Οἱ μέρες τοῦ ’31 πού ἔστρωσαν τόν δρόμο γιά τήν Κατοχή καί τό Ὁλοκαύτωμα στήν Θεσσαλονίκη

Εἶστε πράγματι, ὅπως λέει ὁ Ἐγγονόπουλος –καί ἔχετε ἐπαναλάβει σέ ἕτερη, περισσότερο πρόσφατη, συνέντευξή σας–, «νοσταλγοί μιᾶς πόλεως πού δέν ὑπάρχει πιά» παρά μόνο στήν λογοτεχνία;

Ὁ καθείς κουβαλάει μιάν φαντασιακή ἐκδοχή τῆς πόλης ἐντός του. Ἡ γειτονιά του, τά κρίσιμα μέρη, οἱ συναντήσεις, οἱ ἡλικίες, οἱ ἐμπειρίες, ἡ μυθοποίηση διά τῆς μνήμης. Ἐξ ἄλλου, κάθε πόλη ἀλλάζει κάθε στιγμή, τά πάντα ἐξελίσσονται καί μεταβάλλονται – ἄρα, ἀναπόφευκτα, ὅλοι μας εἴμαστε νοσταλγοί μιᾶς πόλεως πού δέν ὑπάρχει πιά καί πού ἀνέκαθεν ὑπῆρχε μέσα μας ἀποσπασματικά καί δυναμικά, ὡς ἀφαίρεση καί ὡς ὑποκειμενική πρόσληψη μιᾶς θρυμματισμένης ἀντανάκλασης.

Ἀπὸ τὴ συνέντευξη τοῦ Γιώργου Σκαμπαρδώνη στὴν Κατερίνα Λυμπεροπούλου. ΠΗΓΗ: ΕΣΤΙΑ

To Cut a Long Story Short!!!

ΠΗΓΗ: Spandau Ballet

«Όραμα Ελληνικό»

ΚΩΣΤΑΣ Ε. ΤΣΙΡΟΠΟΥΛΟΣ. (1992). «Όραμα Ελληνικό», στο: Αυτοψία της Εποχής. Δοκίμια. Αθήνα: Οι Εκδόσεις των Φίλων, σσ. 191-196.

Μελαγχολική κομψότητα!!! BRYAN FERRY: δικαιωματικά ο απόλυτος «δανδής» της pop και rock μουσικής

ΠΗΓΗ: Bryan Ferry

Les Miserables

Του ΜΑΝΩΛΗ ΒΑΡΔΗ

Στην Ψωροκώσταινα η μπαρούφα πάει σύννεφο. Καταρχήν η τυφλή βία και το πλιάτσικο είναι αναπόσπαστο κομμάτι των μεταμοντέρνων ταραχών (στη Γαλλία, αλλά και στην Ελλάδα και αλλού), διότι ένα σημαντικό μέρος των «εξεγερμένων» αναπαράγουν την προσομοίωση της καταστροφής (κατά Μπρώντιγιαρ). Δεν έχουν καμία έγνοια για ιδεολογίες και συναισθηματισμούς. Θέλουν να καταστρέψουν τα καταναλωτικά είδη και να κονομήσουν. Ολοένα και περισσότεροι θα παίρνουν μέρος σε αυτή τη μηδενιστική τελετουργία.

Άλλο τόσο αλήθεια είναι και η αναισθησία των κυβερνώντων, αλλά και των αφελών-χαζοχαρούμενων (συνήθως αριστερών) ακτιβιστών που εκπλήσσονται με όλα αυτά. Είναι σαν τη φλοτίλλα που θα πήγαινε στη Γάζα, μέχρι που τους τουλουμιάσανε οι Ισραηλινοί. Οποία έκπληξις! Είναι και αυτή η πλευρά μέρος του ιδίου θέατρου του παραλόγου. Και μένουν κάποιοι σοβαροί (ολοένα και λιγότεροι) που ασφυκτιούν εν μέσω τόσης διάχυτης και ανίκητης βλακείας και μιζέριας. Το θεατρικό αυτό έχει ρόλους: τους αχάμπαρους κυβερνήτες, τους αστυνομικούς που βρίζουν την υπηρεσία και βαράνε, τους αφελείς ακτιβιστές που νομίζουν ότι κάνουν επανάσταση, τους μάγκες περιθωριακούς (Γύφτους που θα’ λεγε και η Αφροδίτη και μετανάστες πρόσφυγες) που κλέβουν και κονομάνε στις πλατφόρμες, τους πολιτικάντηδες που πουλάνε πατριωτιλίκι και κόπτονται για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό (οι «και α και ου»), όταν οι κυβερνήσεις τους συντηρούν την ίδια την καταστροφή τους (βλέπε Ουκρανία και Ιράν).

Σκηνικά παρακμής. Η Ευρώπη εξελίσσεται σε ένα απέραντο νεκροταφείο-μουσείο. Πραγματικά, οι Ρώσσοι έχουν δίκαιο όταν τρολάρουν τους Γερμανούς, λέγοντας ότι δεν αξίζουν ούτε πόλεμο να κάνουν με αυτούς!

ΠΗΓΗ: manolisgvardis

Πολιτικής ηλιθιότητας απολογισμός

Η πολιτική πτώση των τωρινών ευρωπαίων ηγετίσκων είναι δεδομένη. Οι άνεμοί της σαρώνουν για καιρό το πολιτικό τοπίο ολάκερης της Ευρώπης και ως αποτέλεσμα έχουν ότι δεν αφήνουν το κλίμα στο άμεσο μέλλον να είναι καλύτερο. Κι είναι δεδομένο πια, με όσα αυτές τις μέρες ζούμε στην Ευρώπη —στη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία— πως πουθενά αλλού δεν θα μπορούσε να έχει καλύτερη εφαρμογή ο μύθος των ασκών του Αιόλου. Οι ευρωπαίοι ηγετίσκοι τύπου Μακρόν, Μελόνι, Μερτς κ.ο.κ., στην προσπάθειά τους να προλάβουν τον καιρό, ξεπερνιούνται από αυτόν. Αυτοί, εξάλλου, ευθύνονται για το τελικό αδιέξοδο που έχουν δημιουργήσει και που οδηγεί στην πτώση τους. Α.Ι.Κ.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

«Μπαχαλάκηδες» - κατασταλτική βία

Η συστηματική αδράνεια των κρατικών μηχανισμών στην προστασία των δημόσιων υποδομών και των ιδιωτικών περιουσιών —φαινόμενο εμφανές σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, το Βέλγιο και η Αλβανία (συχνό φαινόμενο και στο Ελλαδιστάν)— αναδεικνύει τη λειτουργική εργαλειοποίηση της παραεξουσίας μέσω των λεγόμενων «μπαχαλάκηδων» και των βανδαλισμών τους. Οι πρακτικές αυτές τυγχάνουν υπερπροβολής από τα αδρώς οικονομικά επιχορηγούμενα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, λειτουργώντας ως μέσο αποπροσανατολισμού. Πόσο δίκιο έχει, επομένως, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν όταν υποστηρίζει ότι το Κράτος περιφρουρεί με κάθε μέσο το μονοπώλιο της βίας, κατασκευάζοντας «αποδιοπομπαίους τράγους» (μαθητές, φοιτητές, γονείς, απλούς πολίτες) προκειμένου να νομιμοποιήσει τη δική του κατασταλτική κυριαρχία.

Και για να πάω λίγο τη σκέψη μας παραπέρα, φέρνω το παράδειγμα της πολιτικής σάτιρας που κάνει ο Μισέλ Ουελμπέκ στο βιβλίο του Εκμηδένιση, όπου ο συγγραφέας αποδομεί το γαλλικό πολιτικό σύστημα. Εδώ, πολιτικοί ηγέτες τύπου Μακρόν, παρουσιάζονται ως το απόλυτο προϊόν του σύγχρονου πολιτικού μάρκετινγκ και ως μία επικοινωνιακή φούσκα. Τραγικό παράδειγμα το χθεσινό διάγγελμά του... Α.Ι.Κ.

Οργή και θυμός ενάντια στη βαρβαρότητα και τη βία

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Ο γενικός ξεσηκωμός των νέων σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και πόλεις, σε καιρούς γενικευμένης αστάθειας και πολλαπλών κρίσεων, αποκτά ένα σημαντικό ιστορικό στίγμα: την εναντίωση σε πολιτικές που κλονίζουν την εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων πολιτών στους πολιτικούς που κυβερνούν τα κράτη τους. Καιρός είναι, μέσα σ’ ένα κλίμα απόλυτης κοινωνικής αδικίας και ανισότητας, με κυρίαρχη τη βαρβαρότητα της κομματοκρατίας, τον τρόμο και τους καταδιωγμούς, με την κρατική βία να είναι παρούσα, το κλίμα εξαγρίωσης να θεωρείται δικαιολογημένο. Και να μη λησμονούμε την ακρογωνιαία αλήθεια: η αυθεντική Δημοκρατία βρίσκεται εκεί που εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τον λαό, κι όχι εκεί που δόλιοι μηχανισμοί ψηφοφορίας αρνούνται την ελευθερία, την ισόστητα, τη δικαιοσύνη και την ελευθερία των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Η Hannah Arendt, στο κλασικό έργο της Περί Βίας, με μοναδικό θα ‘λεγα τρόπο, αναλύει τη σχέση μεταξύ εξουσίας, δύναμης και βίας, βλ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ. (2020). «Η Χάννα Άρεντ για τη βία και την εξουσία». Στο The Books’ Journal. 107/30-35. Ένα από τα πιο σημαντικά αποσπάσματα του βιβλίου είναι το εξής: «Δύναμη και βία είναι πράγματα αντίθετα· όταν η μία επικρατεί απόλυτα, η άλλη απουσιάζει. Η βία εμφανίζεται εκεί όπου η δύναμη κινδυνεύει, αλλά αν αφεθεί να ακολουθήσει τη δική της πορεία, καταλήγει στην εξαφάνιση της δύναμης. [...] Η βία μπορεί να καταστρέψει την εξουσία· είναι απολύτως ανίκανη να τη δημιουργήσει». 

Η προσφυγή των σημερινών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στη βία ενάντια στους λαούς τους δεν είναι δείγμα ισχύος, αλλά σαφής ένδειξη ότι έχουν χάσει την πολιτική τους νομιμοποίηση και τη δύναμη να πείθουν.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΠΗΓΗ: Thanasis Papakonstantinou

ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. «Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη: από το Ηράκλειο του χθες στην Ευρώπη του σήμερα και του αύριο»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. «Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη: από το Ηράκλειο του χθες στην Ευρώπη του σήμερα και του αύριο»

ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ. 22-25 Οκτωβρίου 2026

Οι Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη (P.E.K), στο πλαίσιο των εργασιών ένταξής τους στις Πολιτιστικές Διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης πραγματοποιούν, 22-25 Οκτωβρίου 2026, στο Ηράκλειο Κρήτης (Ελλάδα), διεθνές επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη: από το Ηράκλειο του χθες στην Ευρώπη του σήμερα και του αύριο», υπό με την Αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, της Έδρας UNESCO στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Μάνατζμεντ & Τεχνολογίες στην Πολιτιστική Κληρονομιά» του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, του Δήμου Ηρακλείου, του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων. Με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης, της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ), του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη (Μυρτιά Ηρακλείου), του Επιμελητηρίου Ηρακλείου, του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ. Χορηγοί επικοινωνίας: ΕΡΤ -Φωνή της Ελλάδας, ΕΡΤ3, ΕΡΤ Ηρακλείου, ΕΡΤ Χανίων, KRHTH TV, Hephaestus Wien, ΠΥΡΑΜΙΣ. Χορηγός φιλοξενίας Metaxa Hospitality Group. Συνεργαζόμενα ξενοδοχεία: Metaxa Hotel Heraklion, Sofia Hotel, Capsis Astoria Hotel.

Το συνέδριο επικεντρώνεται στη διερεύνηση της ευρωπαϊκής διάστασης της σκέψης και του έργου του Κρητικού στοχαστή και συγγραφέα, καθώς και στην ανάδειξη νέων αναγνωστικών και ερμηνευτικών προσεγγίσεων του καζαντζακικού έργου υπό το πρίσμα σύγχρονων θεωρητικών και διεπιστημονικών εργαλείων. Σε συνάφεια με τις προτεραιότητες του Προγράμματος Πολιτιστικών Διαδρομών του Συμβουλίου της Ευρώπης, στόχος είναι η ευρωπαϊκή και διεπιστημονική προσέγγιση του καζαντζακικού έργου και η ανάδειξη της διαχρονικότητάς του σε σχέση με ζητήματα πολιτιστικής ταυτότητας, ελευθερίας, ετερότητας, βιωσιμότητας και καινοτομίας. Οι εργασίες του συνεδρίου θα πραγματοποιηθούν υβριδικά (με φυσική παρουσία, με σύνδεση zoom) στην Αίθουσα Καστελλάκη, του Επιμελητηρίου Ηρακλείου (Κορωναίου 9, Ηράκλειο).

Το συνέδριο συγκέντρωσε το έντονο ενδιαφέρον μελετητών και επιστημόνων από διαφορετικές χώρες και πανεπιστημιακά ιδρύματα. Συμμετέχουν εισηγητές από 20 χώρες, των οποίων οι ανακοινώσεις καλύπτουν πλήρως το θεματικό πεδίο του συνεδρίου. Με αλφαβητική σειρά οι χώρες που συμμετέχουν είναι Αρμενία, Αυστραλία, Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Ελλάδα, Ισπανία, Κάτω Χώρες, Κίνα, Νότια Αφρική Ουζμπεκιστάν, Ουκρανία, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία, Τυνησία, Φινλανδία.

Η οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου και τα διοικητικά συμβούλια της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη και των Ευρωπαϊκών Δρόμων του Νίκου Καζαντζάκη εκφράζουν θερμές ευχαριστίες σε όλους τους συντελεστές του συνεδρίου.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Η Γραμματεία του συνεδρίου θα λειτουργεί από την Πέμπτη 22/10/2026, ώρα 09:00 π.μ. και καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών. - Δυνατότητα παρακολούθησης μέσω Youtube στο κανάλι European Routes of Nikos Kazantzakis https://www.youtube.com/@EuropeanRoutes.NikosKazantzaki

Κατερίνα Ζωγραφιστού

Πρόεδρος της ΔΕΦΝΚ - Αντιπρόεδρος και Εκτελεστική Διευθύντρια των Ρ.Ε.Κ.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ του ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Το καρακατσουλιό Kimberly Guilfoyle, το LNG και τα ενεργειακά συμφέροντα...

ΠΗΓΗ: dimokratianews.gr

Ἡ ἐξουσία ἀγνοεῖ τήν λαϊκή ὀργή κατά τῶν ἐλίτ σέ Παρίσι – Λονδῖνο

ΠΗΓΗ: The City SOS

Ἀπό τίς μαθητικές καταλήψεις στήν Γαλλία μέχρι τήν γενικευμένη ἀμφισβήτηση στήν Βρεταννία, οἱ ἡγεσίες ἐπιστρατεύουν τήν καταστολή καί τήν δυσφήμιση ἀπέναντι σέ μιά κοινωνία πού βουλιάζει.

Τῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ

Γιά περισσότερο ἀπό δύο ἑβδομάδες, ἡ Γαλλία συγκλονίζεται ἀπό τίς μαζικές καί συχνά βίαιες κινητοποιήσεις μαθητῶν λυκείου καί φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται γιά τήν ὑποβάθμιση τῆς ἐκπαίδευσης καί ζητοῦν καλύτερες συνθῆκες στά σχολεῖα καί τά πανεπιστήμια.

Διεκδικοῦν περισσότερους ἐκπαιδευτικούς καί προσωπικό, μικρότερα τμήματα, ἀλλά καί καλύτερα καί ἀσφαλέστερα σχολικά κτήρια, πολλά ἀπό τά ὁποῖα ἀντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα συντήρησης, ἐξ αἰτίας τῆς φτωχοποίησης τῆς χώρας. Οἱ κινητοποιήσεις ἔρχονται ὡς ἀποτέλεσμα τῶν διαδοχικῶν περικοπῶν τά τελευταῖα ἔτη σέ ὅλες τίς βαθμίδες τῆς ἐκπαίδευσης. Μόνο στήν γαλλική δευτεροβάθμια ἐκπαίδευση ἔχουν ἤδη καταργηθεῖ περίπου 4.000 θέσεις ἐκπαιδευτικῶν, ἐνῷ γιά τήν ἑπόμενη χρονιά προβλέπεται ἡ κατάργηση ἀκόμη 1.600 θέσεων.

Τήν ἴδια ὥρα, οἱ περικοπές στόν προϋπολογισμό τῆς δευτεροβάθμιας ἐκπαίδευσης γιά τό 2027 ἀναμένεται νά ἀνέλθουν σέ 650 ἑκατ. εὐρώ, ἐνῷ ἐπί πλέον 150 ἑκατ. εὐρώ προβλέπεται νά ἀφαιρεθοῦν ἀπό τήν τριτοβάθμια ἐκπαίδευση. Παράλληλα, ἡ κυβέρνηση, σύμφωνα μέ τήν ἀντιπολίτευση, κάνει δῶρο ἐπιδοτήσεις καί ἐπιχορηγήσεις, τῆς τάξης τῶν 2,5 δισ. εὐρώ, στίς μεγαλύτερες ἐπιχειρήσεις τῆς χώρας.

Μή μπορῶντας νά ἀναγνωρίσει τίς εὐθῦνες της γιά τήν ἐθνική καταστροφή πού προκάλεσε ἡ διακυβέρνηση Μακρόν στήν Γαλλία ἀπό τό 2017 μέχρι σήμερα, καθώς θά ἔπρεπε νά ἀμφισβητήσει τήν ἴδια της τήν ὕπαρξη, ἡ γαλλική κυβέρνηση ἀποδίδει τίς εὐθῦνες γιά τίς κινητοποιήσεις τῶν μαθητῶν καί τῶν φοιτητῶν, πού ἔχουν μετατρέψει τήν χώρα σέ πυριτιδαποθήκη, σέ ὅλους τούς ἄλλους –ἀπό τήν Ἀνυπότακτη Γαλλία τοῦ Ζάν-Λύκ Μελανσόν καί τόν Ἐθνικό Συναγερμό τῆς Μαρίν Λέ Πέν ἕως τήν Ρωσσία–, πλήν τοῦ ἑαυτοῦ της.

Τό μαθητικό κίνημα ξεκίνησε ἀπό τό Παρίσι, στίς 17 Σεπτεμβρίου, καί στήν συνέχεια ἐξαπλώθηκε σέ πολλές γαλλικές πόλεις, μέ περισσότερα ἀπό 500 λύκεια νά τελοῦν ὑπό κατάληψιν. Ὡστόσο, λίγους μῆνες πρίν ἀπό τίς προεδρικές ἐκλογές καί πρίν ἀπό τήν κρίσιμη ψηφοφορία στήν Ἐθνοσυνέλευση τοῦ προκρούστειου προϋπολογισμοῦ γιά τό 2027, ἡ κυβέρνηση δέν μπορεῖ νά ἐπιτρέψει τήν γιγάντωση ἑνός πραγματικοῦ λαϊκοῦ κινήματος, τό ὁποῖο κινδυνεύει νά βγάλει στούς δρόμους τήν γαλλική κοινωνία, ἡ ὁποία βρίσκεται ἤδη στό σημεῖο ρήξης. Καί ἔτσι, ρίχνουν δακρυγόνα, πυροβολοῦν, κάνουν προσαγωγές.

Κατά συνέπεια, ἡ ἐξέλιξη τῆς κατάστασης εἶναι κλασσική. Ὅπως καί στά Κίτρινα Γιλέκα: στό κίνημα –ἐκτός ἀπό τά ἀλλοδαπά στοιχεῖα, τά ὁποῖα ἀπό ἄρνηση ἀφομοίωσης ἤ φανατισμό ἐχθρεύονται τήν Γαλλία– διείσδυσαν καί βίαιες παρακρατικές ὁμάδες, μέ σκοπό τήν πρόκληση ἐπεισοδίων, μέ εἰκόνες τους νά κάνουν τόν γῦρο τοῦ διαδικτύου. Πέρα ἀπό τίς μαζικές προσαγωγές, ἡ ἀστυνομία ἔκανε χρήση δακρυγόνων καί χειροβομβίδων κρότου λάμψης ἤ στόχευσε μέ πλαστικές μπάλλες LBD τούς μαθητές, ὁρισμένοι ἀπό τούς ὁποίους ἔμειναν ἀνάπηροι ἀπό τούς σοβαρούς τραυματισμούς.

Καί αὐτό, γιατί στίς δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες οἱ διαμαρτυρίες καί τά λαϊκά αἰτήματα ἀντιμετωπίζονται ὡς θεμιτά μόνον ὅταν δέν ἀμφισβητοῦν πραγματικά τήν ἐξουσία. Ὅταν, δέ, συμβαίνει κάτι ἀντίστοιχο σέ χῶρες πού δέν εὐθυγραμμίζονται μέ τήν Δύση, ἡ τελευταία τό παρουσιάζει ὡς «λαϊκή ἐξέγερση» ἤ «δημοκρατικό ἀγῶνα». Μέ λίγα λόγια, οἱ δυτικές ἡγεσίες ἐπικαλοῦνται τήν Δημοκρατία ἐπιλεκτικά.

Ἀλλά τί θά μποροῦσαν, ἄραγε, νά προσάψουν οἱ Γάλλοι πολῖτες σέ αὐτούς πού τούς κυβερνοῦν; Γιατί ἀπαιτοῦν οἱ μαθητές καλύτερες ἐκπαιδευτικές συνθῆκες; Γιατί θέλουν νά ζήσουν σέ μιά κοινωνία σάν φυσιολογικοί ἄνθρωποι; Τί ἀναίδεια! Τί ἰδέα καί αὐτή! Γι᾿ αὐτές τίς ἀπαιτήσεις, ἄλλως τε, ὑπάρχει ἡ γνωστή συνταγή τῆς δυσφήμισης, τῶν δακρυγόνων, τῶν πυροβολισμῶν μέ πολεμικά ὑλικά, ἀκόμη καί κατά ἀνηλίκων, καί τῶν βίαιων προσαγωγῶν.

Ὅπως προαναφέρθηκε, ἔτσι συνέβη μέ τά Κίτρινα Γιλέκα. Ἡ τεχνική λειτούργησε· ἑπομένως, δέν ὑπάρχει κανένας λόγος νά ἀλλάξει. Ποιός ἐνδιαφέρεται ἀκόμη γιά τά ἀρχικά αἰτήματα τῶν μαθητῶν; Ὅλοι μιλοῦν πλέον μόνο γιά τά καταστήματα πού λεηλατήθηκαν, τίς πυρκαγιές πού προκλήθηκαν στά σχολικά κτήρια, ὅλη αὐτή τήν βία πού ἐπιτρέπει νά ἀποστραφοῦν τό βλέμμα καί ἡ προσοχή ἀπό τό πραγματικό πρόβλημα.

Ἡ χειραγώγηση, οἱ καταστροφές, οἱ ἀναπηρίες, οἱ προσαγωγές καί ἡ ἀστυνομική βία ἐπιτρέπουν νά τρομοκρατηθοῦν ἐκεῖνοι καί ἐκεῖνες πού θά ἤθελαν πραγματικά νά ἐκφράσουν τά εὔλογα αἰτήματά τους, κατεβαίνοντας στούς δρόμους, γιά νά εἰσακουστοῦν. Τήν ὥρα πού ἡ γαλλική κυβέρνηση προσποιεῖται ὅτι ἐξετάζει συμβολικές παραχωρήσεις καί ἀνακοινώνει τήν ἐπανέναρξη αὐτοῦ τοῦ περίφημου «κοινωνικοῦ διαλόγου» –ὁ ὁποῖος δέν εἶναι παρά μιά σκηνοθεσία τῆς κοινωνικῆς προδοσίας–, οἱ κατηγορίες γιά ὅσα συμβαίνουν πραγματικά στούς δρόμους, καί ἀποσιωπῶνται συστηματικά ἀπό τά χρυσοπληρωμένα μέ κρατικές ἐπιχορηγήσεις ΜΜΕ τῆς Γαλλίας, πέφτουν… βροχή.

Τό μαθητικό κίνημα προκαλεῖ τόση ἀνησυχία, ὥστε καθίσταται ἀναγκαία ἡ γρήγορη ἀποδυνάμωσή του. Γιατί τά αἰτήματα τῶν μαθητῶν ξεπερνοῦν τό ἐκπαιδευτικό πλαίσιο, ἀγγίζοντας τήν γενικώτερη μείωση τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, τήν τιμή τῆς βενζίνης, τήν πανάκριβη στέγαση, τήν καλπάζουσα ἀκρίβεια στά σοῦπερ μάρκετ κ.λπ.

Ἔτσι, στόν τηλεοπτικό σταθμό LCI, ὁ Ντομινίκ Μουαζί, σύμβουλος στό φιλοκυβερνητικό Ἰνστιτοῦτο Montaigne, ἐξηγοῦσε τίς προάλλες σέ ὅσους δέν εἶχαν βγεῖ νά διαδηλώσουν ὅτι δέν ὑπάρχει λόγος νά σκεφτοῦν νά κατέβουν στούς δρόμους, γιατί… πίσω ἀπό ὅλα αὐτά βρίσκεται ἡ Ρωσσία! Βεβαίως, αὐτό τό ἀστεῖο ἐπιχείρημα δέν μπορεῖ νά τό ἀποδείξει κανείς, οὔτε θά μπορέσει ποτέ, ἀλλά δέν μπορεῖ καί νά ἀποκλειστεῖ.

Ἄλλως τε, ἕνας ἐχθρός χρησιμεύει ἀκριβῶς γι᾿ αὐτό. Γιά νά τοῦ ἀποδίδονται ὅλες οἱ κατηγορίες, νά φιμώνεται κάθε ἀμφισβήτηση καί νά δικαιολογοῦνται ὅλες οἱ πολιτικές ὑπερβολές. Γιά ὁρισμένους πολιτικούς ἀναλυτές, τό μαθητικό καί φοιτητικό κίνημα σηματοδοτεῖ τό λυκόφως τοῦ μακρονισμοῦ: Οἱ νέοι Γάλλοι θέλουν νά μορφωθοῦν καί νά ἔχουν πρόσβαση στίς σπουδές, καί μιά ἐλιτίστικη ἐξουσία τούς ἀπαντᾶ μέ καταστολή καί μειώνοντας κατά 20% τόν προϋπολογισμό ἀνά φοιτητή, τό διάστημα μεταξύ 2017 καί 2026.

Ἡ σκόπιμη καταστροφή τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος μιᾶς χώρας ἐπιτρέπει τήν δημιουργία γενεῶν ἠλιθίων, ἐπισφαλῶν, πειθήνιων, χειραγωγήσιμων. Ἡ σκόπιμη ἀποδυνάμωση τῶν συνθηκῶν διαβίωσης τοῦ πληθυσμοῦ, μέ μείωση τῆς ἀγοραστικῆς δύναμης, μαζική ἀνεργία καί ἐπισφαλῆ ἀπασχόληση, ὑποχρεώνει τούς ἀνθρώπους νά σκέφτονται τήν καθημερινή τους ἐπιβίωση, χωρίς νά ἔχουν τόν χρόνο, τήν δύναμη καί τήν διάθεση νά θέσουν ἐρωτήματα ἤ νά ἀναρωτηθοῦν οἱ ἴδιοι. Καί, ἄν κάποιος σηκώσει τό κεφάλι, βγεῖ ἀπό τήν… ὁμίχλη καί τολμήσει νά ἀναρωτηθεῖ, νά διεκδικήσει ἀλλαγές, εἶναι ἁπλό: δέν μπορεῖ παρά νά εἶναι ὄργανο ἤ πράκτορας τοῦ ἐχθροῦ καί θά πρέπει νά συντριβεῖ.

Οἱ ἐλίτ δέν λαμβάνουν πλέον ὑπ᾿ ὄψιν τήν λαϊκή βούληση

Πολλά κοινωνικά κινήματα ἔχουν συγκλονίσει τήν Γαλλία τά τελευταῖα χρόνια. Ἑκατομμύρια Γάλλοι βγῆκαν στούς δρόμους ἐναντίον τοῦ γάμου μεταξύ ὁμοφυλοφίλων. Ἑκατομμύρια βγῆκαν μέ τά Κίτρινα Γιλέκα, γιά νά ζητήσουν ἀξιοπρεπεῖς συνθῆκες διαβίωσης, καί ἄλλα τόσα γιά νά διαμαρτυρηθοῦν κατά τῶν συνταξιοδοτικῶν μεταρρυθμίσεων. Οἱ διαδηλώσεις διαφόρων κοινωνικῶν κλάδων εἶναι συνηθισμένο φαινόμενο.

Ὅμως, ποτέ δέν γίνεται κάτι. Εἴτε τά συνδικᾶτα, διεφθαρμένα καί ἐξαγορασμένα, καταπνίγουν τήν κοινωνική σύγκρουση. Εἴτε ὁ κόσμος βρίσκεται ἀντιμέτωπος μέ τήν ἄγρια καταστολή, καί τά μέσα ἐνημέρωσης δυσφημίζουν τό κίνημά τους. Εἴτε οἱ ἄνθρωποι ἀποθαρρύνονται. Οἱ ἐλίτ, ὄχι μόνο στήν Γαλλία ἀλλά γενικώτερα στήν Εὐρώπη καί τίς ὑπόλοιπες δυτικές κοινωνίες, δέν λαμβάνουν πλέον ὑπ᾿ ὄψιν τήν λαϊκή βούληση.

Θυμοῦνται τόν λαό μόνον ὅταν πλησιάζουν οἱ ἐκλογές, καί τότε ἀναρωτιοῦνται μέ ἀνησυχία: Θά μπορέσουν, ἄραγε, νά πετύχουν αὐτό πού θέλουν –δηλαδή νά ἐπανεκλεγοῦν– μέσα ἀπό τίς δημοκρατικές διαδικασίες, ὅταν αὐτές δέν τούς ἐγγυῶνται πλέον τό ἀποτέλεσμα πού ἐπιδιώκουν; Ὡστόσο, αὐτό δέν εἶναι λόγος νά σταματήσει κανείς νά ἀγωνίζεται. Γιά τήν χώρα του, γιά τήν ζωή του, γιά τό μέλλον τῶν παιδιῶν του. Γιατί αὐτό ἀκριβῶς διακυβεύεται σήμερα. Καί ὁ ἐχθρός δέν βρίσκεται κάπου μακριά. Στίς ἡμέρες μας, σέ πολλές εὐρωπαϊκές χῶρες βρίσκεται στήν ἐξουσία.

Μιά ἀπό τά ἴδια καί στήν Βρεταννία

Ὅπως ἡ Γαλλία, ἔτσι καί ἡ Βρεταννία βρίσκεται ἀντιμέτωπη μέ μιά βαθειά καί ἐπίμονη κοινωνική δυσαρέσκεια, ἡ ὁποία εἶναι τό ἀποτέλεσμα μιᾶς μακρᾶς συσσώρευσης προβλημάτων: τοῦ κόστους ζωῆς, τῆς στεγαστικῆς κρίσης, τῆς κατάστασης τοῦ Ἐθνικοῦ Συστήματος Ὑγείας (NHS), τῆς ἐργασιακῆς ἀβεβαιότητας καί τῆς αἴσθησης ὅτι οἱ οἰκονομικές καί κοινωνικές εὐκαιρίες δέν κατανέμονται πλέον δίκαια. Τά στοιχεῖα εἶναι ἀποκαλυπτικά.

Τόν Αὔγουστο τοῦ 2026, τό 89% τῶν ἐνηλίκων στήν Μεγάλη Βρεταννία ἀνέφερε τό κόστος ζωῆς ὡς ἕνα ἀπό τά σημαντικώτερα προβλήματα τῆς χώρας, τό 79% τό NHS καί τό 70% τήν οἰκονομία. Τό 54% ἀνέφερε ἐπίσης τήν στέγαση ὡς σημαντικό ζήτημα.

Ἴσως, ὅμως, τό πιό ἐνδιαφέρον στοιχεῖο βρίσκεται στίς προσδοκίες τῶν Βρεταννῶν γιά τό μέλλον. Τόν Ἰανουάριο τοῦ 2026, τό 60% τῶν ἐνηλίκων στήν Μεγάλη Βρεταννία δήλωσε ὅτι διαφωνεῖ μέ τήν ἄποψη πώς τά σημερινά παιδιά θά ἔχουν καλύτερο μέλλον ἀπό τό δικό τους. Μόλις τό 12% συμφωνοῦσε. Παράλληλα, τό 48% διαφωνοῦσε ὅτι ὅλοι ἔχουν μία καλή εὐκαιρία νά προχωρήσουν στήν ζωή, ὅσο τούς τό ἐπιτρέπουν τό ταλέντο καί ἡ σκληρή δουλειά.

Σέ ἀντίθεση μέ τήν Γαλλία, ἡ κοινωνική δυσαρέσκεια στήν Βρεταννία δέν μεταφράζεται αὐτόματα σέ ἕνα ἑνιαῖο κίνημα, ἐπειδή συνυπάρχουν διαφορετικές καί συχνά ἀντικρουόμενες αἰτίες δυσαρέσκειας: Ἄλλοι ἑστιάζουν στό κόστος ζωῆς καί τήν ὑποβάθμιση τῶν δημόσιων ὑπηρεσιῶν, ἄλλοι στήν μετανάστευση καί τήν ἐγκληματικότητα, ἄλλοι στήν οἰκονομική στασιμότητα ἤ στήν στέγαση. Ὡστόσο, ὁλοένα καί περισσότεροι Βρεταννοί πλέον ἀμφιβάλλουν ὅτι μποροῦν νά βελτιώσουν τήν ζωή τους καί ὅτι οἱ θεσμοί εἶναι σέ θέση νά δώσουν λύση στά προβλήματα πού ἀντιμετωπίζουν καθημερινά.

Ἡ νέα κυβέρνηση τῶν Ἐργατικῶν ἐπιχειρεῖ νά ἀπαντήσει σέ αὐτή τήν κατάσταση μέ μιά μακροπρόθεσμη ἀτζέντα, πού περιλαμβάνει τήν στέγαση, τίς δημόσιες ὑπηρεσίες, τήν κοινωνική φροντίδα καί τήν ἀνασυγκρότηση τῆς βιομηχανικῆς βάσης τῆς χώρας. Ὅμως ἡ ἴδια ἡ βρεταννική κυβέρνηση ἀναγνωρίζει ὅτι τά δημοσιονομικά περιορίζουν τά περιθώρια ἄμεσης δράσης καί ὅτι πολλές ἀπό τίς ἀλλαγές θά χρειαστοῦν χρόνια γιά νά ἀποδώσουν.

ΠΗΓΗ: ΕΣΤΙΑ

Νίκος Σίμος: «Έρχεται κρύο, πείνα, κοινωνικές εξεγέρσεις και αστυνομοκρατία»

ΠΗΓΗ: Militaire News

Κρίση πίσω από την κρίση...

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Τι κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση; Ο «Μαζώ», η Βίσση κι ο Καρβέλας! Φευ! «Κέχοδεν η φορβάς εν τη άλω»· εις την καθαρεύουσαν: «εχέσθη η φορβάς εν αλωνίω» και στην νεοελληνική «χέστηκε η φοράδα στ’ αλώνι», όπως λέει ο σοφός λαός μας. Κυρίαρχη η υποκουλτούρα. Όσο για τα ΜΜΕ και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (δηλαδή αφασίας)… παπαγάλοι της εκάστοτε εξουσίας και παραεξουσίας. Το φαινόμενο αυτό, βέβαια, δεν είναι γραμμικό, αλλά εκδηλώνεται μέσα από συγκεκριμένες κοινωνικές, πολιτισμικές και θεσμικές αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών.

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (Μ. Σάββατο 30 Απριλίου - Κυριακή του Πάσχα 1 Μαΐου 2016).

Ψάχνοντας το αρχείο μου βρήκα το απόκομμα που αναρτώ. Γράφει για την υποδοχή που είχε στην Ελλάδα (24 Οκτωβρίου 1963) το Νόμπελ Λογοτεχνίας που πήρε ο Γιώργος Σεφέρης: «Μουγκαμάρα και φθόνος». Θα μου πει κάποιος, σήμερα δεν έχουμε όπως τότε σημαντικά πνευματικά γεγονότα για να τα προβάλλουμε. Δικαιολογία θα πω... Ο σχολιασμός της πνευματικής επικαιρότητας λείπει από τη δημόσια συζήτηση, όπως λείπει και το υψηλό πατριωτικό αίσθημα. Κι ενώ οι ιστορικοί κατακλυσμοί που φέρνει η πολιτική γεωγραφία Δύσης και Ανατολής, γεννούν ανισορροπίες και επανάκαμψη σκληρών κι ακραίων καθεστώτων, με κόστος για όλους μας, εμείς εκεί, στον «Μαζώ», τη Βίσση, τον Καρβέλα, στα πρωινάδικα, τα μεσημεριανάδικα, τα απογευματινάδικα και το βράδυ στις τηλεπτικές σειρές αποχαύνωσης - αποβλάκωσης. Άραγε, τι θα γεννηθεί στο άμεσο μέλλον; Άγγελος ή τέρας;

Σκαρίμπας... «Μαζώ», Βίσση, Καρβέλας, Ρούμπιο

«Ο πειρασμός δε μου έλειψε, αλλά τον κατανίκησα. Επέρασε από το νου μου, σαν πουλί ξένων τόπων, η ιδέα να βάλω κι εγώ πίλον υψηλόν μετά παράσημου· έτσι θα φούσκωνα στο ψέμα τους πλησίον μου και τους παραπέρα…», γράφει σ' έναν φίλο του ο μακαρίτης Γιάννης Σκαρίμπας, αυτός ο Χαλκιδιώτης ανυπότακτος αιρετικός λογοτέχνης που, σε ολάκερο το έργο του, σατίριζε με καυστικότητα και οργή τον κοινωνικό και πολιτικό ξεπεσμό της νεοελληνικής πραγματικότητας.

Τον «πίλον υψηλόν μετά παράσημου» μας τον φοράνε κάθε μέρα οι παπαγάλοι των ΜΜΕ και των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, επιστρατεύοντας τον «Μαζώ», τη Βίσση και τον Καρβέλα. Την ίδια ώρα, οι σημερινοί «αληθινοί γραικύλοι της πιο άδοξης παρακμής» βεβήλωσαν την Πνύκα με τον ασεβή κι αναίσχυντο Ρούμπιο και να μας υπενθυμίσει για ακόμη μια φορά πόσο εξαρτημένοι είμαστε από το αμερικάνικο imperium. Α.Ι.Κ.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: in.gr

«Κλείστε τα Σχολειά»

Διαβάζω στον Μίλτο Κουντουρά την ακόλουθη μαρτυρία: «Το κράτος, εξάλλου, ας θελήσει επιτέλους να σκεφτεί ότι δεν είναι επιχειρηματίας που το σχολείο είναι απλώς ένα μαγαζί του και ο εκπαιδευτικός ο υπάλληλος του μαγαζιού αυτού… Αν το κράτος εξακολουθήσει να κάνει εμπορικούς υπολογισμούς και να αναγκάζει τον εκπαιδευτικό έστω και μια στιγμή της μέρας του να ξοδεύει έξω από το σχολείο για τη διατροφή του, ε, τότε αλίμονο στα νιάτα που μπαίνουνε μέσα σε τέτοια εμπορικά καταστήματα».

Αυτά το 1923, στο μνημειώδες έργο του «Κλείστε τα Σχολειά». Τα ίδια και σήμερα: χρηματοοικονομική διαχείριση της εκπαίδευσης, δεξιότητες με το σχολείο «εργαστήριο» παραγωγής εξειδικευμένων εργαζομένων για την αγορά εργασίας, και δραματικές συνθήκες διαβίωσης των εκπαιδευτικών· [Απίστευτες αλλά αληθινές ιστορίες αναπληρωτών εκπαιδευτικών...] Και του χρόνου πάντως, τέτοιο καιρό, τα ίδια θα διαπιστώνουμε και θα λέμε. Αλλά δεν θα πάψουμε να τολμάμε και να γράφουμε… Α.Ι.Κ.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: Μίλτος Κουντουράς

«Όταν ακούς "τάξη", ανθρώπινο κρέας μυρίζει»

Αλλάζουμε περιοχή. Από το Ελλαδιστάν και την εκπαιδευτική πολιτική του πάμε στη Γαλλία: Χιλιάδες μαθητές, φοιτητές, γονείς και εκπαιδευτικοί, βρίσκονται στους δρόμους ενάντια στους πολιτικούς εφιάλτες και τα φαντάσματά τους. Κι η ανάκληση της τάξης –«όταν ακούς "τάξη" ανθρώπινο κρέας μυρίζει» και «πιάσε το πρέπει από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι», λέει ο Ελύτης- για τους επαναστάτες νέους, ξεσηκώνει νέες αντιδράσεις. Πως να προστατεύσεις άραγε τα παιδιά από ηγέτες ψιλικαντζήδες; Πολύ εύκολα οι τελευταίοι γίνονται αδιάντροποι δια της βίας… Α.Ι.Κ.

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΩΝ: ertnews.gr

«Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά»

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι.ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Χρόνια γίνεται η συζήτηση γύρω από την αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, η οποία κυριαρχείται από βαρύγδουπους όρους: Ψηφιακός μετασχηματισμός, πλατφόρμες, αξιολογήσεις και εκσυγχρονισμός επιστρατεύονται καθημερινά στον δημόσιο λόγο. Πίσω όμως από τη λάμψη των νέων τεχνολογιών και τις υποσχέσεις για ένα «σχολείο του μέλλοντος», αναδύεται ένα καίριο ερώτημα: Ποιος είναι ο πραγματικός στόχος της παιδείας στον 21ο αιώνα;

Παρ’ όλη τη γνωστή επί χρόνια υπερκατανάλωση εύηχων λέξεων και επιδέξιων λογιδρίων υπουργών Παιδείας και στελεχών της εκπαίδευσης ότι «η εκπαίδευση στην πατρίδα μας πάει μπροστά», αυτή η υπερκατανάλωση γίνεται με στόχο το βάθεμα του πειθαρχημένου, ευέλικτου και αποδοτικού σχολείου, που θα παράγει πανέτοιμο μαθητικό δυναμικό, με χρηστικές δεξιότητες στην κυρίαρχη αγορά εργασίας. Αυτό, δυστυχώς, είναι το «νέο σχολείο»: μία «επιχείρηση» επενδυμένη με νέες τεχνολογίες και επικοινωνιακές τακτικές, με επίσημο υπουργικό λόγο περί επίδοσης και απόδοσης, αποτελεσματικότητας και ανταγωνιστικότητας, που επιδιώκει τη νομιμοποίηση ενός τεχνοκρατικού σχολείου. «Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά», βροντοφωνάζει ο Μανόλης Αναγνωστάκης.

Η αλήθεια, λοιπόν, είναι ότι η παιδεία δεν μπορεί να μετριέται με όρους εκπαιδευτικού μάνατζερ, ούτε οι μαθητές να αντιμετωπίζονται ως μελλοντικά γρανάζια μιας παραγωγικής μηχανής. Το αληθινό σχολείο οφείλει να μορφώνει και όχι απλώς να καταρτίζει. Έχει χρέος να πλάθει ελεύθερες συνειδήσεις, ικανές να αμφισβητούν, να σκέφτονται κριτικά και να οραματίζονται έναν δικαιότερο κόσμο. Όσο η εκπαίδευση υποτάσσεται στους απάνθρωπους νόμους της αγοράς, η κραυγἠ του ποιητή Αναγνωστάκη θα παραμένει επίκαιρη, υπενθυμίζοντάς μας το χρέος μας ως εκπαιδευτικών απέναντι στη νέα γενιά.

Νίκος Βουλγαρέλης. Τέσσερα πρόσωπα, 1999. ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ: paletaart – Χρώμα & Φώς

Do You Remember?

ΠΗΓΗ: Phil Collins

Είναι στα μάτια σου τα πορτοκαλί όνειρα!!!

ΠΗΓΗ: Phil Collins

Γιάννης Ιωαννίδης | Απόσπασμα από την ομιλία του στην «Εστία» #Εστία #150 Χρόνια

ΠΗΓΗ: Efimeris Estia

«Ο Διάβολος στο Celluloid: Εξορκισμοί, Πνευματικός Κόσμος και άλλα Άνθη του Κακού στις ταινίες Υπερφυσικού Τρόμου» ~ Δημήτρης Ουλής

Διαβάζω συχνά βιβλία και άρθρα του Δημήτρη Ουλή. Η θεολογική γλώσσα, η κοινωνική ανθρωπολογία, η φιλοσοφία, η τέχνη, η σύγχρονη κουλτούρα και η πραγματικότητα, με τα οποία καταπιάνεται στα βιβλία του ο κ. Ουλής στον άξονα του σύγχρονου θεολογικού λόγου, δίνουν στον αναγνώστη την ευκαιρία να αναμετρηθεί μαζί του χωρίς στερεότυπα. Τρανταχτό παράδειγμα το βιβλίο του «Ο Διάβολος στο Celluloid: Εξορκισμοί, Πνευματικός Κόσμος και άλλα Άνθη του Κακού στις ταινίες Υπερφυσικού Τρόμου» που κυκλοφόρησε το 2021 από τις εκδόσεις Αρμός. Πρόκειται για μια εκτενή μελέτη 470 σελίδων, η οποία αποτελεί καρπό πολυετούς έρευνας και προσωπικής αγάπης του συγγραφέα για το σινεμά τρόμου. 

Θρησκειολογία και ένα συγκεκριμένο κινηματογραφικό είδος μπορεί να λειτουργήσουν ως έναυσμα για ένα γόνιμο διάλογο πάνω στις έννοιες: Θεός, Εκκλησία, πίστη, μεταφυσική αγωνία και στον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη ποπ κουλτούρα αποτυπώνει αυτούς τους προβληματισμούς; Νομίζω πως ΝΑΙ! Α.Ι.Κ.

ΠΗΓΗ: Θεού γεώργιον

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ!!! Μόνο Βινίλιο!!!

 

ΠΗΓΗ: Pet Shop Boys

Shall I rewrite or revise
My October symphony?
Or as an indication
Change the dedication
From revolution to revelation?

Ευγένιος Βούλγαρις: Κοσμολογία και Φυσική Φιλοσοφία στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Κατά την περίοδο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, η εισαγωγή των θετικών επιστημών στον υπόδουλο Ελληνισμό αποτέλεσε ένα πεδίο έντονων πνευματικών αναζητήσεων, αλλά και ιδεολογικών συγκρούσεων. Οι Έλληνες λόγιοι της εποχής κλήθηκαν να επιτελέσουν το έργο της «μετακένωσης», δηλαδή της μεταφοράς των επαναστατικών επιστημονικών ανακαλύψεων της Δυτικής Ευρώπης στην καθ' ημάς Ανατολή. Στην πρωτοπορία αυτής της προσπάθειας βρέθηκε ο Ευγένιος Βούλγαρις, μια από τις εμβληματικότερες μορφές της νεοελληνικής παιδείας. Αν και ευρύτερα γνωστός για το θεολογικό και φιλοσοφικό του έργο, ο Βούλγαρις επέδειξε συστηματικό ενδιαφέρον για τη μελέτη της Φυσικής Φιλοσοφίας και της Κοσμολογίας. Το παρόν άρθρο -μικρό μέρος της διδακτορικής διατριβής μου- εξετάζει τη συμβολή του γηραιού δασκάλου στο πεδίο των φυσικών επιστημών, εστιάζοντας στα δύο κορυφαία συγγράμματά του που εκδόθηκαν στη Βιέννη το 1805: το Περί Συστήματος του Παντός και το Τα αρέσκοντα τοις Φιλοσόφοις. Μέσα από τη σύντομη ανάλυση αυτών των έργων, αναδεικνύεται η προσπάθεια του Βούλγαρι να γεφυρώσει τις νέες επιστημονικές θεωρίες με την ορθόδοξη θεολογική παράδοση, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα τις εσωτερικές αντιφάσεις και τους δισταγμούς της σκέψης του απέναντι στο ηλιοκεντρικό σύστημα και τη νεωτερικότητα.

Πέρα όμως από αυτήν τη συμβολή στο πεδίο των θετικών επιστημών, ο Βούλγαρις θα εκθέσει, κάπως διστακτικά βέβαια, και θεωρίες της φυσικής επιστήμης. Δύο είναι τα βασικά έργα του που καταπιάνονται με ζητήματα της Κοσμολογίας και Φυσικής Φιλοσοφίας. Και τα δύο εκδόθηκαν το 1805 στη Βιέννη, στο τυπογραφείο του Γεωργίου Βενδότη, με χρηματοδότηση των Ζωσιμάδων. Το πρώτο φέρει τον τίτλο Περί Συστήματος του Παντός και είναι ένα κλασικό εγχειρίδιο αστρονομίας. Το δεύτερο, ένας ογκωδέστατος τόμος αποτελούμενος από 432 σελίδες με μεγάλο αριθμό διαγραμμάτων υπό τον τίτλο Τα αρέσκοντα τοις Φιλοσόφοις, αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα συγγράμματα Κοσμολογίας και φυσικής της εποχής του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Και τα δύο αυτά έργα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί αποκαλύπτουν το μέγεθος και την ευρύτητα της φιλοσοφικής και επιστημονικής σκέψης του γηραιού δασκάλου, και, όπως φυσικά δείχνουν οι τίτλοι τους, αποτέλεσαν έργα της διδακτικής του δραστηριότητας στη Μαρουτσαία Σχολή των Ιωαννίνων, στην Αθωνιάδα και στην Πατριαρχική Ακαδημία. Τούτο τεκμηριώνεται από τα λεγόμενα του μαθητή του στην Αθωνιάδα, Ιώσηπου Μοισιόδακα, που επικρίνει τη θέση του δασκάλου του για την άρνησή του ότι υπάρχουν άλλοι πλανήτες κατοικημένοι εκτός από το δικό μας:

«ο κλεινός Ευγένιος εν πολλοίς μέρεσι της Λογικής αυτού, και κατ’ εξοχήν είτα εν τω παραγρ. Ιθ΄ της δευτέρας Προδιατριβής αυτού, ουχί μόνον απαρέσκεται τη υπολήψει της οικήσεως των πλανητών, ή τη πληθύι των κόσμων, αλλά και απελέγχει, μάλιστα στηλιτεύει τους δοξάζοντας αυτήν, καλών αυτήν την υπόληψιν αλογιστίαν, και λέγων περί των Φιλοσόφων των προστατών αυτής, πως εξαμαρτάνουσιν αναξιωτάτως της φιλοσοφικής επαγγελίας αυτών, δια τι; διότι μεταπηδώσιν, ως λέγει ο σοφός ανήρ, από του επί μέρους, επί το καθόλου ή από του δυνάμει επί το ενεργεία»· Απολογία, [Βιέννη 1780], επιμέλεια Άλκης Αγγέλου. Αθήνα 1992: Ερμής, σ. 106 σημ. 1. Εδώ βέβαια επικαλείται τη Λογική και προφανώς τις θέσεις, που σε αυτή διατύπωσε για την αστρονομία ο Κερκυραίος δάσκαλος.

Στα δεκατέσσερα κεφάλαια του πρώτου έργου ο Βούλγαρις αναλύει ζητήματα που αφορούν τους αστέρες, τους πλανήτες, τη σελήνη, τον ήλιο, το φως και τους κομήτες. Παρότι περιορίζει τις φιλοσοφικές του αναζητήσεις σε ό,τι αφορά το ηλιοκεντρικό σύστημα και την κίνηση της γης, δεν παύει να επικαλείται και να συνοψίζει τις θεωρίες παλαιότερων και νεότερων επιστημόνων, όπως του Πτολεμαίου, του Κοπέρνικου και του Τύχωνα Brahe:

«το τρίτον των ημίν εις έρευναν προτεθέντων ει εγκριτέον εστί του Πτολεμαίου, και Κοπέρνικου, το Τυχώνειον σύστημα, εκ των ειρημένων ευαμαρώς πάνυ επιλύεται. Ει γαρ ουχί τη φύσει αντίκειται, ως το Πτολεμαϊκόν ουδέ ταις ιεραίς Σελίσιν, ως το Κοπερνικαίον τη δε Αστρονομία καθ’ εαυτό μάλιστα συνείδον κατείληπται εικότως άρα αμφοτέρων εκείνων εγκρίνεται προτιμώτερον. Καίτοι μηδείς ηγείσθω, ούτως ημάς πεπείσθαι απαρατρέπτων καθ’ εαυτά έχει προς άλληλα τα εν τω παντί σώματα, ως υπό Τύχωνος υποτέθειται. Ου τούτο φρονούμεν εκείνο δε, μάλλον πιθανωτέραν είναι των άλλων ηγούμεθα την δόξαν, και ταύτη εμμένειν προσήκον αποφαινόμεθα, έως αν μείζον επί τούτων φως ημίν επιλάμψη»· Περί Συστήματος του Παντός, σ. 63.

Ωστόσο, επάνω στο ζήτημα του ηλιοκεντρικού συστήματος δεν μπόρεσε να προχωρήσει όπως ο Νικηφόρος Θεοτόκης, στην αποδοχή δηλαδή της κοπερνίκειας θεωρίας. Παρέμεινε διστακτικός απέναντι σε αυτή τη κοσμολογική θεωρία, βρίσκοντας καταφύγιο στη συμβιβαστική τυχώνεια σκέψη. Τούτο, βέβαια, δεν υποδήλωνε καμία αδυναμία αποδοχής των φυσικών εννοιών στη σκέψη του Βούλγαρι. Αντίθετα, πήγαζε από τη θέση του να βλέπει τις θεωρίες των φυσικών επιστημών από τη σκοπιά που αυτές δεν θα παραβίαζαν πρωταρχικές και θεμελιώδεις αλήθειες της Αγίας Γραφής.

Βέβαια, ήταν προϊόν της  συγχώνευσης της προγενέστερης νεοαριστοτελικής κορυδαλικής παράδοσης η οποία, σε συνδυασμό με τη θεολογική σκέψη κατά τον 17ο και στις αρχές του 18ου αιώνα, εμπόδισε σημαντικότατους λογίους, όπως ο ουμανιστής Πατριάρχης Ιεροσολύμων Χρύσανθος Νοταράς, να αποδεχθούν πλήρως τις θεωρίες του Κοπέρνικου, του Γαλιλαίου και του Νεύτωνα. Πρόκειται εδώ για τη διαμάχη των αριστοτελικών με τους νεότερους, που αυτούσια φαίνεται να μεταφέρθηκε από την αντίστοιχη των σχολαστικών και νεότερων στον ευρωπαϊκό χώρο κατά τον 17ο αιώνα, και, όπως ήταν φυσικό, το απείκασμά της είχε ισχυρό αντίκτυπο στην καθ’ ημάς Ανατολή.

Αν με το παραπάνω έργο ο Βούλγαρις δεν κατόρθωσε να πετύχει αυτό που τόλμησε ο συμπατριώτης του Νικηφόρος Θεοτόκης –να αποδεχθεί δηλαδή τη νευτώνεια φυσική– με το Τα αρέσκοντα τοις Φιλοσόφοις κατάφερε να προσφέρει μια συστηματική ερμηνεία διαφόρων ορισμών της φύσης και αντικειμένων της φυσικής επιστήμης. Διαρθρωμένο σε 31 κεφάλαια, το έργο παρουσιάζει το εξαιρετικό ενδιαφέρον του Βούλγαρι για τις λεπτομέρειες των φυσικών επιστημών. Παράλληλα, εκθέτει και τις γενικότερες τάσεις της φυσικοφιλοσοφικής σκέψης του Έλληνα διανοητή. Γι’ αυτό και ορθά υποστηρίζεται ότι ο χαρακτήρας του έργου είναι αυστηρά φιλοσοφικός. Ονόματα και θεωρίες αρχαίων και νεότερων φιλοσόφων διαπερνούν ολόκληρη την έκταση του έργου. Άλλοτε υιοθετεί και άλλοτε επικρίνει όσα πρέσβευαν οι Σχολαστικοί, οι Ελεάτες, ο Αριστοτέλης, ο Δημόκριτος, ο Επίκουρος, ο Πλούταρχος, ο Πλάτωνας, ο Πυθαγόρας, ο Ζήνωνας, ο Descartes, ο Gassendi, ο Leibniz, ο Wolff, ο Musschenbroek, ο Maignan και ο Newton.

Το κύριο σώμα του απαρτίζεται από την απαρίθμηση αρχών της Φυσικής: φύση του σώματος, ύλη, έκταση και μορφή, διαιρετότητα και σύνθεση των σωμάτων, έννοια της μορφής, πυκνότητα, αραιότητα, σκληρότητα, πλαστικότητα και αδράνεια των σωμάτων, έννοια του χρόνου, του χώρου και του κενού, μάζα και βαρύτητα, κίνηση μάζας επί κεκλιμένου πεδίου, κίνηση του εκκρεμούς, κεντρόφυγες και κεντρομόλες δυνάμεις, έλξη, πυκνότητα, συνάφεια, ρευστότητα, υδροστατικές δυνάμεις, γη, νερό, αέρας, φωτιά, φως, αντανάκλαση του φωτός, φάσμα κ.λπ.

Εκείνο, ωστόσο, που οφείλω να σημειώσω εδώ είναι η κριτική του έναντι του καρτεσιανισμού. Καταδικάζει την «κουφότητα του ανδρός», κατατάσσει τον Descartes στους δημιουργούς «φαντασμάτων» και χαρακτηρίζει τη θεωρία του ως «αρχολογίαν» και «αστεϊσμό». Βέβαια, η κριτική αυτή λειτουργεί υποδειγματικά. Η απόρριψη της καρτεσιανής θεωρίας γίνεται κάτω από το βάρος όχι της αδυναμίας του Βούλγαρι να την ενστερνιστεί, αλλά για να στηρίξει την ταύτισή του με τη γεωκεντρική υπόθεση.

Συμπερασματικά, το κοσμολογικό και φυσικοφιλοσοφικό έργο του Ευγένιου Βούλγαρι αποτυπώνει ανάγλυφα τις εσωτερικές εντάσεις και τις ιδεολογικές ισορροπίες που χαρακτήρισαν την πρώιμη φάση του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Μέσα από τα συγγράμματά του Περί Συστήματος του Παντός και Τα αρέσκοντα τοις Φιλοσόφοις, ο γηραιός δάσκαλος επιτελεί ένα σπουδαίο μετακενωτικό έργο, εισάγοντας στην ελληνική παιδεία τις σύγχρονες ευρωπαϊκές επιστημονικές αναζητήσεις και έννοιες της Φυσικής. Ωστόσο, η επιμονή του στο συμβιβαστικό τυχώνειο σύστημα και η πολεμική του κατά του καρτεσιανισμού αναδεικνύουν τα όρια της επιστημονικής του τόλμης. Σε αντίθεση με ριζοσπαστικότερους συγχρόνους του, όπως ο Νικηφόρος Θεοτόκης, ο Βούλγαρις επιλέγει συνειδητά να μην υπερβεί τα ερμηνευτικά πλαίσια της Αγίας Γραφής και της νεοαριστοτελικής παράδοσης. Η στάση του αυτή, αν και διστακτική απέναντι στο ηλιοκεντρικό μοντέλο, δεν μειώνει την αξία της προσφοράς του· αντίθετα, καθιστά το έργο του ένα πολύτιμο τεκμήριο της πνευματικής μετάβασης της καθ' ημάς Ανατολής προς τη νεωτερικότητα, όπου η ανάγκη για επιστημονική ανανέωση συνομιλεί διαρκώς με τη διαφύλαξη της δογματικής αυθεντίας.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Αγγελομάτη - Τσουγκαράκη, Ε. (επιμ.) (2009). Ευγένιος Βούλγαρης. Πρακτικά Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου (Κέρκυρα, 1–3 Δεκεμβρίου 2006). Αθήνα: Ιόνιο Πανεπιστήμιο / Εκδόσεις Κανάκη.

Δημαράς, Θ. Κ.  (1985). Νεοελληνικός Διαφωτισμός. Αθήνα: Ερμής.

Καραφύλλης, Γ. (1993). Ο Ευγένιος Βούλγαρις και η Φιλοσοφία του Διαφωτισμού. Αθήνα: Ίδρυμα Ευαγγέλου Παπανούτσου.

Καλαμάτας, Ι. Α. (2011). Ευγένιος Βούλγαρης (1716-1806): Σκιαγράφηση των πολιτισμικών αλλαγών και των ιδεολογικών ζυμώσεων στον 18ο αιώνα. Θεσσαλονίκη: Διδακτορική Διατριβή. Θεολογική Σχολή ΑΠΘ.

Κιτρομηλίδης, Π. (1999). Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.

Κονδύλης, Π. (1988). Ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Οι φιλοσοφικές ιδέες. Αθήνα: Θεμέλιο.

Νούτσος, Π. (επιμ.) (1993). Η Νεοελληνική Φιλοσοφία: Από τον 14ο ώς τον 19ο αιώνα. Αθήνα: Γνώση.

Πασχαλίδης, Α. Σ. (επιμ.) (2018). Ευγενίου Βουλγάρεως έργα: Θεολογικά - Ιστορικά - Μεταφράσεις. Θεσσαλονίκη: Αγιορειτική Εστία.

Πέτσιος, Θ. Κωνσταντίνος. (επιμ.). (2010). Ευγενίου Βουλγάρεως Η Λογική. Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωάννίνων - Τομέας Φιλοσοφίας. Εργστήριο Ερευνών Νεοελληνικής Φιλοσοφίας. 

Ψημμένος, Ν. (1989). Η Ελληνική Φιλοσοφία από το 1453 ως το 1821. Αθήνα: Γνώση.

Batalden, K. S.  (1982). Catherine II's Greek Prelate: Eugenios Voulgaris in Russia, 1771-1806. New York: Columbia University Press.

Henderson, G. P. (1977). The Revival of Greek Thought, 1620-1830. Edinburgh: Scottish Academic Press· [ελληνική μετάφραση: Η αναβίωση του ελληνικού στοχασμού 1620-183: Η ελληνική φιλοσοφία στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, μτφρ. Φ Βώρος. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών].

Γεννημένος Ποιητής

«Δικαιολογημένα λοιπόν ο Ελύτης τον χαρακτηρίζει “Ελληνοσύρο μάγο”, με μόνη διαφορά ότι ο Ρωμανός ήταν Έλλην στη γλώσσα του και ουσιαστικά ξένος προς τους συρογλώσσους της ιδιαίτερης πατρίδας του. Η άνθιση της τέχνης του συμβάδιζε με τη δυναμική του κέντρου μέσα στο οποίο ενετάχθη αλλά και με της εποχής του τα ανοίγματα – εποχή δόξας και μεγαλείου. Στο θρόνο ηγεμόνευε ο Ιουστινιανός· πλάι του η “κυπρία” Θεοδώρα. Το όνομά τους συνδέεται με γεγονότα ή πράξεις που συντελούν σε καθοριστικές αλλαγές και οδηγούν στην πολυδύναμη ανάπτυξη της αυτοκρατορίας […]

»Το φωτοστέφανο που στόλιζε την ποίηση του Ρωμανού μας δίνει ακριβώς την εικόνα που είχαν γι’ αυτόν οι άνθρωποι της εποχής του και οι αμέσως επόμενοι. Η πρώτη κιόλας ποιητική του εμφάνιση από του άμβωνος (φαίνεται κι από το αρχαίο Συναξάριο ότι ο ύμνος ψαλλόταν εκεί) συνδέεται από το σημείον της θεοπνευστίας. Άσχετα από την ιστορικότητα ή όχι του θαύματος (το θαύμα είναι ακριβώς η κατάργηση του ιστορικού χρόνου), στεκόμαστε στο φυσικό και αυτονόητο για την εποχή του Ρωμανού γεγονός της κατάποσης χάρτου. Η θεία έμπνευση εισέρχεται στο σώμα του ποιητή ρεαλιστικά και αυτός εγείρεται, ώριμος και πλήρης, όπως η Αθηνά, που βγαίνει με τ’ άρματά της από το κεφάλι του πατέρα της. Κείνο που συμπεράνουμε από την ιστόρηση του θαύματος, είναι ότι ο Ρωμανός γεννήθηκε Ποιητής, του είχε οριστεί με θεία εντολή ν’ ακολουθήσει τον θεσπέσιο δρόμο της υμνογραφικής δημιουργίας […]

»Με λίγα λόγια έχουμε μπροστά μας έναν ποιητή του οποίου η αξία θα πρέπει εξ όνυχος να συλλάβουμε, μη λησμονούντες, επίσης, ό,τι κατ’ ανάγκην λειτουργούμε μονόχορδα – μας διαφεύγει το μέλος που έντυνε τον ύμνο. Πρέπει ακόμα να στοχαζόμαστε πως η σύγχρονη εκκλησιαστική μελωδία (και μαζί της οι προσλαμβάνουσες παραστάσεις μας) δεν σχετίζονται με τα μελίσματα και τους τρόπους της αρχαίας εκκλησιαστικής μελωδίας του 6ου αιώνα. Είναι βασικό για τον ακροατή αλλά και το μεταφραστή να θυμούνται πως ο ύμνος δεν προοριζόταν προς ανάγνωση παρά ως ψαλμωδία. Χάρη στη σύζευξη του λόγου με τον ήχο αποκτούσε ο ύμνος την πραγματική σημασία και την υπόστασή του. Η σχέση του υμνωδού με το εκκλησίασμα ήτανε μυστική και είχε ως αποτέλεσμα τούτος να γίνεται ο ενδιάμεσος, το γλυκόφθογγο όργανο που εξέφραζε με το έργο του τα αισθήματα των πιστών. Για ν’ αληθεύει το ρηθέν του Μεγάλου Αθανασίου: “Αυτός ο άνθρωπος ψαλτήριον γενόμενος”».

Ρωμανού του Μελωδού. (1997). Τρεις Ύμνοι: Εις την Γέννησιν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Εις την Ανάστασιν του Κυρίου. Εις την Ανάληψιν του Κυρίου. Εισαγωγή – μετάφραση Κυριάκος Χαραλαμπίδης. Αθήνα: Άγρα, σσ. 10-11, 12, 13-14.