ το νερό, για να κρατήσεις αναμμένη την φλόγα μιας ατελεύτητης ημέρας».

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ. (1995). Ο Κήπος με τις Αυταπάτες. Αθήνα: Ύψιλον, σ. 20.

Φλαμένκο: Μουσική και Χορός Ερωτικός!!! Καλό Σαββατοκύριακο!

ΠΗΓΗ: Tomasito Gipsy

Ω Ανδρομάχη!!! Ω!...

«Η επανάσταση του οκταώρου και του άκοπου κέρδους.

Η επανάσταση των εξασφαλίσεων και τα ατέλειωτων διεκδικίσεων.

Η επανάσταση των αναπήρων και των ευνουχισμένων παίδων με τις συρταρωμένες κομματικές ευαισθησίες, που ενσαρκώνουν μ’ ευκολία πότε εθνικά και πότε προοδευτικά ιδεώδη.

Ω Ανδρομάχη, πόσο σας σκέφτομαι. Je pense à vous Andromaque… Τι θα εγίνετο με μια Τροία ανίκητη; Τρομάζω και να το σκεφτώ. Βλέπεπε, μονάχα η ήττα προκαλεί την σκέψη, την αναθεώρηση και τη περισυλλογή. Με την ήττα μόνο ξαναγεννιόμαστε κι έχουμε το κουράγιο να ξαναζήσουμε απ’ την αρχή τα ίδια λάθη σε καινούργιες φόρμες. Ενώ η νίκη, είναι πανωλεθρία του αισθήματος και εξευτελισμός της ψυχικής ισορροπίας. Η νίκη οδεύει τους νικητές στα ταβερνεία και στα πορνεία. Ας αποκαλύψουμε λοιπόν την αλήθεια Ανδρομάχη. Ο Δούρειος Ίππος υπήρξεν φρυγικός και διόλου ιωνικός. Τι ωφελεί πια να φυλάμε ένα άχρηστο μυστικό;

Ανδρομάχη, είχατε την θεϊκή εύνοια να ηττηθείτε και να σας κλαίμε αιώνια. Ενώ οι νικητές τι πράξαν; Μελοδραματικές ιστορίες, δαπανηρές και λίαν ακατάλληλες για υπερευαίσθητους ενηλίκους […]

[…]Σηκώθηκα απ΄ το πιάνο και πλησιάζω τον καθρέφτη. Ήμουνα ξαναμμένος. Είδα το είδωλό μου να κρατά φτερά του παγωνιού και δροσερούς καρπούς του Θέρους. Κι είπα από μέσα μου: Είμαι ο Λαχειοπώλης τ΄ Ουρανού. Μοιράζω αριθμούς σε ξωτικά κι αγγέλους. Ο πρώτος αριθμός σημαίνει συνουσία. Βάση ρευστή για δημιουργία. Κι αποφασίζω ευθύς την πιο μεγάλη μου πράξη. Σκόρπισα τα λαχεία μου στους γαλαξίες και στο άπειρο. Έτσι δεν θάναι δυνατό κανείς να ξαναδημιουργήσει, να πράξει το καλό – που λεν – ή το κακό. Σπατάλη η απόφασή μου, μα ο κόσμος πάει για να χαθεί.

Το λέω για να τ΄ ακούν οι νέοι, και να σκορπίσουν τα λαχεία τους κι αυτοί, όπου μπορέσουν κι όπου βρουν. Να μην τ΄ αφήσουν κέρδος στους πολλούς. Έτσι τουλάχιστον, θα κατακτήσουμε τη δυνατότητα να μας φοβούνται. Ποιους; Εμάς, τους ποιητές. Μια και δεν είναι δυνατό να μας εντάξουν στα συρτάρια τους, σ΄ ό,τι μπορούν να ελέγξουνε και να προβλέψουν οι ανερχόμενοι πολλοί.

Τους φοβερίζει η άρνησή μας να δεχτούμε φάκελο, κατάταξη, τάξη κι αριθμό. Τους φοβερίζει η άρνησή μας να ενταχθούμε στις ομάδες αυτών που όταν κοιμούνται, τα χέρια τους είναι από μέσα ή απ΄ έξω από το πάπλωμα. Γιατί τα χέρια τα δικά μας την ώρα του ύπνου, ζωγραφίζουν ελεύθερα τους ανέμους, με χρώματα και με σχηματισμούς πτηνών, και μας τοποθετούν παντοτινά μες στους αιώνες, με την αθάνατη κι ερωτική μορφή του Λαχειοπώλη τ΄  Ουρανού».

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΙΣ. (1980). «Ο Λαχειοπώλης τ’ Ουρανού», στο: Τα Σχόλια του Τρίτου. Αθήνα: Εξάντας, σσ. 137-138, 139-141.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ. Σπουδή για τον «Ερωτικό», 1992. ΠΗΓΗ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Τα πρωτόλεια του Νίκου Καζαντζάκη

Του ΖΑΧΑΡΙΑ ΚΑΡΑΤΑΡΑΚΗ· Φιλολόγου.

Η Άννα – Μαρία Κατσιγιάννη είναι Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πατρών με πλούσιο έργο. Στο βιβλίο της «Η σχεδία του λόγου», όπου εντάσσονται πολλές μελέτες, υπάρχει και μια με τίτλο «Ο Βάγκνερ στο πρώιμο αφηγηματικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη».

Είναι για μένα μια από τις καλύτερες ερμηνευτικές προσεγγίσεις για να κατανοήσουμε όχι μόνο το ξεκίνημα του μεγάλου συγγραφέα, αλλά τους στόχους του, την ευρυμάθειά του και να διακρίνουμε τους βασικούς θεματικούς πυρήνες που συναντούμε και στο ποιητικό και στο πεζογραφικό του έργο.

Η ανάγνωση της μελέτης αυτής μου έδωσε την αφορμή να ξαναδιαβάσω τα δύο πρωτόλεια έργα του Ν. Καζαντζάκη «Όφις και Κρίνο» και «Σπασμένες Ψυχές». Το πρώτο γράφεται πιθανότατα στο Ηράκλειο το 1905 και το εκδίδει με το ψευδώνυμο Κάρμα Νιρβαμή.

Το ψευδώνυμο μας παραπέμπει στον Βουδισμό, όπου το Κάρμα είναι κάτι σαν τη μοίρα που μετρά τις καλές και τις κακές πράξεις ενός προσώπου και στη μετεμψύχωση αποκτά ανάλογη υπόσταση. Το Νιρβαμή μάς παραπέμπει στη Νιρβάνα που είναι η απόλυτη ευδαιμονία, όπου καταλήγουν οι ευδαίμονες ψυχές.

Είναι μια νουβέλα με μορφή ημερολογίου από 2 Μαΐου έως 2 Μαρτίου του επόμενου έτους. Καταγράφεται το μεγάλο ερωτικό πάθος στα όρια της παράνοιας ενός ζωγράφου προς μια εξωτικής ομορφιάς γυναίκα που τον τρελαίνει, χάνει την ικανότητά του για καλλιτεχνική δημιουργία, συγκλονίζεται και σε μια ρομαντική έξαρση τελικά επιλέγει τον κοινό τους θάνατο από ασφυξία σε ένα κλειστό δωμάτιο γεμάτο λουλούδια.

Έχει μορφή παραληρήματος, όπου μπλέκεται ο έρωτας ως καταστροφική δύναμη και ο θάνατος. Συχνά κρητικές μαντινάδες συνδέουν τον έρωτα με τον θάνατο που κρατούν ίδια σπαθιά και μας πολεμούν. Πιθανόν υπάρχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία και ανακαλείται η μύηση στον έρωτα του συγγραφέα από μια Ιρλανδέζα που του δίδασκε αγγλικά με την οποία χώρισε, όταν έφυγε στην Αθήνα για σπουδές και χάθηκαν χωρίς να βρεθούν ξανά.

Μας εντυπωσιάζουν οι αναφορές του σε σπάνια έργα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας που δείχνουν ότι ο Καζαντζάκης τα γνώριζε. Το έργο δέχτηκε και θετικές κριτικές, αλλά ο ίδιος φαίνεται ότι ήταν επιφυλακτικός για την αξία του. Έχει ένα άκρατο λυρισμό και ρομαντισμό χωρίς γλωσσικές υπερβολές.

Οι «Σπασμένες Ψυχές» γράφτηκαν στο Παρίσι το 1908 και δημοσιεύτηκαν σε συνέχειες στο Νουμά 1909-1910. Σήμερα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ που απέκτησαν τα συγγραφικά δικαιώματα και αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο τα έργα του μεγάλου μας συγγραφέα. Χωρίζεται σε τέσσερα μέρη με όρους μουσικούς σαν να πρόκειται για λιμπρέτο όπερας.

Πράγματι ο υφολογικός τόνος κάθε μέρους μάς παραπέμπει σε μελωδίες όπερας με αντίστοιχη συναισθηματική κατάσταση. Κεντρικοί ήρωες είναι ο Ορέστης και η σύντροφός του Χρυσούλα. Στο φόντο υπάρχουν ο φιλόλογος Γοργίας που μελετά τον Σοφοκλή και η Νόρα, μια γυναίκα όνειρο, που εμφανίζεται σε δύο σκηνές, αλλά είναι εκείνη που εκπροσωπεί το ερωτικό πάθος και το αντικείμενο του πόθου του πρωταγωνιστή.

Ο Ορέστης καλείται από την ελληνική παροικία να εκφωνήσει ένα πανηγυρικό λόγο στον τάφο του Κοραή, όπου γελοιοποιείται από τους ακροατές του. Και στο έργο αυτό μπλέκονται ο έρωτας και ο θάνατος. Η Χρυσούλα βαθιά ερωτευμένη με τον Ορέστη γίνεται θυσία, αγωνίζεται να κερδίσει την αγάπη του και τελικά πεθαίνει. Το τέλος της είναι τραγικό. Εκείνος οραματίζεται να γράψει ένα έργο ζωής, την Καινή Διαθήκη, όπου θα κηρύξει μια νέα θρησκεία.

Ζει στον κόσμο του ιδανικού, περιφρονεί την ευτυχία των καθημερινών ανθρώπων, που κάνουν παιδιά και έχουν μια ζωώδη ευτυχία. Γιατί σπασμένες ψυχές θα μας το πει η καταληκτική φράση: «Έτσι κατάντησε. Η ψυχή του είναι σπασμένη. Ψυχή όμορφη μα γυναικίσια, που δεν μπόρεσε στην κρίσιμη στιγμή να κρατήσει αντρίκεια το βάρος της Ιδέας και το βάρος της Σάρκας. Έτσι κάποια κοντάρια όμορφα και ντελικάτα σπουν, όταν η σημαία είναι μεγάλη και φυσήξει βοριάς». Το ψευδώνυμό του στο έργο αυτό ήταν Πέτρος Ψηλορείτης.

Το πρώτο αυτό μυθιστόρημα του Καζαντζάκη εμπεριέχει σπερματικά όλα τα θέματα που θα κυριαρχήσουν στα ώριμα μυθιστορήματά του. Η πάλη του ανθρώπου ανάμεσα στο χρέος και το πάθος, το ιδανικό και η ταπεινή πραγματικότητα, η αγωνία να υπερβούμε τον εαυτό μας και τις επιθυμίες μας και να ανέβουμε τον ανήφορο που δικαιώνει τον άνθρωπο.

Διακρίνεται επίσης για τη γλωσσοπλαστική του ικανότητα με πολλές σύνθετες και παρασύνθετες λέξεις και εκφραστικούς τρόπους. Τελικά το έργο μάς αφήνει μια στυφή γεύση και την αίσθηση ότι η υπέρβαση είναι αδύνατη, γιατί η ψυχή μας δεν αντέχει τον αγώνα, τον ασκητισμό και την αγωνία για τη δημιουργία ενός άλλου κόσμου.

Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι υπάρχουν διακειμενικές αναφορές σε αρχαίους τραγικούς, στον Σαίξπηρ και στον Ρήγα Φεραίο, αλλά φαίνεται και η επίδραση του Νίτσε, τον οποίο ο Καζαντζάκης είχε μελετήσει καλά και είχε συντάξει τη διατριβή του για το έργο του.

Επίσης, φαίνεται η προτίμησή του για τη μουσική του Βάγκνερ που αρχικά ήταν φίλος με τον Νίτσε, αλλά τελικά συγκρούστηκαν και απομακρύνθηκαν. Στη διένεξή τους ο Καζαντζάκης θα προτιμήσει τον Νίτσε.

Και τα δύο έργα αξίζει να διαβαστούν και οι αναγνώστες να αποκτήσουν μια πληρέστερη εικόνα της ώριμης δημιουργίας του κρητικού συγγραφέα. Παράλληλα θα συνειδητοποιήσουν ότι τίποτε δεν του χαρίστηκε, αλλά ό,τι πέτυχε το κατόρθωσε με πολύ κόπο, ακραίο ασκητισμό και ανεξάντλητη προσπάθεια να κατακτήσει την υψηλή κορυφή της τέχνης που θεωρούσε ότι είναι ικανή να διαμορφώσει μια κοινωνία υπερήφανων ανθρώπων με στόχους υψηλούς, όπως εκείνοι που πέτυχαν οι μεγάλοι δημιουργοί που τον γοήτευσαν.

ΠΗΓΗ: ΠΑΤΡΙΣ

Ο έρως σταυρούται

«Ο έρως σταυρούται. Δεν πρόκειται περί σωματικής φιλίας, αλλά περί νοητής. “Ο εμός έρως εσταύρωται, και ουκ έστιν εν εμοί πυρ φιλόυλον”, γράφει ο θείος Ιγνάτιος».

Ιερομόναχος ΣΥΜΕΩΝ. (1985). Νηφάλιος Μέθη. Αθήνα: Άγρα, σ. 31.

Ιερομονάχου ΣΥΜΕΩΝ. (1994). Συμεών Μνήμα. Αθήνα: Άγρα.

Από τη Μεταφυσική του Σώματος!

Δ΄ Κυριακή των Νηστειών - Ιωάννου της Κλίμακας. Πορεία ανάβασης ανηφορική. Ο αξέχαστος Χρήστος Γιανναράς, σπουδάζοντας στην Κλίμακα του Αγίου Ιωάννου Σιναΐτη, στο κλασικό πια έργο του «Η Μεταφυσική του Σώματος», στον πρόλογο του γράφει πως ετούτο το βιβλίο, ως διδακτορική διατριβή που είχε υποβληθεί στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, «αντιπροσωπεύει και μιαν αποτυχία». Ωστόσο, η πρώτη δημοσίευση του βιβλίου (Αθήνα 1971, εκδόσεις Δωδώνη), έφερε την ελπίδα πιστά να υπηρετήσει τη ζωή της Εκκλησίας, μακριά από τους γνωστούς ευσεβισμούς που ακόμα και σήμερα την ταλαιπωρούν. «Αυτή η ελπίδα είναι και η μόνη παρηγοριά στα στενά όρια των ανθρώπινων διχογνωμιών περί τα μέγιστα και τίμια», γράφει ο αλησμόνητος Γιανναράς. Α.Ι.Κ.

«Η Κλίμακα μας βεβαιώνει ότι ο έρωτας είναι πάθος κοινό επί σωμάτων και επί ασωμάτων – τόσο όταν αναφέρεται σε ανθρώπινα πρότυπα όσο και όταν αναφέρεται στο πρόσωπο του Θεού.

“Ο όντως ερών,

αεί του φιλουμένου φαντάζεται το πρόσωπον,

και τούτο ένδον ενηδόνως περιπτύσσεται.

Ο τοιούτος

ουκέτι ουδέ καθ’ ύπνους ηρεμείν του πόθου δύναται,

αλλά κακεί τω ποθουμένω προσαδολεσχεί.

Ούτως επί σωμάτων,

ούτως επεί ασωμάτων πέφυκε γίνεσθαι”.

Το “πέφυκε” αναφέρεται στο συστατικό της φύσεως ιδίωμα, στη φυσική καταβολή της ερωτικής αναφοράς. […] Στον έρωτα το αγαπημένο πρόσωπο καλύπτει κάθε χώρο σε κάθε στιγμή, είναι παντού με ένα τρόπο που δεν είναι επιθυμία μόνο η προτίμηση και νοσταλγία, αλλά άμεση κοινωνία προσωπικής παρουσίας ή οδυνηρής ελλείψεως απουσία».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ. (1971). Η Μεταφυσική του Σώματος. Σπουδή στον Ιωάννη της Κλίμακος. Αθήνα: Δωδώνη, σσ. 154-155.

Κάπου εδώ, έχω την αίσθηση, κάτι το συνταρακτικό μας λέει κι ο Οδυσσέας Ελύτης, στον Ήλιο τον Πρώτο: «Ό, τι αγαπώ γεννιέται αδιάκοπα /  Ό,τι αγαπώ βρίσκεται στην αρχή του πάντα». Α.Ι.Κ

Στο Λαύριο, λαύρα η οδός των Θρησκευτικών

Γράφει ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Θλιβερό το γεγονός με τον συνάδελφο εκπαιδευτικό σε Γυμνάσιο του Λαυρίου που σε μαθητές και μαθήτριές του, στο μάθημα των Θρησκευτικών, μοίρασε μισαλλόδοξα και ομοφοβικά κείμενα. Θρησκευτική νεύρωση θα την αποκαλέσουν οι ψυχολόγοι. Προβληματική βέβαια και η θέση κάποιων θεολόγων: ο εν λόγω εκπαιδευτικός δεν είναι θεολόγος αλλά φιλόλογος και διδάσκει το μάθημα των Θρησκευτικών ως τρίτη ανάθεση· και με αυτή την ανακοίνωση νομίζουν πως λύθηκε το πρόβλημα για τους θεολόγους των σχολείων μας. Να είμαστε ρεαλιστές: οποιαδήποτε συζήτηση σε σχολική τάξη για τη σεξουαλικότητα και τον έρωτα, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, όχι μόνο με θεολόγους αλλά και με άλλες ειδικότητες, είναι προκλητική και παραπλανητική όταν κρύβεται πίσω από διάφορους –ισμούς (ηθικισμούς, πουριτανισμούς και στείρους κατηχητικούς διδακτισμούς). Το χειρότερο στην περίπτωση αυτή –κι αυτό αφορά τους διδάσκοντες θεολόγους- είναι ότι στα μισαλλόδοξα και ομοφοβικά κείμενα, χρησιμοποιούνται αποσπάσματα Πατέρων της Εκκλησίας, τα οποία διαστρεβλώνουν τη συνολική εικόνα του συγγραφικού έργου τους, με κύριο στόχο να υπηρετήσουν έναν «ανθρωποφάγο ηθικισμό» που, δυστυχώς, θεριεύει στις μέρες μας. Εδώ, δεν είναι του παρόντος να αναφερθώ στο πως Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, στο έργο τους, αναφέρονται στον ετερόφυλο ή ομοφυλόφιλο έρωτα. Εκείνο που εν τάχει σημειώνω είναι το εξής: στη διδασκαλία τους υπάρχουν διαφοροποιήσεις. Αυτό που αξίζει να λάβουμε υπόψη μας είναι το γεγονός ότι οι αναφορές τους στον έρωτα και τη σεξουαλικότητα αφορούν το ποίμνιό τους και γίνονται στο κοινωνικό πλαίσιο της εποχής που ζουν, με τις όποιες επικρίσεις τους να έχουν συγκαταβατικό - παιδευτικό και όχι καταδικαστικό περιεχόμενο.

Εν κατακλείδι, να σημειώσω μια αλήθεια: ο χαρακτήρας και η φυσιογνωμία του μαθήματος των Θρησκευτικών, σήμερα, σε καιρούς βαρβαρότητας, οφείλει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας ελεύθερης πλουραλιστικής δημοκρατικής κοινωνίας. Όσοι θεολόγοι αγωνίζονται για αυτό το πρόταγμα, είναι σίγουρο ότι με θεολογικό και παιδαγωγικό τρόπο διακονούν την ελευθερία και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

ΕΙΚΟΝΑ: Ιερομόναχος Σεραφείμ Ρουσόπουλος, ψηφιδωτό από την έκθεση Πέτρινα Στεφάνια. Αίθουσα Τέχνης Titanium, Δεκέμβριος 1997. ΠΗΓΗ: Σύναξη

«Τι θα γεννήσει τον Έρωτα;»

«Όλα τα σκεπάζει η λήθη. Κονιορτός λογισμών, ασθενέστερος των ονείρων, τη σκιάς, της αύρας που πνέει. 

Αναζητά την ταλάντωση που εκδηλώνεται στην ασυνέχεια. Πυρετός στα χείλη, παγώνει καίγοντας τα σωθικά. Δεν ξέρει που να τοποθετήσει τον εαυτό του κουβαλώντας τη νέκρωση. Αλλού περπατούν τα πόδια, αλλού κατάκειται ο άνθρωπος. Αδύνατη η διάκριση κατεύθυνσης της ψυχής ως προς την αιτούμενη ολοκλήρωση και ευτυχία. Της αφετηρίας και του τέρματος, του εμπρός και του πίσω. 

Τι θα γεννήσει τον Έρωτα; Οφθαλμός ανάμεσα στον ερωτευμένο και τον ποθούμενο. Οίστρος ανίκανος να πορίζεται, πλασμένος από μορφή και αοριστία. Χωρίς χαρακτήρες, πρόσωπα, σκηνικά. 

Η φύση προσφέρει το υλικό, απ’ τη σκοτεινή και μολυσμένη αποσύνθεση, από τις στάχτες του χρόνου, ν’ αναδυθεί αθάνατο το πρόσωπο».

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΣΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Μάρτιος 1985). Το άλγος της αφής. Αθήνα: Άγρα, σσ. 20-21. 

Ούτε ο Μυστικός Δείπνος δεν γλίτωσε από τους Tαλιμπάν της Woke κουλτούρας!

Της ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΣΕΡΗΓΙΑΝΝΙΔΗ

«Σκεφτόμαστε όλους τους Χριστιανούς σε όλες τις ηπείρους που έχουν πληγωθεί από αυτές τις σκηνές», αναφέρει η ανακοίνωση της Γαλλικής Καθολικής Εκκλησίας, αναφερόμενο στο δρώμενο στην Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών, όπου trans χορεύτριες πραγματοποίησαν αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου, με βάση τον φημισμένο πίνακα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι.

Για «χλευασμό του Χριστιανισμού» έκανε λόγο η Γαλλική Επισκοπική Διάσκεψη, ενώ το ζήτημα έχει προκαλέσει και πολιτικές αντιδράσεις στην Γαλλία. «Θα τολμούσαν ποτέ να κοροϊδέψουν το Ισλάμ με τέτοιο τρόπο; Αυτή η βαθιά λαϊκιστική και μεταμοντέρνα κοινωνία ξέρει ποιος είναι ο εχθρός της και θα πρέπει να τους πιστέψουμε», ανέφερε ο Αμερικανός προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας Robert Barron, με τον Έλον Μασκ να δηλώνει διατεθειμένος ακόμα και να… μεταναστεύσει στον Άρη μετά την παρακολούθηση της Τελετής, την οποία πολλοί χαρακτήρισαν ως μία «κακόγουστη επίδειξη της woke κουλτούρας». Ας σημειωθεί πως η ίδια η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή απέσυρε το βίντεο με την επίμαχη αναπαράσταση.

Όλα ξεκίνησαν από την αρχική διδασκαλία του “πολιτικά ορθού”: Να υποπτεύονται οι άνθρωποι οτιδήποτε έρχεται από το παρελθόν και την ιστορία των κοινωνιών. Πλέον βρισκόμαστε στη δεύτερη φάση, σε μια περίοδο παραληρήματος, όπου το πολιτικό γυρνάει –θα τολμούσαμε να ισχυριστούμε– στο ψυχιατρικό. Επιχειρώντας να περιγράψουμε το εσωτερικό περιεχόμενο του παραληρήματος, θα σημειώναμε πως εκφράζεται μέσα από δύο εσωτερικούς λόγους - αντικείμενα. Πιο αναλυτικά, το πολιτικά ορθό στηρίζεται σε δύο βιολογικές παραμέτρους - πυλώνες που τις χρησιμοποιεί ρατσιστικά και σεξιστικά αντιστοίχως, αναστρέφοντάς τες. Το πρώτο αφορά έναν νεοφυλετισμό, έμμονη ιδέα το δέρμα: Να κατηγορηθεί η λευκότητα (whiteness) στο όνομα μιας “μαύρης ανωτερότητας”. Με άλλα λόγια, πρόκειται για έναν ρατσιστικό “αντιρατσισμό”.

Το δεύτερο αφορά έναν “πολιτικά ορθό” παραισθησιόπληκτο νεοφεμινισμό. Το ανδρικό φύλο κατηγορείται. Η ετεροαιχμαλωσία (heterocaptivity στην αμερικανική φεμινιστική διάλεκτο, δηλαδή η αιχμαλωσία από την ετερότητα στο πεδίο του φύλου), συνδέεται με ένα είδος έκδηλης μισανδρίας (αντιπάθειας για το αντρικό φύλο από τον νεοφεμινισμό). Η ιδέα συνυφαίνεται με την συμπληρωματική της ιδέα ότι η διάκριση αρσενικού - θηλυκού δεν αντιστοιχεί σε τίποτα. Το σύνολο των παραπάνω αναδεικνύει την απόλυτη δαιμονοποίηση του συνδυασμού: Ντόπιος - Λευκός - Ετεροφυλόφιλος Άνδρας. Τώρα μπήκε στο στόχαστρο και θρησκευτικό σύμβολο.

Τα αντίστροφα στερεότυπα των Woke

Επιπρόσθετα, ο “πολιτικά ορθός” τρόπος σκέψης έχει ενοχοποιήσει ιδεολογικά όλα τα στερεότυπα, τα οποία ωστόσο, κοινωνιοψυχολογικά, αποτελούν “μήτρες” κοινωνικά καθιερωμένης σκέψης (καλές, μέτριες ή κακές), για διάφορα ζητήματα. Βοηθούν τα άτομα να συγκροτούν την σκέψη τους, να ερμηνεύουν την πραγματικότητα, να έχουν υποδείγματα συμπεριφοράς και να εξάγουν συμπεράσματα (εσφαλμένα ή μη) σε δεδομένες συνθήκες.

Η ανυπαρξία των στερεοτύπων θα σήμαινε μια κοινωνική σκέψη - χυλό, χωρίς εσωτερικό ειρμό ή μπούσουλα. Το χειρότερο με την στερεότυπη φράση “να καταργηθούν τα στερεότυπα” είναι ότι ανοίγει το δρόμο στη χείριστη μορφή στερεοτύπων που μπορεί κανείς να φανταστεί: Λόγου χάρη, η αντιρατσιστική κατήχηση (μια πολιτικά ορθή κατήχηση κατά των στερεοτύπων, όπως υποτίθεται), πολύ της μόδας στους σημερινούς δήθεν προοδευτικούς κύκλους, δεν φαίνεται να ενοχλείται καθόλου από τις διαρκείς ρατσιστικές επιθέσεις και κυνικές ομολογίες μίσους ενάντια στις κατηγορίες του πολιτισμικώς οικείου, του λευκού ανθρώπου ή του αντρικού φύλου.

Έτσι, μια εμπορική αφίσα που καλύπτει διάφορες σαδομαζοχιστικές φαντασιώσεις και εκφράσεις της λίμπιντο του δυτικού κοινού, δεν διστάζει καθόλου να δηλώσει, δείχνοντας μια ξανθιά λευκή γυναίκα στα χέρια ενός μαύρου άντρα, ότι «η γενοκτονία των λευκών είναι κάτι όμορφο». (white genocide is beautiful). Ο σεξισμός επομένως αναδεικνύεται ως τμήμα μιας ευρύτερης πολιτικά ορθής made in USA κουλτούρας, τυπικό προϊόν του αγγλοσαξονικού πουριτανισμού: Οι New York Times έχουν δώσει τον σχετικό τόνο, αποφασίζοντας ότι το black θα γράφεται με Β κεφαλαίο και το white με μικρό w.

Τον Ιούνιο 2020 η εταιρεία L’Oreal απέσυρε τις λέξεις “λευκό” και “λευκαντικό” από όλα τα προϊόντα της. Η εταιρεία Lockheed Martin στέλνει τα διευθυντικά στελέχη σε επιμορφώσεις για να αποδομήσει την κουλτούρα των λευκών ανδρών και να τους βοηθήσει να αποκηρύξουν το “λευκό τους προνόμιο”. Η Coca Cola παρακαλεί τους υπαλλήλους της να “είναι λιγότερο λευκοί”. Η μαύρη και λεσβία πρώην δήμαρχος του Chicago, Lori Lightfoot, είχε πάρει την απόφαση να μην δώσει καμία συνέντευξη σε λευκούς δημοσιογράφους! Η κεντρική ιδέα τους είναι: «Από τους λευκούς περιμένουμε να γονατίσουν και να ζητήσουν συγγνώμη».

Η βλαβερή αρχαιότητα!

Από την άλλη, η θεωρούμενη ως βλαβερή μελέτη της αρχαιότητας πρέπει να εξαφανιστεί. Το Howard University έχει ήδη καταργήσει τον τομέα των Κλασσικών Σπουδών. Όπως έχει διαμηνύσει ο Dan el Padilla Peralta, καθηγητής Ρωμαϊκής Ιστορίας στο Stanford, “ελπίζει ότι αυτή η ύλη θα πεθάνει” και θα ήταν καλό αυτό να γίνει και σύντομα, γιατί η λευκότητα υπάρχει μέσα στα σπλάχνα των κλασσικών συγγραφέων! Στα πλαίσια αυτά ήρθε το σεμινάριο πολιτισμικής αναθεώρησης του πανεπιστημίου του Wake Forest, προκειμένου να αποδομηθεί η… προκατάληψη, σύμφωνα με την οποία οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι ήταν λευκοί! Με άλλα λόγια, πρέπει να κλείσει η σχέση με τον παλαιό κόσμο και τους εκπροσώπους του: Λευκούς, άντρες, αρχαία Ιστορία, αγάλματα αρχαίων, ηρώων κ.λπ., κλασσικά βιβλία.

Υπάρχουν “αναγνώστες ευαισθησίας” (sensitivity readers), όπως λέγονται, το έργο των οποίων είναι να διορθώνουν τα κείμενα, ώστε να μην μπορούν να προσβάλλουν κανέναν αναγνώστη. Οι προβληματικές σκηνές πρέπει να έχουν δίπλα τους trigger warnings! Τα φιλμ, οι σειρές, τα αστυνομικά από εδώ και στο εξής πρέπει να δίνουν τους καλούς ρόλους σε μειονότητες φύλου και φυλής. Ενώ οι κακοί πρέπει να είναι χωρίς εξαίρεση λευκοί άντρες ρατσιστές και μισογύνηδες – αν είναι και Χριστιανοί ακόμα καλύτερα! Κάπως έτσι μπήκε στο στόχαστρο και ο Μυστικός Δείπνος.

Τα παιχνίδια για παιδιά που διαθέτουν διαχωρισμούς φύλου σταδιακά τείνουν στην απαγόρευση. Τα πάρκα Disney προτείνουν ρούχα gender fluid και βεβαίως ξεκίνησε η παραγωγή ταινιών της με ΛΟΑΤΚΙ ήρωες. Η λογοτεχνία για νέους και τα φιλμ για παιδιά επανεγγράφονται για να εξαφανισθούν τα στερεότυπα. Η Χιονάτη λόγου χάρη, ούσα πολύ λευκή, κινηματογραφείται από την Disney σε μια νέα εκδοχή, όπου η ηρωίδα θα ενσαρκώνεται από μια μιγάδα. Ο καλός πρίγκηπας θα αποφύγει βεβαίως να την ξυπνήσει με ένα φιλί, για το οποίο δεν έχει συναινέσει η ίδια!

Οι “Ταλιμπάν” της Woke κουλτούρας

Οι παραγωγοί παρακαλούνται να δημιουργήσουν υπερήρωες χοντρούς και ανάπηρους (δίπλα στην ξανθιά Barbie προστέθηκε η μαύρη Barbie και εκείνη με αναπηρικό αμαξίδιο σε εκδοχή λευκή και μαύρη). Η άλλη προτεραιότητα είναι «να σπάσει η τοξική αρρενωπότητα και η απελευθέρωση από μια ετεροφυλία που θεωρείται σαν μια πολιτική φαντασίωση, μέσω της οποίας αναδομήθηκε η αποικιακή κυριαρχία», όπως χαρακτηριστικά λέει ο νεοφεμινιστικός λόγος.

Στη Γαλλία μια Alice Coffin έχει προτείνει μην διαβάζουμε πλέον βιβλία που έχουν γράψει οι άντρες, ούτε να ακούμε μουσική που έχουν συνθέσει (στα καθ’ ημάς ήδη τέθηκε “στην πυρά” ο Καραγάτσης). Στο πανεπιστήμιο Exeter μια γυναίκα καθηγήτρια κατηγορήθηκε για διακρίσεις, επειδή τόλμησε να πει ότι μόνο οι γυναίκες έχουν περίοδο. Η ατυχής καθηγήτρια είχε ξεχάσει τους transgender. Η πολιτική ορθότητα επιβάλλει, λοιπόν, να μην μιλάμε για γυναίκες, αλλά για «πρόσωπα με έμμηνο ρύση».

Στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία του Brigthon και του Sussex ο όρος “μητρικό γάλα” αντικαθίσταται από το “γάλα στήθους” και η λέξη “μητέρα” από τον “γονέα που γεννά”. Για να συμφιλιώσει όλο τον κόσμο η εταιρεία Moodz έχει προτείνει ένα ωραίο μποξεράκι περιόδου unisex. Οι τρανσέξουαλ αρσενικού φύλου μπορούν από εδώ και στο εξής να συμμετέχουν σε γυναικείες ανταγωνιστικές αθλητικές οργανώσεις. Στην Αμερική μπορούν επίσης να μπουν στον στρατό με “ταυτότητα γένους” και όχι φύλου.

Πολιτισμική αποικιοκρατία

Πλέον, όλα αυτά ουδόλως είναι μακριά από την καλώς ή κακώς εννοούμενη “υπανάπτυκτη” Ελλάδα, αποδεικνύοντας την ταχύτητα με την οποία επελαύνει η πολιτισμική αποικιοκρατία σε όλο το Δυτικό Κόσμο. Υποστηριζόμενοι από lobby που δεν έχουν καμία δημοκρατική νομιμότητα, χειροκροτούμενοι από την κλίκα των φίλων της μεταμοντέρνας καταστροφής, οι δρώντες της κουλτούρας woke μοιάζουν να είναι παιδιά των Κινέζων ερυθροφρουρών, αλλά επίσης και ταυτόχρονα απόγονοι πουριτανικού καλβινισμού, θυμίζοντας “Ταλιμπάν” της “πολιτικής ορθότητας”.

Είναι κυνηγημένοι από το απρόσιτο ιδεώδες της ηθικής καθαρότητας, των ενοχών για το αποικιοκρατικό παρελθόν τους και της δήθεν απεριόριστης μετάνοιας, που υποκρύπτει ένα είδος μαζοχιστικής λίμπιντο του “πολιτικώς ορθά” σκεπτόμενου τμήματος του αγγλοσαξονικού ιδίως Δυτικού Κόσμου. Οι “Ταλιμπάν” της “πολιτικής ορθότητας” αφιερώνονται στην άρνηση της πραγματικότητας, αφού δεν αποδέχονται ούτε την τραγικότητα ή τις αντιφάσεις του κόσμου όπως είναι, ούτε τους ανθρώπους ως έχουν.

Ονειρεύονται μια ηθική ιστορία που επιβάλλεται από την αστυνομία των συναισθημάτων. Γι’ αυτό ακριβώς μεταμορφώνουν την κοινωνία σε ένα συνονθύλευμα ατόμων ευαίσθητων και παρεξηγησιάρηδων σε οτιδήποτε φαντάζονται ή αισθάνονται ότι τους ακουμπάει. Οι “Ταλιμπάν” της “πολιτικής ορθότητας” προκηρύσσουν την προτεραιότητα του ορθού επί του καλού και εφαρμόζουν την άρνηση του “είναι” στο όνομα του “τι πρέπει να είναι και τι πρέπει να γίνει”. Συνεπώς, βρισκόμαστε μπροστά σε απολίτικους, κατά φαντασία ριζοσπάστες (με την κυριολεξία του όρου), αλλά και ενώπιον πραγματικών μεγάλων παραληρούντων.

