«Φαίνεται πως η Ελλάδα έχασε τα νερά της. Ο κλονισμός το πολέμου ήταν τόσο βαθύς στον τόπο μας, βαθύτερος από παντού αλλού, η εξέλιξη του μεταπολέμου τόσο απροσδόκητη, ασυνάρτητη και ορμητική, ώστε σταυρώσαμε τα χέρια και κοιτάζουμε το θέαμα χωρίς να τολμούμε να μιλήσουμε γι’ αυτό.
Ήμασταν μια μικρή και στενοκέφαλη επαρχιώτικη κοινωνία, κλεισμένη στον εαυτό της. Η μόνη ανησυχία της Ελλάδας πριν τον πόλεμο ήταν το γλωσσικό ζήτημα. Η πνευματική τροφή της κοινής γνώμης ήταν το χρονογράφημα των εφημερίδων. Ξαφνικά, από τη μια μέρα στην άλλη, βρεθήκαμε μέσα σ’ αυτόν τον κυκεώνα της σύγχρονης ζωής, δαρμένοι από τους μεγάλους ανέμους της μεταπολεμικής Ευρώπης. Οι δάσκαλοί μας, αμέριμνοι άνθρωποι που είχαν αφιερώσει τη ζωή τους στη μελέτη της αρχαίας γραμματικής, του ρωμαϊκού δικαίου, της βυζαντινής ιστορίας, του δημοτικού τραγουδιού, αντίκρυσαν ξαφνικά την τρελή ταχύτητα του αιώνα μας, τη ραγδαία εξέλιξη των ηθών, τις ριζικές πολιτικές και οικονομικές αναστατώσεις μας, την πάλη των τάξεων, την τζαζ μ’ όλο τον κόσμο των παθών που εκφράζει, τις ανησυχίες της μεταπολεμικής γενεάς, τα σημερνά κορίτσια με κομμένα τα μαλλιά, με τη φούστα απάνω από το γόνατο, με το δέρμα ηλιοκαμένο, χειραφετημένα μονομιάς από κοινωνικές συμβάσεις αιώνων. Αυτοί οι καλοί άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν τίποτα και λένε πως χάλασε ο κόσμος. Θα ήταν περίεργο αν καταλάβαιναν. Τα ελληνικά γράμματα φοβήθηκαν και σώπασαν. Η λιγοστή σκέψη που υπήρχε εγκατέλειψε τον αγώνα. Όταν παρατηρούμε τα πράματα από κοντά, το σταμάτημα της πνευματικής ζωής μας μάς φαίνεται φυσικό. Το πήδημα που έκανε η Ελλάδα ήταν πολύ μεγάλο και το ελληνικό πνεύμα, αδύνατον ακόμα, δεν μπόρεσε να ακολουθήσει την εξέλιξη του τόπου».
ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΟΤΟΚΑΣ. (1998). Ελεύθερο Πνεύμα. Επιμέλεια: Κ. Θ. Δημαράς. Αθήνα: Ερμής, σσ. 61-62.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου