«Ο άνθρωπος του καιρού μας βλέπει τον κοινωνικό χώρο του να δίνει εικόνα βιβλικού τοπίου, αφού όλα γκρεμίζονται. Βλέπει τον ηθικό χώρο να θυμίζει κατακλυσμό, αφού όλα βουλιάζουν ή γίνονται ρευστά. Βλέπει το πολιτικό σκηνικό να παραπέμπει στο θέατρο του παραλόγου, αφού ο λόγος και ο αντίλογος έχουν αντικατασταθεί από μισόλογα ή κακολογίες. Και βέβαια σε όλα αυτά λέξεις και αξίες, υποτιμημένες και παραχαραγμένες, όπως τα κάλπικα νομίσματα, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη χρεοκοπία των διαπροσωπικών σχέσεων και στον θλιβερό επίλογο ενός όχι και τόσο αξιοβίωτου βίου.
»Το να θρηνούμε βέβαια “επί τον ποταμόν της Βαβυλώνος” είναι τόσο ανώφελο όσο και το να πιστεύει κανείς ότι με τα δάκρυά του το ποτάμι θα θολώσει ή θα φουσκώσει. Το τι πρέπει να κάνουμε, το έδειξαν ο Ρήγας και οι συμμάρτυρές του. Μπορούμε όμως όλοι να γίνουμε μάρτυρες και ήρωες; Δύσκολο. Εκείνο πάντως που μπορούμε στον καθημερινό βίο μας να γίνουμε, είναι αυτό που λέει στις “Θερμοπύλες” ο Καβάφης: “εις μικρόν”. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το μέγεθος της ελευθερίας μας είναι ευθέως ανάλογο προς τη διάρκεια και την ένταση του προσωπικού αγώνα. Αυτό όμως μπορεί να επιτευχθεί αν η νέα γενιά γαλουχηθεί με μία άλλη παιδεία: παιδεία ελευθερίας και όχι ασυδοσίας. Παιδεία Ευθύνης. Γιατί θα πρέπει κάποτε στον τόπο αυτό να γίνει συνείδηση ότι η ελευθερία μπορεί να οριοθετείτε και να θεσμοθετείται από τον πολιτικό, υλοποιείται όμως από τον παιδαγωγό».
ΣΑΡΑΝΤΟΣ Ι. ΚΑΡΓΑΚΟΣ. «Παιδεία ελευθερίας». Ευθύνη, τχ. 259 (Ιούλιος 1993) 363.