Ο Edward Limonov μιλούσε για το μεγάλο δυτικό ίδρυμα. Θα έκανε ίσως καλύτερα αν μίλαγε για ένα ψυχιατρικό ίδρυμα όπου οι τρελοί πήραν την εξουσία! Αναφύεται συνεπώς, ένας πουριτανισμός που ξεθεμελιώνει ό,τι πέτυχε η σεξουαλική απελευθέρωση. Ποινικοποιεί το φλερτ, την έκφραση πάθους, τις σωματικές εκδηλώσεις που δεν έχουν ρητή και σαφή συναίνεση. Ο έρωτας δικάζεται και καταδικάζεται ως ο ηθικός αυτουργός σεξιστικών “εγκλημάτων” και ρητορικής μίσους. Πρόκειται για την ανάδειξη ενός ψευδεπίγραφου, μεταμοντέρνου φιλειρηνισμού, μιας cool κουλτούρας της απόλυτης αποβλάκωσης. Ό,τι δηλαδή είδαμε σε ένα μέρος της Τελετής Έναρξης…

ΠΗΓΗ: SLpress

Τρίστρατος έρωτας

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ. (1992). «Τρίστρατο», στο: Σήματα Λυγρά. Αθήνα: Άγρα, σ. 35.

ΣΥΝΤΟΜΟ ΣΧΟΛΙΟ: Του Αγίου Βαλεντίνου αύριο, ημέρα και γιορτή του Έρωτα. Στην Μυτιλήνη,  στην «Φραγκοκκλησιά», στην οδό Ερμού βρίσκονται τα λείψανα του Αγίου Βαλεντίνου, Αγίου της Ρωμαικαθολικής Εκκλησίας. Για πολλούς «ζητορθόδοξους», ως γιορτή (και τοπική), είναι «αμαρτωλή» και ο Άγιος Βαλεντίνος δεν είναι «δικός μας», Ορθόδοξος Άγιος. Πριν λίγα χρόνια, στον Εσπερινό που κάθε χρόνο τελείται στην Φραγκοκκλησιά, με είχαν προσκαλέσει να μιλήσω για τον Έρωτα, κι από έναν γνωστό μου Μυτιληνιό θεούσο «ζητορθόδοξο», την επόμενη μέρα, δέχθηκα την μήνι, γιατί όπως επί λέξει μού είπε, πάτησα το πόδι μου σε παππικό ναό. Του απάντησα πως, το φως μέσα στη μικρή στοά, η οποία βρίσκεται στην είσοδο της Φραγκοκκλησιάς, ήταν κόκκινο, καρδιακό φως, φως του Έρωτα, φως μανικού Έρωτα για τον Χριστό!  

Μικρονοϊκή ξιπασιά

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ

Κάποτε, αν συνεχίσει να υπάρχει το ανθρώπινο είδος στον πλανήτη γη, οι νουνεχείς και γνωστικοί από τους ανθρώπους θα χαμογελούν, συγκαταβατικά και με οίκτο, για τον εκπεσμό της νοημοσύνης μας σήμερα. Μοιάζουν καθολικευμένα, σε πλανητική σχεδόν κλίμακα, τα φαινόμενα συλλογικής α-νοησίας και θριαμβικής παράνοιας – οι παραμικρές αντιγνωμίες, ασυμφωνίες ή ανικανοποίητες βουλιμικές ορέξεις, ακόμα και οι διαστροφές ζωτικών λειτουργιών του ανθρώπινου οργανισμού, θέλουν να κατασφαλίζονται σαν, νομικώς θωρακισμένα, «ατομικά δικαιώματα».

Ποιο Δίκαιο, με ποια αυθεντία, επενδυμένο σε ποια εξουσία, μπορεί να εξασφαλίσει το κύρος πανανθρώπινης παραδοχής; Σήμερα, η λέξη «δικαίωμα» παραπέμπει, αποκλειστικά και μόνο, στη νομική (με συμβατικές διατάξεις) αναγνώριση και προστασία ενεργημάτων του ατόμου, όπως και πεποιθήσεων, απόψεων, γνωμών, προτάσεων οργάνωσης του συλλογικού βίου – στο σύνολο των νόμων, κανόνων, θεσμών, που επιτρέπουν σε μια συλλογικότητα να λειτουργεί.

Ο άνθρωπος, από τη φύση του και προκειμένου για την αναπαραγωγή του, διακρίνεται (βιολογικά και ψυχολογικά) σε θηλυκές και αρσενικές υποστάσεις – υποστασιάζεται η διαφορά, αυτή καθορίζει όχι απλώς φαινόμενες ή χαρακτηρολογικές συντεταγμένες της ατομικής ύπαρξης, αλλά τρόπους της ύπαρξης. Το «αρσενικό» ή το «θηλυκό» παραπέμπουν σε δεδομένες διαφοροποιήσεις της φύσης του ανθρώπου, προϋποθέσεις του «γίγνεσθαι» της φύσης που κορυφώνεται στην ύπαρξη ως σχέση, στην αυθυπερβατική ολοκλήρωση της ατομικής ελευθερίας.

Η λέξη που συγκεφαλαιώνει την ασυναρτησία – σύγχυση – παραλυτική αδυναμία για ανθρώπινη συνεννόηση, είναι σήμερα η λέξη «δικαίωμα». Ονομάζουμε «δικαίωμα» την κατασφάλιση που προσφέρει σε πράξεις – ενέργειες του ατομικού εγώ ένα «Δίκαιο», δηλαδή μια συμφωνημένη από την πλειονότητα των μελών της συλλογικότητας «αυθεντία». Η αυθεντία (κοινά παραδεκτή ορθότητα) δεν έχει αξιώσεις μετα-φυσικού χαρακτήρα, απλώς υπηρετεί συμβατικά τις αναγκαίες συνθήκες λειτουργίας της κοινωνίας των αναγκών.

Η «κοινωνία των αναγκών» είναι γνώρισμα ιδιαιτερότητας της ανθρώπινης συνύπαρξης, διαφοροποιεί την ανθρώπινη νοημοσύνη από την αλογία της κτηνώδους ορμής, τον ατομοκεντρισμό της αγέλης. Η αγέλη είναι προϊόν φυσικής αναγκαιότητας, ενώ η κοινωνία των σχέσεων, στην περίπτωση της ανθρώπινης συλλογικότητας, είναι προϊόν (κατόρθωμα) ελεύθερης αυθυπέρβασης και αυτοπροσφοράς.

Σίγουρα υπάρχει, ως ενστικτώδες δεδομένο, και στον άνθρωπο, η μητρική προστασία και στοργή, η πατρική προστασία και φροντίδα. Είναι η πρωτογενής καταβολή, απρόσωπη και ενορμητική, που εξασφαλίζει τη διαιώνιση των ειδών λειτουργώντας ως βιολογική αναγκαιότητα, δυνάμει αυθυπερβατική, δηλαδή μοναδική, ανόμοια, ανεπανάληπτη, άλλως προσωπική.

Στην περίπτωση του ανθρώπου και κάθε έμβιου όντος, η συνέχεια της ύπαρξης χαρίζεται με την ορεκτική (ευφρόσυνη) λειτουργία της τροφής και τη διαιώνιση του είδους – την επίσης συναρπαστικής ηδονής λειτουργία της σεξουαλικής σχέσης. Και στις δύο περιπτώσεις, τροφής και αναπαραγωγής, πρωτεύουσα είναι η ηδονή και, νομοτελειακά παρεπόμενη, η επιβίωση και η διαιώνιση. Από καταβολής του ανθρώπινου είδους μοιάζει να πρωτεύει ορμέμφυτη η δίψα της ηδονής και να ακολουθεί «παρεμπιπτόντως» η βιολογική σκοπιμότητα. Η σοφία της ερωτικής ηδονής «πείθει» ότι το κυρίως ζητούμενο στη σεξουαλική σχέση είναι, ακριβώς, η βιωματική υπέρβαση της ετερότητας, η συνεύρεση ως υπαρκτικό γεγονός υπαρκτικής ενότητας «εις σάρκα μίαν».

Είναι αποκαλυπτικό το γεγονός ότι η Εκκλησία δεν δίστασε, μέσα στους αιώνες, να εικονίσει τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό ως σχέση ερωτική. Η ενανθρώπηση του Θεού αποκαλύπτει τον Θεό ως «εραστήν μανικώτατον» του ανθρώπου, και ο έρως αυτός επιτρέπει να ορίζεται ο Θεός ως ο «νυμφίος» της Εκκλησίας. Άλλη γλώσσα, άλλα σημαινόμενα, αχρηστευμένο το λεξιλόγιο από τον χυδαίο ολοκληρωτισμό του ατομοκεντρισμού – πολιτισμού των ατομικών δικαιωμάτων.

Για τον Έλληνα (όσο κι αν ελαχιστοποιείται το είδος) η ελευθερία της σχέσης (αυθυπέρβαση και αυτοπροσφορά) θα παραμένει ο έρωτας, όπως τον κατάλαβε και τον έζησε η ελληνική κοινωνία – κοινότητα – ενορία. Ο εισαγόμενος πουριτανισμός «της Αριστεράς ή Δεξιάς και της προόδου» μπορεί να σωθεί σαν γνησίως κοσμοπολίτικο νόσημα μικρονοϊκής ξιπασιάς.

Στην εικαστική πλαισίωση της σελίδας έργο του Αμερικανού Daniel-Garber.

ΠΗΓΗ: Αντίφωνο

Ελευθερία, Φύση, Δικαίωμα: «Γάμος» και Τεκνοθεσία

ΠΗΓΗ: Αντίφωνο

Στον Έρωτα

Της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΑΝΤΩΝΑΚΕΛΛΗ[*]

Μια μέρα αντάμωσε η όψις του χεριού μου

το δικό σου.

Κ’ έτσι γεννήθηκε η αίσθησις απ’ την ψυχή μου.

Σαν να ’ταν η Αθηνά, ξεπροβαλλομένη

από την κεφαλήν του Διός.

Κ’ έτσι απεκδύθηκε ο έρως φοβούμενος, περπατώντας ξυπόλητος,

τυφλός.

Και τότε εκεί εθεάθη η αίγλη του, που τσάκιζε τα σίδερα της δυσπιστίας

και της μανίας.

Και από εκεί χάνομαι.

Χάνομαι κ’ ασθμαίνω, πασκίζοντας να καταλάβω τον θεό.

Θεός ἔρως.

Αγκομαχώ να καταπατήσω τις περιττές και τελειωμένες σκέψεις μου.

Ανοίγω τα μάτια μου κ’ αντικρίζω τον σωτήρα της ψυχής μου.

Εσέ, που σ’ αγάπησα και σε μίσησα, όμως και πάλι σε μένα παρέμεινες.

Σ’ αγάπησα και σ’ είχα στην ψυχή μου.

Σε μίσησα και δεν άφησες το μυαλό μου.

Σ’ ερωτεύτηκα. Και τώρα χάνομαι αιώνια, και σε λατρεύω.

Εσύ, ένας θεός, που η λατρεία μου για εκείνον θα πεθάνει τελευταία.

[*] Η Χριστίνα Αντωνακέλλη είναι μαθήτρια στην Α΄ Λυκείου, στο Πρότυπο ΓΕ.Λ. Μυτιλήνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Το ποίημα κοσμείται με τον ζωγραφικό πίνακα του Γιώργου Σταθόπουλου, Λύρα. ΠΗΓΗ: Θρησκευτικά. Θρησκεία και Κοινωνία. Β΄ Λυκείου. Ι.Τ.Υ.Ε. ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ. 2016, σ. 167.

Η Ασκητική του Έρωτα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ. (1955). Ασκητική. Salvatores Dei. Πρόλογος Octave Merlier. Αθήνα: Σύμπαν, σσ. 96-98.